Buzz
Mỗi quốc gia có những văn hóa và phong cách làm việc riêng. 996 là thuật ngữ chỉ văn hoá làm việc của người Trung Quốc, được xem là một văn hoá làm việc khắc nghiệt. Hãy tìm hiểu về ưu nhược điểm của văn hoá này qua bài viết sau.
Giải thích 996 là gì?
Tiêu chuẩn 996 đề cập đến việc làm việc từ 9 giờ sáng đến 9 giờ tối, 6 ngày mỗi tuần. Mặc dù không tuân thủ quy định pháp luật, nhưng văn hóa này vẫn rất phổ biến ở Trung Quốc ngày nay.
Xem thêm >> Văn hóa công sở là gì? Văn hóa công sở đặc trưng các quốc gia
Tìm hiểu sự khắc nghiệt của văn hoá làm việc 996 như thế nào?
Chỉ cần nhìn vào thời gian làm việc của chế độ 996 là đã thấy được sự khắc nghiệt về mặt thời gian như thế nào. Đằng sau hậu quả này là bao nhiêu người bị kiệt sức và áp lực với chế độ làm việc này. Sự khắc nghiệt đó đã thể hiện qua nhiều tình huống thực tế như:
Vào tháng 12 năm 2020, một nhân viên 22 tuổi tại tập đoàn thương mại điện tử Pinduoduo của Trung Quốc đã gục ngã khi đang đi bộ về nhà cùng đồng nghiệp vào khoảng 1h30 sáng. Cô ấy được ghi nhận đã qua đời sau sáu giờ sau đó.
Vào tháng 1 năm năm ngoái, một video được lan truyền rộng rãi trên mạng xã hội Trung Quốc. Tài xế giao hàng 45 tuổi Liu Jin đã đổ xăng và tự thiêu bên ngoài một trạm phân phối cho Element ở phía đông thành phố Thái Châu. Anh ta hét lên rằng anh ta đã quá kiệt sức vì kiếm tiền. Một vụ việc tương tự cũng đã xảy ra với một tài xế giao hàng 43 tuổi đã ngã quỵ khi đang làm việc và qua đời khi đang giao đồ ăn cho Element.
Tại Trung Quốc, làm việc theo chế độ 996 lại gây xôn xao vào tháng 1 năm ngoái sau khi một nhân viên khác, tên là Tan, tự tử sau khi nghỉ việc ở công ty và trở về quê nhà. Anh đã làm việc với công ty này được khoảng sáu tháng.
Những người trong giới văn phòng nghĩ gì về chế độ làm việc 996?
Đã có nhiều người ở Trung Quốc lên tiếng phản đối chế độ làm việc 996 trong thời gian dài. Cũng đã có các chiến dịch và hoạt động nhằm phản đối chế độ làm việc khốc liệt này.
Năm 2019, một chiến dịch trực tuyến đã được triển khai nhằm nâng cao nhận thức về vấn đề này, với mong muốn giảm áp lực cho nhân viên. Tòa án tối cao của Trung Quốc đã xác định “996” là không hợp pháp trong một phán quyết quan trọng vào tháng 8 năm đó. Tòa án cũng đã nhấn mạnh rằng “tuân thủ hệ thống giờ làm việc quốc gia là nghĩa vụ pháp lý của người sử dụng lao động” và nhân viên có quyền được “nghỉ ngơi”.
Các cuộc biểu tình đã leo thang sau sự can thiệp của chính phủ vào các công ty công nghệ như Alibaba – nơi đã tiết lộ văn hóa làm việc khắc nghiệt và bóp méo mà nhân viên phải chịu theo văn hoá làm việc 996. Mặc dù vậy, vào tháng 4 năm 2019, Giám đốc điều hành Alibaba – Jack Ma đã bảo vệ văn hóa làm việc này và gọi đó là một “phước lành”. Lúc đó, ông Jack Ma đã viết rằng nền kinh tế Trung Quốc “có thể sẽ mất đi sức sống và động lực” nếu không có hệ thống này. Quan điểm của ông đã nhận được sự ủng hộ từ Richard Liu, giám đốc công ty thương mại điện tử Trung Quốc JD.com, người mà đã gọi những người phản đối “996” là “những kẻ lười biếng”.
Mặc dù một số công ty, bao gồm cả ByteDance – chủ sở hữu của nền tảng TikTok, đã giảm giờ làm thêm vào cuối tuần, nhưng vấn đề này vẫn còn ám ảnh đối với hầu hết nhân viên công nghệ Trung Quốc và các ngành nghề khác như bất động sản, tài chính. Họ đã tham gia vào cuộc vận động thay đổi văn hóa “996”.
Ưu và nhược điểm của văn hoá làm việc 996
Dù mang tính khắc nghiệt và có thể gây suy giảm sức khỏe cho nhân viên Trung Quốc, nhưng chế độ làm việc này vẫn tồn tại với một số ưu điểm nhất định. Tuy nhiên, về mặt nhược điểm thì cũng không kém phần nghiêm trọng.
Ưu điểm
- Cạnh tranh: Trong một môi trường làm việc cạnh tranh, sự chăm chỉ và hy sinh thời gian cá nhân cho công việc mang lại ưu thế cho người lao động, giúp họ được doanh nghiệp đánh giá cao về tinh thần cống hiến và tạo ra cơ hội thăng tiến trong sự nghiệp.
- Lương thưởng: Làm thêm giờ giúp người lao động nhận được tiền tăng ca hấp dẫn, tăng thu nhập vào cuối tháng. Đây cũng là một trong những lý do khiến văn hoá làm việc 996 tồn tại lâu dài.
Nhược điểm (hạn chế)
Như đã thấy qua khái niệm về văn hoá 996 và sự khắc nghiệt của nó, chế độ làm việc này tồn tại nhiều hạn chế. Điều này dẫn đến việc bị cấm theo quy định của pháp luật Trung Quốc. Cụ thể như sau:
- Thiếu sự gắn bó của nhân tài: Văn hoá làm việc 996 tạo ra môi trường làm việc không lành mạnh, làm giảm nhiệt huyết và sự gắn bó của nhân viên. Họ cảm thấy xa lánh công ty, tìm kiếm cơ hội mới khác.
- Bão hòa năng suất: Việc tăng ca kéo dài có thể làm tăng hiệu suất công việc, nhưng khi đạt đến mức bão hòa, hiệu suất sẽ giảm đi. Căng thẳng và thiếu ngủ cũng gây ra nhiều sai sót hơn trong công việc.
- Ảnh hưởng đến sức khỏe: Văn hoá làm việc 996 ảnh hưởng đến sức khỏe, gây ra nhiều vấn đề như thiếu ngủ, căng thẳng tinh thần, và nguy cơ mắc các bệnh nguy hiểm như đột quỵ và suy nhược cơ thể.
- Giảm khả năng sáng tạo và tập trung: Thiếu thời gian nghỉ ngơi làm giảm khả năng tập trung và sáng tạo. Điều này khiến cho công việc trở nên ít hiệu quả hơn.
Tương lai của văn hoá 996 sẽ ra sao?
Một câu hỏi mà nhiều người quan tâm là văn hoá làm việc 996 của Trung Quốc sẽ phát triển ra sao và có thể thay đổi dễ dàng không?
Trong bối cảnh dịch bệnh phức tạp, nhiều hình thức làm việc linh hoạt được áp dụng để phù hợp với tình hình. Điều này giúp nhân viên có sự chủ động hơn trong công việc và tăng hiệu suất làm việc.
Năm 2021, tòa án tối cao và Bộ lao động Trung Quốc đã tuyên bố lịch làm việc 996 là hoàn toàn bất hợp pháp, và đã có nhiều vụ kiện thành công liên quan đến việc bóc lột lao động.
Vào tháng 3 năm 2022, chính phủ Trung Quốc đã ra sáng kiến hạn chế văn hoá làm việc 996. Điều tra được tiến hành để kiểm tra việc tuân thủ luật lao động và áp đặt hình phạt nghiêm khắc cho những người vi phạm.
Bài viết giúp hiểu rõ hơn về văn hoá làm việc 996 và nhận biết lợi và hại của nó, từ đó so sánh khách quan với văn hoá làm việc của mỗi người.
— HR Insider —
Mytour – Trang web tuyển dụng hàng đầu Việt Nam
