Buzz
An Sơn Miếu, hay còn được biết đến với tên gọi là Miếu bà Phi Yến, là nơi tôn vinh và thờ cúng bà Phi Yến, thứ phi của vua Gia Long (Nguyễn Ánh). Cộng đồng người dân Côn Đảo tận tâm thờ cúng bà Phi Yến như một vị thần phụ nữ quan trọng, chỉ sau cô Sáu (nữ liệt sĩ Võ Thị Sáu). Khách du lịch ghé thăm Côn Đảo (Bà Rịa – Vũng Tàu) không thể bỏ qua cơ hội khám phá An Sơn Miếu.
Một câu ca dao lưu truyền qua bao đời
Trải nghiệm địa điểm du lịch Vũng Tàu – An Sơn Miếu là hành trình ngập tràn câu chuyện về bà Phi Yến, một phụ nữ kiên cường và trung trinh. Bà là thứ phi của Nguyễn Ánh (sau này là vua Gia Long).
Vào khoảng năm 1783, Nguyễn Ánh, đối mặt với sự truy đuổi của quân đội Tây Sơn, đã quyết định trốn ra Côn Đảo. Với những thất bại liên tiếp, Nguyễn Ánh đưa hoàng tử Hội An (tên gọi khác là hoàng tử Cải) và Bá Đa Lộc sang Pháp, hy sinh để cầu viện. Bà Phi Yến, mẹ của hoàng tử Cải, khôn khéo nhấn mạnh, 'Việc đánh nhau với Tây Sơn là chuyện gia đình, chúa công không nên dựa vào ngoại trợ. Thắng Tây Sơn cũng chẳng mang lại uy danh gì mà còn rủi ro nhiều vấn đề phức tạp sau này...'
Do những lời khuyên đó, Nguyễn Ánh nghi ngờ bà Phi Yến liên quan đến quân Tây Sơn, và bắt giữ bà trên một hòn đảo hoang vắng ở phía Tây Nam Côn Đảo (hiện là Hòn Bà). Trong lúc sắp bị quân Tây Sơn đuổi theo Côn Đảo, Nguyễn Ánh và đoàn tùy tùng đã chạy trốn. Hoàng tử Cải, bị Nguyễn Ánh ném xuống biển khi đang khóc lóc đòi mẹ, sau đó trôi vào làng Cỏ Ống. Người dân đã chôn cất và xây miếu thờ tại địa điểm du lịch này.
Bà Phi Yến được hai con vật khôn ngoan là vượn bạch hổ và hắc hổ cứu sống và đưa đến làng Cỏ Ống, nơi có mộ hoàng tử Cải. Dân làng đã xây một nhà gần để bà Phi Yến có thể tiện lui tới thăm con trai. Từ câu chuyện của bà Phi Yến và hoàng tử Cải, dân gian truyền miệng câu ca dao buồn 'Gió đưa cây cải về trời, Rau răm ở lại chịu lời đắng cay'. Cải là tên tục của hoàng tử Hội An, Răm là tên tục của bà Phi Yến.
Nơi tôn vinh đức hạnh của người phụ nữ trung trinh
Vào tháng Mười âm lịch năm 1785, tại làng An Hải (nay là nơi của An Sơn Miếu), khi diễn ra hội chay tế lễ, cư dân đã mời bà Phi Yến tham gia để làm cho sự kiện trở nên trọng đại hơn. Trong đêm đó, Biện Thi, một tên đồ tể, âm thầm xâm nhập vào phòng của bà Phi Yến với ý định quấy rối. Tuy nhiên, chỉ mới chạm vào tay bà, hắn đã bị dân làng bắt giữ.
Để bảo toàn phẩm giữ trinh tiết, bà Phi Yến đã tự vẫn vào đêm đó tại làng An Hải. Phụ nữ 'trung trinh tiết liệt' này được người dân tôn kính bằng cách lập miếu thờ, đặt tên là Miếu bà Phi Yến hoặc An Sơn Miếu, và tổ chức lễ giỗ hàng năm vào ngày 18 tháng 10 âm lịch.
Trong ý thức của cộng đồng Côn Đảo, miếu bà Phi Yến trở thành một vị thần nữ, biểu tượng của đức hạnh và nhân phẩm cao quý, mang lại sự hỗ trợ cho cuộc sống bình yên của người dân. Dần dần, nơi đây không chỉ là biểu tượng của văn hóa tinh thần cộng đồng mà còn trở thành một địa điểm thăm quan ở Vũng Tàu, thu hút du khách.
Ngôi miếu nhỏ bé, được lợp mái ngói giản dị, giữa bóng cây xanh mát, trước sân là cây cỏ và hoa lá xanh tươi suốt bốn mùa. Phía trước là đàn hương lớn, nơi người dân và du khách đến dâng hương. Bên trong, bàn thờ bà Phi Yến đơn giản nhưng trang nghiêm, luôn được giữ gìn sạch sẽ.
Trong Miếu bà, bàn thờ trang trí: một bên viết bốn chữ 'Quốc thái dân an', bên kia là bốn chữ 'Phong điêu vũ thuận'. Cộng đồng nơi đây mong muốn sử dụng sức mạnh của bà Phi Yến để đem lại hòa bình cho đất nước, sự giàu có và thịnh vượng. Chính vì điều đó, Miếu bà được biết đến với cái tên An Sơn Miếu.
Lễ giỗ độc đáo của người dân Côn Đảo
Nhằm kỷ niệm đức hạnh của bà, mỗi năm, cư dân tại làng An Hải, địa điểm du lịch Vũng Tàu, tổ chức Lễ giỗ vào tháng 10 âm lịch. Lễ giỗ diễn ra với sự trang trọng và được coi là một phần của di sản văn hóa đặc sắc của cộng đồng Côn Đảo, thu hút sự quan tâm đặc biệt của du khách.
Từ đêm 17/10 âm lịch, người dân bắt đầu trang trí các loại hoa quả, xôi chè để cúng bà và tiếp đãi khách du lịch. Mỗi gia đình đều đến miếu để dâng những món chay mộc mạc, bày tỏ lòng thành tâm và cầu nguyện cho những điều tốt lành, may mắn.
Sau khi lễ kết thúc, bắt đầu các hoạt động văn nghệ, vui chơi nhảy múa hết sức náo nhiệt. Đặc biệt, với những người yêu thích nghệ thuật đờn ca tài tử, đêm sẽ trở nên phong cách với những bản nhạc mượt mà, đằm thắm.
Đến 9h sáng ngày 18/10 âm lịch, buổi lễ chính thức diễn ra. Lễ vật dành cho Bà bao gồm hương, hoa, bánh và hoa quả được sắp xếp cẩn thận trên những chiếc mâm tỉ mỉ và đẹp mắt. Nhiều người đội lễ đeo mâm lên đầu và xếp thành hàng dài, trang trọng.
Trong bản nhạc lễ, từ âm nhạc hồi hộp đến khúc khói hương tôn nghiêm, tất cả mọi người, cả làng An Hải và du khách, đều tham gia dâng lễ, thắp hương. Mọi người đều mong muốn hòa bình cho gia đình và cuộc sống thịnh vượng.
Sau phần nghi lễ trang trọng, du khách và mọi người dân tham gia lễ sẽ được thưởng thức những món chay ngon miệng, được chuẩn bị từ nguyên liệu do cộng đồng đóng góp. Những món chay không chỉ đẹp mắt mà còn thanh tịnh, là biểu tượng của sự thành tâm khi cúng dường cho Bà Phi Yến và để thết đãi khách đến từ xa.
Mỗi năm, dịp giỗ bà Phi Yến, An Sơn Miếu trở nên sôi động, hân hoan, thu hút đông đảo du khách đến thăm để trải nghiệm không khí lễ hội trang trọng và ấm áp. An Sơn Miếu không chỉ là điểm tựa tinh thần, mà còn là nơi mà người dân An Hải và Côn Đảo luôn dành sự trân trọng và tận tụy trong việc thờ cúng.
Nếu bạn có cơ hội du lịch Bà Rịa – Vũng Tàu, hãy ghé thăm địa điểm du lịch Vũng Tàu – An Sơn Miếu để lắng nghe câu chuyện về người phụ nữ trung trinh và khám phá cuộc sống tinh thần đa dạng của người dân Côn Đảo.
