Khái niệm và hậu quả của béo phì đối với sức khỏe

1. Định nghĩa của béo phì

Béo phì là tình trạng tích mỡ dư thừa trong cơ thể, gây hại đến sức khỏe. Người béo phì có trọng lượng cơ thể vượt quá trọng lượng tiêu chuẩn dựa trên chiều cao của họ.

Béo phì là tình trạng tích tụ mỡ thừa quá mức trong cơ thể

Điều này không có nghĩa là người bình thường không có mỡ thừa, vì trong cơ thể luôn có một lượng mỡ nhất định dự trữ để sử dụng khi cần. Mỡ có thể chuyển hóa thành năng lượng cho hoạt động của cơ thể và bảo vệ các cơ quan khỏi tổn thương. Tuy nhiên, khi mỡ tích tụ quá lớn, nó có thể cản trở hoạt động của cơ quan.

Chỉ số BMI được sử dụng để phân loại tình trạng cân nặng, bao gồm cả thừa cân và béo phì. Công thức tính chỉ số này đơn giản và đánh giá tương đối chính xác lượng mỡ trong cơ thể.

Chỉ số BMI = Cân nặng cơ thể / (Chiều cao x chiều cao) = kg/m2

Theo phân loại của WHO, người trưởng thành được coi là bình thường khi chỉ số BMI nằm trong phạm vi tiêu chuẩn sau:

• BMI từ 25 - 29.9: thừa cân.

• BMI từ 30 trở lên: Béo phì.

Người bị béo phì thường tích tụ mỡ thừa ở những phần như bụng, eo, đùi, ngực,… Béo phì nặng có thể dẫn đến mỡ tích tụ khắp cơ thể.

2. Tác động của thừa cân và béo phì tới cơ thể ra sao?

Cân nặng vượt quá mức sẽ gây mất tự tin về vẻ ngoài, đồng thời tăng nguy cơ mắc các bệnh nguy hiểm.

Dưới đây là những ảnh hưởng mà béo phì có thể gây ra đến tâm lý và sức khỏe của người bị:

2.1. Tạo cảm giác tự ti

Người mắc béo phì thường cảm thấy tự ti khi giao tiếp hàng ngày, gặp gỡ người khác và cảm thấy căng thẳng trước đám đông,… Điều này ảnh hưởng đến cuộc sống và công việc của họ một cách đáng kể.

2.2. Bệnh về xương khớp

Với lượng mỡ tích tụ lớn, cơ thể phải chịu áp lực lớn hơn, dẫn đến nguy cơ cao hơn về bệnh lý như loãng xương, đau nhức khớp, gout, tổn thương cột sống, đau khớp gối,… 

2.3. Bệnh tiểu đường

Béo phì và tiểu đường có mối quan hệ mật thiết. Người mắc béo phì thường có nguy cơ kháng insulin (hormone điều chỉnh đường huyết) cao, là nguyên nhân trực tiếp gây ra tiểu đường tuýp 2.

2.4. Bệnh tim mạch

Mỡ thừa không chỉ tích tụ trong các mô, tế bào mà còn tăng cao trong máu của người béo phì, gây ra các rối loạn lipid máu. Mức cholesterol cao không được kiểm soát sớm có thể dẫn đến xơ vữa động mạch, cảm giác nhức nhối ở cơ tim, đột quỵ,…

Người béo phì dễ mắc các bệnh về tim mạch

Trong thời gian dài, tim phải làm việc cực kỳ vất vả để cung cấp máu cho cơ thể, dẫn đến quá tải. Do đó, người béo phì thường mắc các vấn đề về tim mạch, đặc biệt là khi họ đã vào độ tuổi trung niên.

2.5. Suy giảm trí nhớ

Béo phì gây ra những vấn đề cho chức năng thần kinh ở cả trẻ em và người lớn. Trẻ em béo phì thường thiếu sự linh hoạt và có chỉ số IQ thấp hơn. Người lớn béo phì có nguy cơ cao hơn mắc bệnh Alzheimer và suy giảm trí nhớ.

2.6. Bệnh lý đường ruột

Do mỡ thừa tích tụ ở các vùng ruột quá mức, gây ra sự suy giảm hoạt động và tạo điều kiện cho táo bón, trĩ. Theo thời gian, sự tích tụ của phân và các chất độc hại có thể tăng nguy cơ mắc bệnh Ung thư đại tràng.

2.7. Sự rối loạn nội tiết

Tình trạng này ảnh hưởng đến cả hai giới, phụ nữ béo phì dễ mắc các vấn đề về kinh nguyệt, vô sinh, tổn thương buồng trứng, và có nguy cơ thai nghén cao. Trong khi mang thai, phụ nữ béo phì thường gặp khó khăn trong quá trình sinh con, và có nguy cơ cao cho việc di truyền béo phì và các vấn đề chuyển hóa. Đối với nam giới, béo phì thường dẫn đến yếu sinh lý và vô sinh.

Béo phì ảnh hưởng đến chức năng tình dục của nam giới

2.8. Bệnh lý hô hấp

Sự tích tụ mỡ quá mức trong lồng ngực, vùng bụng và cơ hoành là nguyên nhân gây ra tình trạng khó thở ở người Thừa cân béo phì. Nguy hiểm hơn nếu béo phì nghiêm trọng, khó thở có thể tiến triển nặng hơn gây ra hội chứng Pickwick, khiến bệnh nhân ngưng thở khi ngủ, có nguy cơ gây tử vong.

Bên cạnh đó, hoạt động của các cơ quan của hệ hô hấp do cản trở của mỡ thừa cũng gặp vấn đề, gây triệu chứng ngáy, rối loạn nhịp thở, ngưng thở khi ngủ,…

2.9. Ung thư

Khi cholesterol trong máu tăng cao, sự có mặt của mỡ thừa nhiều sẽ khiến hệ miễn dịch hoạt động kém, khả năng kháng bệnh và nguy cơ ung thư sẽ cao hơn. Các nhà nghiên cứu đã tìm ra mối liên hệ giữa bệnh béo phì và ung thư trực tràng, ung thư tử cung, ung thư thực quản, ung thư vú, ung thư tuyến tiền liệt,…

3. Cách phòng ngừa béo phì

Để có sức khỏe tốt và hình thể đẹp mắt, bạn cần hiểu rõ về béo phì và duy trì cân nặng ở mức phù hợp là điều cần thiết.

Hãy thực hiện những điều sau để có một cơ thể khỏe mạnh:

3.1. Sinh hoạt lành mạnh

• Giữ tinh thần thoải mái, hạn chế căng thẳng.

• Không ngồi quá lâu, nên đứng dậy đi lại hoặc vận động nhẹ nhàng.

• Định kỳ kiểm tra cân nặng để điều chỉnh chế độ ăn uống và tập luyện.

3.2. Chế độ ăn uống khoa học

• Hãy ăn đủ bữa, đúng giờ, đặc biệt không bỏ bữa sáng vì điều này khiến cơ thể mệt mỏi, kích thích ăn nhiều hơn ở những bữa sau.

• Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, nội tạng động vật, nước ngọt có ga, rượu bia,…

• Bổ sung chất xơ bằng việc ăn trái cây và rau xanh.

Vận động thể thao giúp cơ thể khỏe mạnh hơn, săn chắc và ngăn ngừa béo phì.

3.3. Tập luyện đều đặn

• Hãy tập thể dục mỗi ngày để cơ thể trở nên săn chắc, ngăn ngừa tích tụ mỡ thừa.

• Chọn phương pháp tập luyện phù hợp với sức khỏe và lịch trình làm việc của bạn, tránh tập quá sức.

• Có thể tham gia các hoạt động như gym, yoga, bơi lội, chạy bộ, đi bộ,…

Hiểu rõ béo phì là gì và nhận biết những hậu quả nghiêm trọng của bệnh đối với sức khỏe sẽ giúp bạn tự bảo vệ mình một cách tích cực. Hãy thực hiện các phương pháp sinh hoạt lành mạnh và khoa học để ngăn ngừa béo phì, kiểm soát cân nặng và lượng mỡ trong cơ thể một cách hiệu quả hơn.