Khám phá các thành phố đã mất trên 'Con đường tơ lụa'

TPO - Giấu mình giữa những đỉnh núi chót vót ở Trung Á, dọc theo 'Con đường tơ lụa', các nhà khảo cổ học đã phát hiện hai thành phố thời Trung cổ có thể từng đông đúc cư dân cách đây một nghìn năm.

Một nhóm khảo cổ học lần đầu tiên phát hiện một trong những thành phố đã mất khi họ đi bộ qua những ngọn núi cỏ phía đông Uzbekistan. Họ đã đi dọc theo lòng sông và tìm thấy các địa điểm chôn cất khi lên đỉnh một trong những ngọn núi. Khi đến nơi, họ đã thấy một cao nguyên trải dài với những gò đất kỳ lạ trước mắt.

"Là những nhà khảo cổ học, chúng tôi nhận ra đây là những nơi từng có người sinh sống," Farhod Maksudov từ Trung tâm Khảo cổ học Quốc gia thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Uzbekistan chia sẻ.

Michael Frachetti, một nhà khảo cổ học tại Đại học Washington ở St. Louis, Mỹ, cho biết ông và Maksudov đã tìm kiếm dấu vết khảo cổ về các nền văn hóa du mục chăn thả gia súc trên đồng cỏ núi, khi họ phát hiện hàng ngàn mảnh gốm rải rác trên mặt đất. Họ không bao giờ mong đợi tìm thấy một thành phố thời Trung cổ ở độ cao hơn 2.000m so với mực nước biển trong điều kiện khí hậu khắc nghiệt, nhưng tại địa điểm này, được gọi là Tashbulak, Frachetti đã gặp một trong những cư dân hiện tại duy nhất của khu vực, một thanh tra lâm nghiệp sống cùng gia đình cách Tashbulak vài dặm. Người này cho biết trang trại của ông nằm trên một gò đất giống như thành trì thời Trung cổ.

Địa điểm thứ hai được gọi là Tugunbulak. Các nhà nghiên cứu đã áp dụng công nghệ cảm biến từ xa để lập bản đồ một thành phố thời Trung cổ rộng lớn, cách Tashbulak ba dặm, nằm trong mạng lưới các tuyến đường thương mại nổi tiếng là 'Con đường tơ lụa'.

Trên những bản đồ thông thường của 'Con đường tơ lụa', các tuyến thương mại thường tránh xa các ngọn núi ở Trung Á. Những thành phố thấp như Samarkand và Tashkent, với đất canh tác và hệ thống thủy lợi cần thiết để nuôi dưỡng dân số đông đảo, được coi là những điểm đến chính cho hoạt động thương mại.

Ngược lại, dãy núi Pamir gần đó, nơi có Tashbulak và Tugunbulak, địa hình gồ ghề và gần như không thể canh tác. Hiện tại, chưa đến 3% dân số thế giới sống ở độ cao trên 2.000m so với mực nước biển.

Tuy nhiên, mặc dù nguồn tài nguyên hạn chế và mùa đông lạnh giá, con người đã sống ở Tashbulak và Tugunbulak từ thế kỷ 8 đến thế kỷ 11 sau Công nguyên, trong thời kỳ Trung cổ. Cuối cùng, những khu định cư này đã bị bỏ hoang. Một nghìn năm sau, chỉ còn lại các gò đất, cao nguyên và dãy núi khó có thể lập bản đồ hoàn chỉnh bằng mắt thường.

Luyện kim có thể là một yếu tố quan trọng giúp các thành phố này tồn tại ở độ cao như vậy. Những ngọn núi này rất giàu quặng sắt và có rừng bách xù rậm rạp, có thể được đốt để cung cấp nhiên liệu cho quá trình nấu chảy.

Các nhà nghiên cứu cũng phát hiện ra những đồng tiền xu từ khắp Uzbekistan hiện tại. Điều này cho thấy đây có thể là một trung tâm thương mại, không chỉ đơn thuần là một khu định cư khai thác mỏ. Tại Tashbulak có một nghĩa trang chứa hài cốt của phụ nữ, người già và trẻ sơ sinh.