Buzz
(Mytour) Các quan niệm dân gian và nhiều nghiên cứu khoa học đều cho thấy rằng thứ tự sinh có ảnh hưởng nhất định đến tính cách, chỉ số IQ, cách giao tiếp và mối quan hệ xung quanh… Hãy cùng Mytour tìm hiểu để giải mã những bí mật về vận mệnh cuộc đời.
1. Thứ tự sinh là gì?
Nói một cách đơn giản, thứ tự sinh là vị trí của đứa trẻ trong gia đình so với các anh chị em khác. Vị trí này sẽ ảnh hưởng đến cách mà cha mẹ đối xử và nuôi dạy trẻ.
Từ góc độ khoa học, vào cuối những năm 1920, bác sĩ và chuyên gia tâm lý người Áo Alfred Adler lần đầu tiên giới thiệu “Thuyết thứ tự sinh”. Ông cho rằng thứ tự sinh ra của bạn có tác động đến cách bạn tương tác với các thành viên trong gia đình và những người xung quanh, từ đó hình thành tính cách của bạn.
2. Tại sao vận mệnh lại khác nhau tùy theo thứ tự sinh?
Sự khác biệt về vận mệnh của mỗi cá nhân được cho là có liên quan đến thứ tự sinh của họ với các anh chị em. Nguyên nhân là bởi thực tế, thứ tự sinh và phương pháp nuôi dạy thường có sự liên kết chặt chẽ.
Chẳng hạn, với đứa con đầu lòng, do cha mẹ còn thiếu kinh nghiệm trong việc nuôi dạy nên thường áp dụng nhiều cách khác nhau. Hơn nữa, cha mẹ thường lo lắng và nghiêm khắc, khiến trẻ phải tuân theo những yêu cầu của họ.
3. Thứ tự sinh tác động ra sao đến vận mệnh con người?
3.1 Đứa con đầu lòng
Theo các nghiên cứu, đứa con đầu lòng thường mang tính bảo thủ, có khả năng định hướng tốt, trách nhiệm và phẩm chất lãnh đạo. Là anh chị lớn trong gia đình, trẻ thường phải chăm sóc em và thay cha mẹ quản lý, từ đó hình thành sự chủ động và ý thức trách nhiệm cao.
- Tính cách:
Con đầu lòng thường thuộc nhóm A, là người có kỷ luật tự giác và thường có IQ cao hơn các em ruột. Điều này xảy ra vì cha mẹ thường nghiêm khắc hơn với đứa con đầu tiên so với các con sau.
Kết quả này có thể là phần thưởng cho những ai mang giới tính nữ, vì sự rèn giũa sẽ giúp bạn độc lập và mạnh mẽ hơn trong cuộc sống. Một khảo sát cho thấy số lượng chị cả có tham vọng vượt trội hơn anh cả là 13%.
Việc được cha mẹ nuôi dạy nghiêm khắc và chú ý từng chi tiết nhỏ giúp con đầu hình thành tính cầu toàn và tận tâm trong công việc. Trong mối quan hệ với các em, họ thường trở thành hình mẫu và người dẫn dắt, tạo động lực để chinh phục thành công và phát triển kỹ năng lãnh đạo.
Nghiên cứu chỉ ra rằng con đầu lòng có nguy cơ cao mắc các rối loạn tâm lý như lo âu, trầm cảm và căng thẳng. Ngoài ra, trẻ cũng dễ cảm thấy ghen tỵ và bất an khi cha mẹ không chú ý nhiều đến mình mà quan tâm đến các em khác trong gia đình.
- Học vấn:
Với vai trò con trưởng, người này thường phải chăm chỉ và luôn mong muốn làm hài lòng cha mẹ và thầy cô. Nếu cha mẹ quá nghiêm khắc và có nhiều yêu cầu, trẻ sẽ nỗ lực hơn nữa. “Chủ nghĩa hoàn hảo” là một đặc điểm nổi bật trong tính cách của con đầu lòng.
Các nghiên cứu cho thấy xác suất những đứa con đầu lòng hoàn thành bằng cấp hoặc đạt trình độ học vấn cao hơn các em ruột của họ là 16%. Con trưởng thường thích tham gia nhiều lớp học và khóa đào tạo để tự chủ, đạt được mục tiêu và đầu tư cho thành công trong tương lai.
- Sự nghiệp:
Nếu bạn là con đầu lòng trong gia đình, bạn có những tố chất của một nhà lãnh đạo. Bạn có trách nhiệm và có định hướng rõ ràng trong cuộc sống.
Với xu hướng theo đuổi trình độ học vấn cao, không có gì ngạc nhiên khi những người con đầu lòng thường chọn những nghề nghiệp đòi hỏi trình độ cao, từ y học đến kế toán.
Thực tế, họ cũng đã đạt đến đỉnh cao trong sự nghiệp kinh doanh: Số lượng CEO là con trưởng luôn chiếm ưu thế hơn so với các thứ tự sinh khác.
- Sức khoẻ:
Con đầu lòng thường được chăm sóc và nâng niu kỹ lưỡng nhất so với các em, vì mọi thứ đều mới mẻ trong lần đầu tiên. Cha mẹ sẽ chăm chút từng chi tiết và bảo vệ bạn khỏi vi trùng, vi khuẩn cũng như nguy cơ mắc bệnh.
Tuy nhiên, theo một nghiên cứu từ Nhật Bản, điều này chưa chắc đã mang lại lợi ích. Con trưởng có xu hướng dễ bị dị ứng hơn các em của mình.
Nguyên nhân: Những trẻ tiếp xúc nhiều với vi trùng và các tác nhân gây dị ứng từ nhỏ có khả năng miễn dịch và sức đề kháng tốt hơn so với những trẻ được bảo vệ quá mức.
- Mối quan hệ, tình cảm:
Con đầu lòng thường kết hôn sớm hơn so với các em. Bởi vì cha mẹ thường coi họ là người chăm chỉ và có trách nhiệm nhất trong gia đình, nên nhiều khả năng họ sẽ tìm kiếm sự chấp thuận hoặc làm vui lòng cha mẹ bằng cách lập gia đình sớm. Người con đầu cũng thường kết hôn với những người cùng độ tuổi.
Trong tình yêu, họ thường bị thu hút bởi những người mang lại cảm giác vững chắc và đáng tin cậy, là người mà họ có thể chia sẻ tâm tư và các giá trị chung trong cuộc sống.
Tuy nhiên, họ có xu hướng bảo thủ và có thể gặp khó khăn trong việc từ bỏ sự kiểm soát trong mối quan hệ. Học cách mở lòng hơn với cảm xúc và đặt niềm tin vào đối tác có thể giúp mối quan hệ trở nên vững chắc và cân bằng hơn.
3.2 Con thứ, con giữa
Những trẻ sinh ra thứ hai thường rất hòa đồng và cởi mở. Do không phải gánh nhiều trách nhiệm như anh/chị và không cần sự chăm sóc nhiều như các em, trẻ thường biết cách điều chỉnh và thích ứng tốt.
- Tính cách:
Với vị trí giữa trong gia đình, những đứa con thứ thường có xu hướng dễ chịu, hòa đồng và thân thiện, đồng thời giỏi các môn thể thao đồng đội. Do đã quen với việc anh chị cả hoặc em út thể hiện tính cách hoặc được chú ý quá mức, họ ít gây ra các vấn đề do hành động bộc phát khi trưởng thành.
Người này thường có kỹ năng giao tiếp tốt và có khả năng kết nối mọi người lại với nhau. Do đó, trẻ thường thích chơi với bạn bè hơn là ở cùng cha mẹ, vì cha mẹ thường chỉ chú ý đến con đầu hoặc con út. Hơn nữa, con giữa thường rất thân thiện, làm việc nhóm tốt và luôn hỗ trợ người khác.
Ngược lại, những đứa trẻ sinh ra sau anh/chị mình cũng dễ cảm thấy thiếu tự tin, tự trọng thấp hơn so với các anh chị em, do đôi khi cảm thấy mình như người thừa, vô hình. Tuy nhiên, lý thuyết về thứ tự sinh và sự phát triển tính cách thường khó áp dụng cho con giữa, vì số lượng con giữa thường đông. Do đó, việc xác định đặc điểm tính cách là khá khó khăn.
- Học hành:
Người con giữa thường không quá cố gắng trong học tập hay tìm kiếm vị trí nổi bật trong lớp học. Tuy nhiên, những người sinh thứ hai thường thể hiện tốt trong các khóa học chú trọng vào hiệu suất, nơi mà tính cạnh tranh và thi đua rất gay gắt.
- Sự nghiệp:
Người con giữa đã quen với việc xử lý các kiểu tính cách khác nhau của anh chị em trong gia đình, và có xu hướng phù hợp với những công việc đòi hỏi kỹ năng giao tiếp tốt hoặc làm việc nhóm. Từ các hoạt động xã hội đến công việc bán hàng hay thể thao chuyên nghiệp, họ đều có khả năng phát triển mạnh mẽ.
- Sức khoẻ:
So với người con cả, con giữa thường có chỉ số khối cơ thể (BMI) thấp hơn và ít có nguy cơ mắc bệnh tiểu đường loại 2. Tuy nhiên, nhược điểm là những người sinh ở vị trí thứ hai dễ gặp hội chứng mệt mỏi mãn tính, một căn bệnh phức tạp và khá bí ẩn (các nhà khoa học cho rằng nó có thể liên quan đến một loại virus mà con cả và con út có thể ngăn chặn).
- Mối quan hệ, tình cảm:
Những người con thứ trong gia đình thường có kỹ năng xã hội xuất sắc và khả năng thích nghi tốt. Nếu bạn là con thứ, bạn có xu hướng tìm kiếm sự hỗ trợ về mặt tinh thần, cảm xúc và sự thấu hiểu trong tình yêu. Bạn có thể gặp khó khăn trong việc nhận biết giá trị bản thân trong một mối quan hệ, vì vậy đôi khi bạn cảm thấy mình bị lu mờ hoặc bị lợi dụng bởi đối phương.
Để xây dựng một mối quan hệ bền vững và trọn vẹn, bạn nên học cách chia sẻ mạnh dạn, rõ ràng những nhu cầu, mong muốn và cảm xúc của mình với đối tác.
3.3 Con út
Con út là đứa trẻ thường nhận được nhiều sự chăm sóc từ cả cha mẹ và anh chị. Hơn nữa, cách nuôi dạy đối với con út thường rất thoải mái, cho phép chúng khám phá nhiều điều hơn.
Vì vậy, con út thường là những đứa trẻ dũng cảm và rất sáng tạo. Chúng thường có năng khiếu trong thể thao, âm nhạc hoặc nghệ thuật. Động lực chính của trẻ là muốn làm tốt hơn để vượt qua các anh chị của mình.
Tuy nhiên, con út thường có xu hướng vô trách nhiệm và phụ thuộc nhiều vào cha mẹ cũng như anh chị. Điều này có thể khiến trẻ dễ bỏ cuộc khi trưởng thành.
- Tính cách:
Khi là thành viên nhỏ nhất trong gia đình, tất cả sự chú ý từ cha mẹ và anh chị sẽ định hình tâm trí bạn. Con út thường trở thành người “nổi tiếng” nhất, hòa đồng và dễ chịu, đồng thời cũng đồng cảm nhiều với cha mẹ. Tuy nhiên, nếu khoảng cách tuổi tác quá lớn với anh chị, chúng sẽ có xu hướng giống như người lớn nhất.
Con út thường được cha mẹ và anh chị chăm sóc, lo lắng rất nhiều. Do đó, chúng có thể hình thành tính phụ thuộc, nhưng đồng thời cũng âm thầm nổi loạn, muốn phá vỡ các quy tắc.
- Học hành:
Người con út có thể gặp nhiều khó khăn trong thời gian học tập. Tuy nhiên, chúng thường cố gắng nỗ lực để vươn lên phía trước – do cha mẹ ít giám sát hơn.
- Sự nghiệp:
Với việc từng được tự do làm những điều mình thích và nhận nhiều sự chú ý, con út thường có xu hướng lựa chọn công việc liên quan đến nghệ thuật hoặc các lĩnh vực sáng tạo.
- Sức khoẻ:
Con út có thể ít có nguy cơ dị ứng hoặc mắc bệnh tiểu đường, nhưng thực tế, họ lại có khả năng cao đối mặt với các vấn đề sức khỏe liên quan đến chất gây nghiện như thuốc lá, rượu và ma túy. Xu hướng tính cách dễ bị cuốn hút vào những thứ này cũng khiến sức khỏe của họ dễ bị ảnh hưởng.
- Mối quan hệ, tình cảm:
Nghiên cứu từ Đại học Brigham Young cho thấy, con út thường tìm kiếm những mối quan hệ an toàn về mặt cảm xúc, nhờ vào việc học cách xử lý xung đột. Họ thường nhận được sự chăm sóc từ người khác, nên trong các mối quan hệ trưởng thành, họ cư xử theo cách tương tự.
Khác với con đầu lòng, những người con út có thể do dự hoặc ngập ngừng khi bày tỏ quan điểm của mình.
Người con út thường tìm kiếm bạn đời có cùng đam mê và chí hướng. Tuy nhiên, với tính cách tự do, họ có thể gặp khó khăn trong việc cam kết và duy trì sự ổn định trong tình yêu. Để giữ vững mối quan hệ, họ nên tập trung vào việc phát triển bản thân và học cách cam kết với người yêu.
3.4 Con một
Trẻ con một thường rất tự tin do nhận được trọn vẹn tình yêu thương từ cha mẹ. Hầu hết trẻ thích ở một mình vì không có anh chị em để trò chuyện và chơi cùng.
- Tính cách:
Là con một, trẻ không có ai để cạnh tranh hay noi gương. Được gia đình yêu thương và bảo vệ quá mức, trẻ thường phát triển tính ích kỷ, phụ thuộc và có cảm giác “mình là trung tâm”. Khi trưởng thành, trẻ sẽ gặp khó khăn hơn trong việc làm việc nhóm so với những trẻ có anh chị em.
Giống như con trưởng, con một thường rất tham vọng và sống theo quy tắc của cha mẹ. Họ cẩn trọng và chú tâm vào mọi việc mình làm. Tuy nhiên, việc thiếu trải nghiệm tương tác với anh chị em khiến họ khó khăn trong các hoạt động xã hội cần sự hợp tác và đồng thuận.
- Mối quan hệ, tình cảm:
Nếu bạn là con một, bạn sẽ có tính độc lập, tự tin và rất hiểu rõ về bản thân mình. Trong tình yêu, bạn tìm kiếm một người có thể tôn trọng không gian cá nhân cũng như mong muốn thể hiện chính mình.
Với tính cách độc lập, bạn có thể gặp khó khăn trong việc chia sẻ và thỏa hiệp với đối phương. Do đó, để xây dựng một mối quan hệ bền chặt, bạn cần học cách thấu hiểu và đồng cảm với người yêu của mình.
Đừng bỏ lỡ: Xem bói giờ sinh trẻ để biết mệnh tốt và phú quý cho cha mẹ.
Đừng bỏ lỡ: Xem bói giờ sinh trẻ để biết mệnh tốt và phú quý cho cha mẹ.
4. Những trường hợp ngoại lệ
Dưới đây là một số trường hợp đặc biệt liên quan đến ảnh hưởng của thứ tự sinh đến tính cách của mỗi cá nhân:
- Gia đình “hỗn hợp”:
Gia đình hỗn hợp là những gia đình được hình thành từ cha mẹ đã ly hôn và sau đó tái hôn với người khác.
Trong tình huống này, trẻ sẽ phải chia sẻ tình yêu thương từ cha/mẹ với các con của mẹ kế hoặc cha dượng. Trẻ có thể không còn giữ vị trí con cả vì đã có một đứa trẻ lớn hơn thay thế, hoặc không còn là người nhận được nhiều sự chú ý nhất vì có một đứa bé nhỏ hơn cần sự chăm sóc từ cha mẹ.
Tuy nhiên, nếu trẻ đã trên 5 tuổi, tính cách của trẻ sẽ không bị thay đổi ngay cả khi chuyển đến sống trong một gia đình mới.
- Gia đình có cặp sinh đôi hoặc sinh ba:
Đối với các cặp sinh đôi, dường như không tồn tại thứ tự sinh. Dù ra đời trước hay sau, trẻ đều nhận được sự đối xử công bằng từ cha mẹ.
Trong tình yêu, cặp song sinh thường kết nối với người yêu theo cách rất đặc biệt. Họ tìm kiếm một đối tác có khả năng thấu hiểu và trân trọng mối liên kết giữa mình và anh chị em sinh đôi.
Khó khăn lớn nhất mà các cặp sinh đôi thường gặp phải trong mối quan hệ là việc xác định bản sắc cá nhân và có xu hướng phụ thuộc vào nhau. Để xây dựng một tình yêu khỏe mạnh, bạn cần phát triển các đặc điểm riêng, học cách tự chủ và tránh quá phụ thuộc vào cảm xúc của đối tác.
- Khoảng cách tuổi giữa các trẻ quá lớn:
Nếu khoảng cách tuổi giữa trẻ và anh chị em quá lớn (ít nhất 5 – 6 năm), các quy tắc trước đây có thể không còn phù hợp. Ví dụ, một đứa trẻ 5 tuổi có thể phát triển tính cách tương tự như con cả, trong khi anh/chị của trẻ đã 12 tuổi và em út mới 1 tuổi.
- Con nuôi:
Trường hợp của trẻ nuôi cũng tương tự. Nếu được nhận nuôi khi còn nhỏ trong một gia đình đã có hai đứa trẻ lớn, trẻ sẽ tự nhiên trở thành con út trong gia đình. Tuy nhiên, nếu trẻ đã trên 6 tuổi, những đặc điểm tính cách ban đầu vẫn sẽ được giữ lại.
Nếu trẻ được nhận nuôi khi còn là sơ sinh, chúng sẽ dễ dàng thích nghi với vị trí trong thứ tự sinh của gia đình mà không gặp khó khăn gì.
Ngược lại, nếu trẻ được nhận nuôi muộn hơn, sau khi đã bắt đầu phát triển tâm lý, có thể xảy ra xung đột về nhận thức thứ tự sinh của chính mình.
Chẳng hạn, nếu một đứa trẻ là con đầu lòng nhưng lại được nhận nuôi vào gia đình mới và trở thành con út, trẻ sẽ không nhất thiết phát triển những đặc điểm tính cách của con út mặc dù là đứa trẻ nhỏ nhất trong gia đình mới.
5. Những câu hỏi thường gặp về thứ tự sinh
- Thứ tự sinh có tác động đến chỉ số IQ của một người không?
Đây là một vấn đề gây nhiều tranh cãi. Một số nghiên cứu cho rằng có mối liên hệ giữa thứ tự sinh và chỉ số IQ, trong khi những nghiên cứu khác lại cho rằng trí thông minh bị ảnh hưởng chủ yếu bởi di truyền, các yếu tố xã hội và sự hướng dẫn của cha mẹ.
Một nghiên cứu lớn tại Đức chỉ ra rằng những đứa trẻ có chỉ số IQ cao nhất thường là những đứa trẻ không có anh chị em và là con đầu lòng, trong khi chỉ số IQ của anh chị em thì gần như tương đương. Họ cũng không tìm thấy mối liên hệ giữa thứ tự sinh với sự sáng tạo, sự trưởng thành về cảm xúc hay tài năng.
- Ngoài thứ tự sinh, còn có những yếu tố nào ảnh hưởng đến tính cách của mỗi người?
Không chỉ riêng thứ tự sinh, có nhiều yếu tố khác cũng ảnh hưởng đến tính cách của trẻ, chẳng hạn như:
- Giới tính:
Đây là một trong những yếu tố quyết định quan trọng nhất đến tính cách của một cá nhân.
Ví dụ, nếu gia đình có một bé trai là con đầu lòng và một bé gái là con thứ hai, thì bé gái sẽ không cần phải nỗ lực quá nhiều để thu hút sự chú ý từ cha mẹ, bởi giới tính đã mang lại cho cô sự khác biệt và có xu hướng sở hữu những đặc điểm tính cách của con đầu.
Hơn nữa, nếu cha mẹ có xu hướng yêu thích con trai hơn con gái hoặc ngược lại, thì lý thuyết về thứ tự sinh sẽ không có tác động nhiều đến tính cách của trẻ.
- Khoảng cách tuổi tác:
Khoảng cách tuổi giữa các anh chị em cũng ảnh hưởng lớn đến sự phát triển tính cách. Khi các bé gần tuổi nhau và cùng giới tính, chúng sẽ có xu hướng cạnh tranh nhiều hơn. Khoảng cách lý tưởng để giảm thiểu cạnh tranh là khoảng 5 năm, giúp mỗi trẻ có không gian riêng.
Điều này không hoàn toàn đúng với các cặp sinh đôi, nhưng hầu hết các trẻ sinh đôi thường ít cạnh tranh hơn so với các anh chị em có tuổi cách biệt vài năm.
- Hình dáng cơ thể:
“Bắt nạt” là một tình huống khá thường gặp trong những gia đình đông con. Những đứa con đầu thường có kích thước lớn hơn và có xu hướng bắt nạt những em nhỏ hơn. Tuy nhiên, điều này có thể thay đổi nếu những đứa trẻ nhỏ lại mạnh mẽ hơn anh chị em của chúng.
- Tài năng:
Mỗi trẻ em đều có những điểm đặc biệt riêng, nhưng nếu một đứa trẻ nổi bật với tài năng thiên bẩm trong lĩnh vực nào đó như thể thao, âm nhạc hay học tập, cha mẹ thường sẽ dành nhiều sự quan tâm hơn cho chúng. Những trẻ này nhận được tình yêu và sự chú ý mà chúng khao khát, nhưng điều này có thể khiến các anh chị em khác cảm thấy khó chịu và ghen tỵ.
- Thứ tự ra đời có thật sự quan trọng?
Các nghiên cứu về sự ảnh hưởng của thứ tự ra đời đến vận mệnh của một người có thể không hoàn toàn chính xác, vì chúng chưa xem xét các yếu tố xã hội quan trọng như dân tộc, trình độ học vấn, phúc lợi của cha mẹ và các mối quan hệ trong gia đình.
Thứ tự sinh có thể ảnh hưởng nhất định đến tính cách và trí tuệ của một người, nhưng chúng ta cũng cần nhớ rằng các mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái cùng với cách nuôi dạy trong gia đình là những yếu tố quan trọng trong việc hình thành nhân cách.
Dù thứ tự sinh có tác động đến tính cách của trẻ, điều cần lưu ý là sự chăm sóc, tình yêu và sự công bằng giữa các đứa trẻ sẽ đóng vai trò quyết định hơn trong việc hình thành nhân cách.
Cuối cùng, tính cách của con người có thể bị chi phối bởi nhiều yếu tố khác nhau như di truyền, môi trường sống hoặc những trải nghiệm cá nhân. Không nên chỉ dựa vào thứ tự sinh để phân loại hay định hình bản thân và người khác, vì khoa học cũng chưa khẳng định một cách chắc chắn điều này.
