Buzz
Năm 1986, 1746 người ở Cameroon, Tây Phi, đã chìm vào giấc ngủ vĩnh cửu mà không bao giờ tỉnh dậy. Thủ phạm của sự kiện đau lòng này chính là hồ nước Nyos.
Hồ Nyos là một hồ núi lửa ở phía tây bắc Cameroon, có chiều dài 2 km và rộng 1,2 km. Mặt hồ cao 1.091 mét so với mực nước biển. Vào sáng ngày 21/08/1986, người dân phát hiện ra các làng gần hồ Nyos bất thường yên tĩnh, không có tiếng động hoặc hoạt động nào diễn ra.
Sau đó, họ nhận ra rằng hầu hết cư dân và gia súc tại các làng này đã chết, một số người sống sót cũng bị ảnh hưởng nặng nề. Tổng cộng, có 1.746 người và 3.500 con vật khác đã chết trong thảm kịch này.
Đây không phải là lần đầu tiên sự kiện kinh hoàng này xảy ra. Hai năm trước đó, gần 40 người đã chết tại hồ Monoun, cách hồ Nyos 62 km.
Những người sống gần hồ Monoun đã nghe thấy tiếng nổ lớn và sương mù màu trắng bay ra từ hồ. Sáng hôm sau, nhiều cái chết đã xảy ra. Thậm chí, một chiếc xe tải chở 12 người cũng bị ảnh hưởng bởi sương mù này, khiến 9 người thiệt mạng.
Nhà điều tra tin rằng khí carbon dioxide (CO2) và các khí khác phun ra từ đáy hồ có thể là nguyên nhân gây ra thảm kịch hồ Nyos, cùng với vụ việc tương tự ở hồ Monoun. Cả hai hồ đều là hồ núi lửa, được hình thành từ hoạt động núi lửa.
Khi CO2 tích tụ ở mức độ nhất định và gặp biến động về địa chất tự nhiên, khí này có thể phun trào và thoát ra khỏi đáy hồ. Sau vụ việc ở hồ Nyos, nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng hồ có thể đã phun trào CO2 vào đêm trước, có thể do lở đất hoặc các vụ phun trào nhỏ dưới đáy hồ.
Nghiên cứu cho thấy vụ phun trào CO2 dưới đáy hồ Nyos có thể tạo ra cột nước và bọt cao 120 mét, giải phóng 1,2 km khối CO2. Khí CO2 dày hơn không khí, khi thoát ra khỏi mặt nước sẽ tạo thành một lớp sương dày, cao 50 mét, khuếch tán với tốc độ từ 20 đến 50 km/h.
Do CO2 có trọng lượng lớn hơn oxy, khi có sương mù CO2, oxy sẽ bị đẩy lên cao, tạo ra môi trường thiếu oxy ở những nơi bị sương mù bao phủ.
Những người tiếp xúc với sương mù CO2 trong khi ngủ đã bị ngộ độc CO2 nghiêm trọng, ngạt thở và da đổi màu. Hầu hết những người bị ảnh hưởng bởi sương mù CO2 đã tử vong, trong khi một số khác ở cách hồ Nyos 25km không gặp nguy hiểm đến tính mạng.
Hồ Nyos vẫn chưa phải là nơi gây ra nhiều thảm họa nhất trên Trái Đất. Ở biên giới Congo và Rwanda, có hồ nước Kivu với diện tích 2.700 km2 và độ sâu trung bình 220 mét. Hồ này tích tụ một lượng lớn CO2 và metan dưới đáy. Hoạt động núi lửa ở dưới đáy hồ Kivu cũng là mối đe dọa. Nếu CO2 và metan phun ra khỏi hồ, có thể gây thảm họa làm chết 2 triệu người.
Nó có diện tích 2.700 km2 với độ sâu nước trung bình 220 mét. Hồ nước này nằm trong "Thung lũng tách giãn Lớn" của Đông Phi. Một lượng lớn carbon dioxide và metan cũng tích tụ dưới đáy hồ. Điều đáng sợ nhất là có hoạt động núi lửa định kỳ ở đáy hồ Kivu, và khu vực xung quanh là một lưu vực trũng thấp. Theo tính toán của các chuyên gia, nếu lượng carbon dioxide và metan dưới đay hồ phun trào thì thảm họa này có thể khiến cho 2 triệu người phải bỏ mạng.
Các nhà khoa học đã tìm hiểu lịch sử địa chất của hồ Kivu và phát hiện rằng mỗi 1.000 năm, sẽ có một vụ thảm sát quanh hồ Kivu, làm chết tất cả sinh vật sống trong hồ và xung quanh. Điều này ngụ ý rằng sự kiện phun trào của hồ Kivu diễn ra theo chu kỳ, có thể kèm theo vụ nổ khí metan tạo thành sóng thần, quét sạch mọi thứ xung quanh, gây ra sự kiện sinh học lớn sau mỗi khoảng 1.000 năm.
Mặc dù chỉ có hồ Monoun, Nyos và Kivu được xác nhận phun trào CO2 từ đáy hồ, nhưng thực tế có nhiều hồ núi lửa khác nhau trên Trái Đất. Liệu các hồ này có gặp phải sự kiện tương tự không? Làm thế nào chúng ta có thể ngăn chặn sự phun trào ở đáy hồ?
Từ các nghiên cứu về hồ Monoun và Nyos, các nhà khoa học đã phát hiện ra rằng khí tích lũy có thể thoát ra từ đáy hồ qua các ống dẫn.
Vào năm 2001 và 2002, ống xả đã được lắp đặt trên hồ Nyos và hồ Monoun. Tuy nhiên, vì kích thước lớn của hồ Kivu, việc này vẫn chưa được thực hiện do tốn kém chi phí.
Gần đây, các nhà khoa học đã phát hiện khoảng 55 tỷ mét khối khí metan được hòa tan ở độ sâu 300 mét trong hồ Kivu. Điều này gây ra nguy cơ lớn cho 2 triệu người xung quanh hồ. Chính phủ Rwanda đã hợp tác với các công ty khai thác khí metan để sản xuất điện và giảm nguy cơ phun trào.
Hàm lượng carbon dioxide ở hồ Kivu cao đến 500 triệu tấn, tương đương với khoảng 2% lượng carbon dioxide do con người thải ra mỗi năm. Nếu phun trào xảy ra, đây sẽ là thảm họa diệt chủng lớn đối với hệ sinh thái xung quanh hồ Kivu.
Carbon dioxide là một loại khí không màu, lan rất nhanh và khiến cho hầu hết phương tiện không thể hoạt động. Khi thảm họa xảy ra, chúng ta có thể chẳng còn cách nào ngoài việc chờ đợi cái chết, vì thậm chí cả việc chạy cũng không thể.
