Khám phá bất ngờ: Một trong những khu định cư cổ xưa nhất của loài người bị hủy diệt bởi thiên thạch.

Dựa trên vật liệu khảo cổ, các nhà khoa học phát hiện ngôi làng cổ đã bị nung chảy bởi mảnh vỡ thiên thạch.

Trong thập kỷ 1970, con đập Taqba được xây dựng để ngăn dòng chảy sông Euphrates tại đông Syria, tạo nên hồ Assad và nhấn chìm khu vực khảo cổ Abu Hureyra. Trước khi điều này xảy ra, các nhà khảo cổ đã khai quật và phát hiện các bằng chứng về thời kỳ người du mục cổ định cư và canh tác.

Các nhà khảo cổ tìm thấy nhiều vật liệu như nhà cửa, thực phẩm, và công cụ, giúp xác định thời điểm người xưa chuyển đổi sang nông nghiệp cách đây gần 12.800 năm, một sự kiện quan trọng trong lịch sử văn hóa và môi trường của Trái Đất.

Nhiều bí ẩn vẫn tồn tại tại Abu Hureyra, bao gồm thủy tinh tan chảy được tìm thấy trong ngũ cốc, vật liệu xây dựng và xương động vật. Đặc tính của thủy tinh này cho thấy nó được tạo ra ở nhiệt độ rất cao, vượt quá khả năng của con người thời đó, dù là do lửa, sét hay núi lửa.

'Nhiệt độ cao như vậy có thể làm tan chảy một chiếc ô tô trong vòng chưa đầy một phút,' theo James Kennet, giáo sư địa chất tại Đại học Santa Barbara, California. Ông cho biết nguồn năng lượng này có khả năng xuất phát từ một sự kiện tàn phá cực lớn, như một vụ va chạm thiên thạch.

Kennett và cộng sự khẳng định Hureyra là bằng chứng đầu tiên về vụ va chạm thiên thạch và khu định cư con người. Vào cuối Pleistocen, một sao chổi lao vào bầu khí quyển Trái Đất và phát nổ, tạo ra nhiều mảnh vỡ. Mảnh thiên thạch có thể là một phần của sao chổi đó. Va chạm này đã góp phần vào sự tuyệt chủng của nhiều loài động vật lớn như voi ma mút, ngựa, và lạc đà châu Mỹ, cũng như tác động đến nền văn hóa Clovis ở Bắc Mỹ và đợt lạnh Dryas trẻ.

Phát hiện của nhóm khảo cổ được công bố trong mục Scientific Reports của tạp chí Nature.

'Phát hiện của chúng tôi cho thấy nhiệt độ cực cao chỉ có thể do vụ va chạm thiên thạch gây ra,' theo Kennett. Nhóm lần đầu công bố sự kiện này vào năm 2012.

Abu Hureyra nằm ở phía đông ranh giới Dryas trẻ, với 30 địa điểm trải dài từ châu Mỹ, châu Âu và một phần Trung Đông. Những khu di tích chứa bằng chứng về một vụ cháy lớn, với lớp thảm đen giàu cacbon, kim cương li ti, bạch kim, và cầu kim loại nhỏ chỉ hình thành ở nhiệt độ cao.

Giả thuyết về ranh giới Dryas trẻ nhận được nhiều sự quan tâm nhờ khám phá mới như miệng hố thiên thạch dưới sông băng Hiawatha ở Greenland, cùng thủy tinh tan chảy và bằng chứng ở Pilauco, Chile.

'Abu Hureyra có thể đã bị phá hủy đột ngột,' Kennett cho biết. Ở Pilauco, bằng chứng cho thấy dấu vết con người sau lớp thảm đen, trong khi Abu Hureyra đã tồn tại trước Dryas trẻ. Kennett cho rằng va chạm thiên thạch hoặc nổ khí gần đó đã gây ra luồng nhiệt làm tan chảy thủy tinh trong làng.

Các nhà nghiên cứu kiểm tra thủy tinh khai quật để đánh giá địa hóa, cấu trúc, nhiệt độ hình thành, từ tính và hàm lượng nước. Kết quả chỉ ra nhiệt độ cực cao cùng các khoáng chất như crom, sắt, niken, sunfua, titan, bạch kim, sắt nóng chảy và iridium, tất cả hình thành ở nhiệt độ trên 2200 độ C.

'Các vật liệu này thường rất hiếm khi gặp ở nhiệt độ thông thường, nhưng lại dễ thấy trong các vụ va chạm thiên thạch,' theo Kennett.

'Thủy tinh tan chảy hình thành từ quá trình bốc hơi và nung chảy tức thì của sinh khối, đất và trầm tích, sau đó nhanh chóng được làm mát,' báo cáo cho biết. Vật chất giống lớp thảm đen của Ranh giới Dryas trẻ, cho thấy khả năng lớn khu vực này đã bị mảnh vỡ thiên thạch đâm trúng.

'Vụ va chạm từ một tiểu hành tinh lớn sẽ không phân tán vật chất như tại Abu Hureyra,' Kennett cho biết. 'Mảnh vỡ sao chổi lớn có thể gây ra hàng ngàn vụ nổ khí trong vài phút trên một mặt bán cầu. Giả thuyết Ranh giới Dryas trẻ cho rằng hiện tượng này đã phân tán vật chất trên diện tích hơn 14.000 km ở cả Nam và Bắc bán cầu. Những phát hiện ở Abu Hureyra càng củng cố giả thuyết này.'

Theo ScitechDaily