Buzz
Ẩn sâu trong rừng Amazon suốt hàng chục năm, ít ai biết rằng có một con sông có nhiệt độ gần 100°C, nghe như chỉ có trong truyền thuyết, sẵn sàng luộc chín bất kỳ sinh vật nào xấu số rơi vào.
Câu chuyện về 'dòng sông nước sôi' ở giữa rừng Amazon từng được coi là một huyền thoại thu hút sự tò mò. Theo các câu chuyện, những người Conquistador tìm vàng đã gặp phải một dòng sông nước sôi giữa rừng rậm, và điều ngạc nhiên là huyền thoại này lại chứa đựng một phần sự thật đáng kinh ngạc.
Shanay-timpishka: Huyền thoại đã được chứng minh
Dòng sông nước sôi Shanay-timpishka, hay còn gọi là La Bomba hay ‘Dòng sông sôi,’ là một hiện tượng thiên nhiên độc đáo đã được các cộng đồng bản địa ở Amazon biết đến từ nhiều thế kỷ. Tuy nhiên, sự tồn tại của dòng sông này từng bị hoài nghi bởi các học giả, chính quyền và cả ngành công nghiệp năng lượng. Nguyên nhân là bởi nước nóng thường chỉ xuất hiện ở những suối nước nóng có liên quan đến núi lửa, trong khi khu vực Amazon lại không có núi lửa, với điểm núi lửa gần nhất cách dòng sông này tới 700 km.
Mãi đến năm 2011, dòng sông Shanay-timpishka mới được nghiên cứu một cách khoa học bởi nhà địa nhiệt học Andrés Ruzo. Được nghe ông nội kể về dòng sông từ khi còn nhỏ và được dì của mình – người quen với vợ của một phù thủy bản địa – dẫn đường, Ruzo đã có cơ hội tận mắt chứng kiến hiện tượng kỳ lạ này.
Trong bài thuyết trình TED Talk vào năm 2014, Ruzo tiết lộ rằng dòng sông Shanay-timpishka dài khoảng 6,24 km và có nhiệt độ trung bình lên đến 86°C. Ban đầu, đây là một dòng suối lạnh, nhưng khi chảy qua một suối nước nóng dưới tảng đá hình đầu rắn, nước đột ngột trở nên nóng bỏng. Theo truyền thuyết địa phương, ‘mẹ’ của dòng sông là linh hồn của một con rắn khổng lồ, sinh ra cả nước nóng và nước lạnh.
Mối nguy hiểm không khoan nhượng
Ruzo đã nhận được sự đồng ý từ các thầy phù thủy bản địa để nghiên cứu dòng sông nước sôi, nhưng với một điều kiện kỳ lạ: ông phải đổ lại nước mẫu xuống đất để 'nước tìm đường về nhà.' Tuy nhiên, không chỉ con người, ngay cả động vật cũng không thể tránh khỏi nguy hiểm khi tiếp xúc với dòng sông này. Ruzo chia sẻ rằng ông đã chứng kiến nhiều loài vật rơi vào dòng sông và bị nấu chín ngay từ bên trong.
‘Khi chúng rơi xuống, mắt là bộ phận đầu tiên bị nấu chín, biến thành màu trắng đục. Chúng cố gắng bơi lên, nhưng cơ thể đã bị chín trên xương khiến chúng dần mất sức,’ Ruzo mô tả. ‘Cuối cùng, nước nóng tràn vào miệng và chúng bị nấu chín từ trong ra ngoài.’
Qua nghiên cứu, Ruzo phát hiện rằng nhiệt độ của dòng sông nước sôi Shanay-timpishka không phải do hoạt động núi lửa gây ra. Thay vào đó, một giả thuyết cho rằng nước sông có nguồn gốc từ các dòng băng tan từ dãy Andes. Sau khi nước ngấm xuống đất và được làm nóng bởi năng lượng địa nhiệt, nó mới trồi lên mặt đất ở Amazon. Tuy nhiên, cơ chế chính xác vẫn chưa được làm sáng tỏ.
Giống như nhiều khu vực khác của rừng Amazon, vùng quanh dòng sông nước sôi Shanay-timpishka đang phải đối mặt với nguy cơ bị tàn phá bởi khai thác gỗ, chăn nuôi gia súc và khai thác tài nguyên hóa thạch. Ruzo hy vọng rằng công trình nghiên cứu của mình sẽ thúc đẩy chính phủ Peru bảo vệ khu vực này.
‘Đối với các thầy phù thủy, đây là một nơi thiêng liêng. Đối với các nhà khoa học, đây là một hiện tượng địa nhiệt độc đáo. Nhưng đối với những kẻ khai thác gỗ và nông dân chăn thả, đây chỉ là một tài nguyên để khai thác. Mục tiêu của tôi là đảm bảo rằng những ai kiểm soát vùng đất này sẽ hiểu được sự độc đáo và tầm quan trọng của dòng sông nước sôi,’ Ruzo chia sẻ.
