Khám phá bí mật trong 'công thức' tạo tác phẩm đồ đồng cổ của Trung Quốc

Tại Bảo tàng Anh ở London, các nhà nghiên cứu đã thành công trong việc giải mã 6 công thức chế tạo đồ đồng cổ của Trung Quốc được ghi chép trong cuốn Kaogong Ji - một bộ bách khoa toàn thư về kỹ thuật có niên đại 2.300 năm, là một trong những tài liệu cổ nhất trên thế giới.

Mặc dù việc chế tác đồ đồng không chỉ có tại Trung Quốc vào thời điểm 2.300 năm trước, nhà nghiên cứu Ruiliang Liu từ Bảo tàng Anh cho biết phong cách và quy mô của những món đồ đồng cổ mà người Trung Quốc làm ra là 'vô song'.

Ông Liu nhận định: 'Chúng tôi tự hỏi làm thế nào người châu Á và Trung Quốc có thể sản xuất được nhiều sản phẩm đồng như vậy vào thời điểm đó'.

Đồ đồng thường được chế tạo bằng cách kết hợp đồng và thiếc. Bí ẩn trong công thức tập trung vào hai thành phần được gọi là 'jin' và 'xi', mà các nhà khảo cổ học từ năm 1920 đến nay vẫn chưa thể xác định được.

Trong tiếng Quan Thoại hiện đại, 'jin' có nghĩa là vàng, nhưng trong thời cổ đại, người ta tin rằng nó được sử dụng để chỉ đồng hoặc một hợp kim đồng. Trong khi đó, 'xi' đã lâu được coi là từ để chỉ thiếc.

Tuy nhiên, các phân tích hóa học về các bình đồng từ thời kỳ đó cho thấy jin và xi không chỉ đơn giản là đồng và thiếc.

Theo trang khoa học New Scientist, ông Liu và đồng nghiệp đã nghiên cứu dữ liệu hóa học của đồng xu Trung Quốc hình con dao, sản xuất cùng thời điểm cuốn Kaogong Ji được viết.

Họ phát hiện nồng độ chì cao tương ứng với hàm lượng đồng và thiếc thấp trong đồng xu. Những phát hiện này cho thấy chì được trộn vào hợp kim của đồng và thiếc.

Các đồng xu có thể chứa hai hợp kim, một hợp kim đồng - thiếc - chì và một hợp kim đồng - chì, khiến nhà nghiên cứu ngạc nhiên.

Bằng cách lập mô hình các kết hợp khác nhau, nhóm nghiên cứu xác định tỉ lệ hợp kim đồng - thiếc - chì và hợp kim đồng - chì phù hợp với dữ liệu của đồng xu.

Ông Liu cho rằng những hợp kim này có thể là 'jin' và 'xi' trong Kaogong Ji, nhưng các công thức trong sách có thể không đại diện đúng cho cách chế tạo đồ đồng thời đại.

Giáo sư Jianjun Mei tại Đại học Cambridge không hoàn toàn tin tưởng vào những phát hiện này. Ông cho rằng các công thức trong Kaogong Ji có thể chỉ tập trung vào các vật liệu quan trọng nhất, chẳng hạn như đồng và thiếc, hơn là tất cả các vật liệu khác.

Giáo sư Jessica Rawson tại Đại học Oxford (Anh), một chuyên gia về nghệ thuật Trung Quốc, cho biết người xưa Trung Quốc đã dùng đồ đồng để tạo ra các bình lớn dùng trong các nghi lễ tôn giáo. Bà nói: 'Ở Trung Quốc, họ có một lực lượng lao động đông đảo nên có thể sử dụng các hệ thống rất phức tạp với nhiều kim loại hơn so với phương Tây'.