Khám phá Buôn Đôn và lắng nghe truyền thuyết về Ama Kong

Tuổi trẻ của tôi được chìm đắm trong giai điệu Rock hùng vĩ của Y Moan và Siu Black. Các bài hát như “Ly cà phê Ban Mê”; “Em muốn sống bên anh trọn đời”; “Ơi M’drăk”; “Ta yêu nhau từ Ban Mê Thuột”… nồng cháy trong nhịp trống và guitar, đưa trái tim tôi bay lên đỉnh cao nguyên rộng lớn. Cuối cùng, sau những nỗ lực không ngừng, tôi đã đặt chân đến Buôn Ma Thuột – thủ đô cà phê của Việt Nam.

Du lịch Buôn Ma Thuột, ghé thăm Buôn Đôn và nghe câu chuyện về Ama Kong

“Đã đặt chân lên Ban Mê”

Cả Buôn Ma Thuột và Đà Lạt đều thuộc vùng cao nguyên, nhưng chúng khác nhau về điện ảnh, âm nhạc, và văn hóa thậm chí còn khác biệt trong phong cách sống hàng ngày. Đà Lạt quyến rũ với không khí lãng mạn, những biệt thự nằm giữa những đồi thông và hoa cỏ mây trời. Trong khi đó, Ban Mê thuần dại với rừng già, dòng sông Serepok hùng vĩ, những cánh đồng cà phê mênh mông và những con người huyền bí như Ama Kong. Hãy nhìn lên bầu trời trong lành, những đám mây trắng bồng bềnh, và bạn sẽ cảm nhận rằng “Đã đặt chân lên Ban Mê”.

Mỗi người có cách gọi riêng cho thành phố này, có người vẫn giữ tên cũ là Ban Mê Thuột trước năm 1975 hoặc sử dụng tên chính thức là Buôn Ma Thuột ngày nay. Nhưng dù như thế nào, tất cả đều hòa mình vào hình ảnh ấm áp, nồng nàn của những tách cà phê thơm ngát mời gọi. Ban Mê có nhiều quán cà phê và đặc biệt có một Làng Cà Phê Trung Nguyên nổi tiếng. Cây cà phê ở đây không có gì đặc biệt, nhưng quả cà phê tròn và nối liền từng chùm như những quả bòn bon.

Dọc theo những con đường ngoại ô tuyệt vời dẫn lên hồ Lăk, những quả cà phê xanh, hồng rực rỡ được phơi khắp hai bên lề đường, giống như cách mà người Lạng Sơn phơi quế hồi. Việc kết nối giữa những quả cây không mùi mềm mại kia với bột cà phê nâu thơm ngát, không liên quan gì đến ly cà phê đen mỗi sáng trên bàn ăn.

Buôn Ma Thuột, một thành phố đẹp, bình yên và dễ chịu. Tôi yêu không khí của nó, như một thị trấn dịu dàng. Chỉ cần rẽ vào một con ngõ nhỏ bên hông thành phố, bạn sẽ bắt gặp một làng nhỏ gần như nguyên vẹn: Buôn Ako Dhong, hay còn được biết đến là Buôn nhà ngói, nằm ở đầu nguồn của dòng suối Ea Nhon.

Buôn ở tận trung tâm thành phố, cũng giống như làng trong phố ở Hà Nội. Những căn nhà sàn dài im lặng đợi chờ du khách. Hầu hết cư dân ở Buôn Ako Dhong theo đạo Thiên Chúa, sống giữa thành phố nên nhiều tập tục của cộng đồng thiểu số cao nguyên chỉ còn tồn tại để phục vụ du khách. Phía cuối làng có một khu du lịch sinh thái, nhưng trông nó khá đơn sơ và trống rỗng.

Trải nghiệm cầu treo ở làng Đôn

Có lẽ mọi người đến du lịch Buôn Ma Thuột đều ao ước được đến Bản Đôn, mặc dù nó cách thành phố gần 40 cây số. Tôi thuê một chiếc xe máy và lao về phía bản. Địa điểm này có lẽ nổi tiếng qua một bài hát dành cho trẻ em về chú voi con, nhưng hiện nay đã trở thành một điểm du lịch. Không khí tại Bản Đôn rất vui tươi. Những chú voi chạy nhảy múa trên con đường màu đỏ đầy bụi, mang theo du khách mặt mũi hớn hở vì chưa bao giờ được cưỡi voi. Các căn nhà dài truyền thống bán đồ lưu niệm và các bài thuốc bí truyền. Dòng sông Serepok đỏ hấp dẫn và cây cầu treo bắc ngang qua rễ già thâm niên uốn cong trên cả 1 hecta đất.

Niềm vui nhất ở Bản Đôn vẫn là trải nghiệm đi cầu treo. Chiếc cầu dài gần một cây số được làm bằng vật liệu tre nứa chặt chẽ vào bụi cây gừa cổ thụ, với những rễ khổng lồ có tuổi đời cả thế kỷ bao phủ toàn bộ một hecta đất. Khi đi qua cây cầu treo, mọi người thường thả chân trần để da thịt tiếp xúc với những ống tre mát lạnh đã mịn chân người. Phía bên kia là rừng đại ngàn Yok Don, nơi có khi chẳng còn mấy con voi.

Dòng Serepok cuồn cuộn, nước đỏ bazan chảy ùng ục dưới cầu treo, một ký ức về thời điểm nơi này là điểm giao thương của ba nước Đông Dương. Các thương nhân Lào đã dừng chân tại đây để buôn bán, dẫn đến việc xây dựng làng mới có tên là Bản Đôn. Tên gọi này trong tiếng Lào có nghĩa là “Làng Đảo”. Cư dân đầu tiên của Làng Đảo, đa phần là người Nam Lào, bao gồm cả vua voi Khun Ju Nốp và hậu duệ của Ama Kong cũng có nguồn gốc từ Lào.

Du khách thường dạo chơi về phía cuối bản để thăm mộ vua voi, một kiến trúc chóp theo phong cách Lào, được sơn đủ màu sắc rực rỡ. Thực tế, đó là nơi yên nghỉ cuối cùng của bản địa, nằm ngoài rìa khu dân cư. Tôi không quá hứng thú với việc ngắm nghía nghĩa địa, kể cả ngôi nhà cổ hơn 130 tuổi, nơi từng là nơi ẩn náu của huyền thoại Ama Kong và hiện đang trở thành bảo tàng do gia đình ông quản lý.

Chân dung huyền thoại Ama Kong

Khám phá Buôn Ma Thuột bạn sẽ nghe rất nhiều câu chuyện thú vị xoay quanh Ama Kong. Bạn không thể bỏ qua những câu chuyện về sự giàu có của dòng tộc vua voi, với những vi phạm luật lệ của bản là kết hôn trong huyết thống để giữ nguyên gia sản trong gia đình. Ama Kong (1910-2012) nổi tiếng với sự giàu có đến mức vi phạm luật lệ bản xã để kết hôn với người cùng dòng máu. Ngôi nhà cổ ấy được xây dựng theo kiến trúc Lào từ loại gỗ tốt nhất của đại ngàn Yok Don, nay đã trở thành nơi trưng bày và bảo tàng do gia đình ông quản lý.

Đầu những năm 60, Ama Kong, tay chơi điêu luyện, thường xuyên đánh bạc ở Sài Gòn sau những chuyến bay từ Buôn Ma Thuột. Sau mỗi cuộc chơi kéo dài ba ngày, ông có thể mất hết số tiền từ việc săn bắn voi, nhưng vẫn đủ để mua 10 căn nhà sàn xa xỉ. Ama Kong nổi tiếng với chiều cao, vẻ đẹp, giàu có, phóng khoáng, hoang dại, tài năng âm nhạc, và khả năng săn bắn, thậm chí ở tuổi 80 vẫn 'còn ham muốn', có vợ và con cái. Tất cả điều này khiến cô sơn nữ mê mệt.

Một trong những điều làm tôi kính trọng Ama Kong nhất không chỉ là sự giàu có và sức khỏe xuất chúng, mà còn là cách ông ứng xử như một người đàn ông có phẩm chất. Khi Ama Kong 30 tuổi, vợ đầu H’Nố, cũng là chị em họ của ông, qua đời sớm do hậu sản. Ông kết hôn với em gái H’Hốt theo truyền thống dòng họ. Sau một thời gian, ông phát hiện tình cảm mới, nhưng H’Hốt ghen tuông và không cho phép ông lấy thêm vợ.

Theo quy định của bản xã, khi người đàn ông quyết định ly hôn, anh ta phải để lại toàn bộ tài sản cho vợ, kèm theo một khoản phạt đáng kể. Còn lại từ thời kỳ matriarchal trên cao nguyên đã bảo vệ quyền lợi của phụ nữ, tạo ra một xã hội văn minh không kém phương Tây. Ama Kong đã chấp nhận và rời đi chỉ với đôi bàn tay trắng, để lại toàn bộ gia sản cho vợ cũ và bắt đầu cuộc sống mới với người vợ thứ ba. Vua voi bắt đầu lại từ đầu bằng nghề săn voi và xây dựng mối quan hệ với các nhân vật hoàng gia như Vua Thái Lan, Vua Lào...

Khi Ama Kong 75 tuổi, người vợ yêu thương của ông cũng qua đời, ông sống một mình và sau vài năm, ông đã yêu một cô gái chỉ mới 25 tuổi. Mặc dù chênh lệch tuổi tác khoảng 60 tuổi, họ sống hạnh phúc. Trong đám cưới lần thứ tư, Ama Kong không còn là đại gia, không có đất đai, tài sản, thậm chí không có tiền tổ chức đám cưới, chỉ là mổ con gà. Tuy nhiên, người vợ mới vẫn ở lại và sinh cho ông một đứa con gái.

Ông tiếp tục làm cha ở tuổi 80, có tổng cộng 21 người con và 118 cháu chắt. Với tuổi thọ 102, tuổi sinh con ngoài tám mươi, tuổi 'yêu' vợ trẻ kéo dài cả thế kỷ, bài thuốc tráng dương bổ thận của Ama Kong được đàn ông khắp nơi tin dùng. Tôi không nhớ giá cả nhưng những gói thuốc quý bọc trong túi nilon, nhãn mác đơn giản với mực đỏ rẻ tiền, được bán rộng rãi ở bản làng Buôn Đôn.

Nghe nói bài thuốc này được chế biến từ các loại thảo dược quý mà Ama Kong tìm thấy trong rừng sâu Yok Don và tự chế biến. Tuy nhiên, không rõ các thế hệ sau của ông đã làm gì với nó. Dù sao, nó đã trở thành một món quà lưu niệm. Những người đến thăm Bản Đôn thường mua vài gói làm quà cho gia đình, xem như là một thức uống thảo mộc, có vẻ không có tác dụng phụ nên không có gì mất mát, lại còn giữ niềm tin sẽ trở thành như Ama Kong.

Theo bản tin An ninh thủ đô

***

Tham khảo: Hướng dẫn du lịch tại Mytour.com