'Khám phá chiến tranh qua các góc nhìn mới': Những tác phẩm viết về hậu chiến

Một chàng trai hai mươi tuổi ra mắt một cuốn sách về thời kỳ Chiến tranh miền Nam Việt Nam vào năm 2016. Một kỹ sư điện theo đuổi đam mê viết văn, sâu sắc và chân thực trong việc tái hiện quá khứ. Một bác sĩ quân y người Mỹ rơi nước mắt vì những mất mát của Việt Nam trong cuộc chiến không lối thoát kéo dài... Tất cả những cá nhân này đã góp phần tạo nên một phần của lịch sử mà chúng ta không thể phớt lờ khi nói về những năm đau buồn của lịch sử Việt Nam.

1. Tuổi trẻ hiên ngang - Huỳnh Trọng Khang

Năm 1968, Sài Gòn, một buổi trưa nóng rực, hai người đã hy sinh tuổi trẻ sáng chói của mình, để chỉ còn lại tro tàn.

Con trai của một trung tướng cộng hòa, một sinh viên triết học đã sống như một 'kẻ thất bại'. Anh ta không phân biệt phe phái, không tham gia vào cuộc chiến, chỉ tìm kiếm niềm vui cho riêng mình giữa những biến cố lịch sử. Anh ta trốn chạy vào rượu, truy tìm sự thoả mãn vật chất hoặc đắm mình trong sách vở. Trên tất cả là tình yêu, trong những cuộc chiến, là tình yêu, thế giới lấp lánh mà anh ta tin rằng không thể bị xâm phạm, nơi anh ta tìm thấy ý nghĩa của cuộc sống, nơi anh ta giải thoát khỏi tội lỗi và lạc lõng trên đất nước của mình. Nhưng ngay cả những tượng đài cũng không vô tội trên mảnh đất này, liệu con người có thể kiểm soát số phận của mình không?

Tuổi trẻ đầy nhiệt huyết, khi ra mắt, gây ấn tượng mạnh mẽ với độc giả: tác giả của một cuốn sách đậm chất lịch sử về những năm 1960 - 1970, đầy sóng gió, lại chỉ mới hai mươi tuổi!

Lựa chọn viết về một quá khứ đầy biến động, với phong cách viết chín chắn, sâu sắc chạm đến tận cùng của tâm hồn, thật đáng ngạc nhiên khi Huỳnh Trọng Khang là một tác giả trẻ, mới mẻ, chưa từng được biết đến nhưng hứa hẹn nhiều thành công trong tương lai. Mặc dù không có giá trị lịch sử quá lớn, cuốn tiểu thuyết của Huỳnh Trọng Khang vẫn là một tác phẩm đáng đọc. Giữa những cuộc chiến là tình yêu. 'Đọc 'Tuổi trẻ đầy nhiệt huyết', ta có thể cảm nhận được bản sắc văn hóa Sài Gòn trước năm 1975 hiện diện trong lời viết của tác giả, mặc dù anh ấy sinh ra sau giai đoạn đó 21 năm.' (Quân Khuê)

2. Nỗi đau chiến tranh (Bảo Ninh)

Tác phẩm là những hồi ức sâu sắc của người lính về chiến tranh và những năm tháng tuổi trẻ trôi qua giữa bom đạn. Đó là niềm tiếc nuối không lối thoát cho những đồng đội cùng thế hệ đã hy sinh, là những cảm xúc mơ hồ về bản ngã trong cơn lốc chiến tranh, và qua tất cả, là sự hiện hữu đau đớn về quá khứ, những suy tư sâu lắng về con đường mà mỗi thế hệ trải qua trong cuộc chiến. Tác phẩm đã vượt ra khỏi cách tiếp cận tự hào về dân tộc và những chiến công, thay vào đó đưa ra thông điệp về sự kinh hoàng của chiến tranh đối với con người. Vào thập niên cuối của thế kỷ 20, 'Nỗi buồn chiến tranh' có thể coi là một trong những tác phẩm văn học hiện đại đầu tiên của Việt Nam viết về chiến tranh từ một góc nhìn khác, khẳng định mạnh mẽ vai trò của cá nhân trong xã hội, quyền sống và đau khổ của con người như một cá nhân. Tiểu thuyết này đã nhận được giải thưởng của Hội Nhà văn Việt Nam vào năm 1991.

3. Điều đói khát - Nguyễn Trọng Luân

Nguồn ảnh: sachdenroi.com

Không thể tưởng tượng được thời điểm đó, khi những người lính ra trận, chiến trường biến thành một thế giới đơn giản đến mức: “Mỗi đại đội hơn trăm người mà chỉ có một tờ giấy phê duyệt ghi chép ngắn gọn. Sinh mạng của một người chỉ cần mất chưa đầy 5 giây... Sĩ quan giao quân cẩn thận gập lại tờ giấy và cho vào túi mìn, vỗ về mấy cái như để an ủi hơn trăm sinh mạng yên bình để tham gia vào trận chiến.” Ước gì lúc ấy, trên cổ của mỗi người lính có một chiếc thẻ bài được in nốt, nhưng sau chiến tranh, nó đã nhẹ nhàng điều chỉnh nước mắt trong những cuộc tìm kiếm khó khăn. 'Điều đói khát' không chỉ thuộc về những người lính trẻ tuổi mà còn cả những cô gái lính học hành không thành công, nhảy ra khỏi núi, tham gia vào đội quân với sự kiên nhẫn để phục vụ chiến trường. Có hàng trăm nỗi sợ hãi.

(theo vanvn.net)

4. Tướng về hưu - Nguyễn Huy Thiệp

Khi lần đầu tiên ra mắt vào năm 1987, những câu chuyện trong tuyển tập này của Nguyễn Huy Thiệp đã gây sốc cho cả nước. Viết bằng ngôn từ ngắn gọn, trầm tĩnh, nó phản ánh nỗi tuyệt vọng của một tướng già, người đã dành nhiều năm cho đất nước, bị bỏ rơi trong một xã hội trống rỗng mà ông đã nghỉ hưu, và cuối cùng là quyết định bỏ trốn. Nguyễn Huy Thiệp khám phá các chủ đề tương tự trong những câu chuyện tiếp theo, từ Cún, câu chuyện cảm động về một người ăn xin khuyết tật, đến Giọt máu, câu chuyện đen tối về một gia đình trải qua nhiều thập kỷ chiến tranh và cách mạng. Với tám câu chuyện này, bộ truyện cung cấp cái nhìn sâu sắc về một xã hội đang cố gắng vượt qua và hiểu biết về những năm đau đớn và xung đột.

5. Không thể chuộc lỗi - Allen Hassan

Năm 1968, bác sĩ Allen Hassan là một trong số gần 200 bác sĩ Mỹ tham gia vào chương trình bác sĩ tình nguyện cho Việt Nam của Hiệp Hội Y học Mỹ. Khi đến Việt Nam, chỉ vài tháng sau cuộc tổng tiến công và nổi dậy của dân và quân Việt Nam trong Tết Mậu Thân, khi các cuộc đáp trả từ chính phủ Việt Nam Cộng hòa và quân đội Mỹ làm gia tăng ác liệt chiến tranh, bác sĩ Allen Hassan đã đến Quảng Trị với nhiệm vụ chăm sóc và điều trị cho dân thường. Thị xã Quảng Trị đã trở thành vùng trung tâm của cuộc chiến, và bệnh viện tỉnh Quảng Trị thường xuyên tiếp nhận các nạn nhân của chiến tranh, bao gồm phụ nữ, người già và trẻ em bị thương vong trong cuộc giao tranh ác liệt.

Đọc những kí ức của bác sĩ Allen Hassan về thời gian làm nhiệm vụ tại bệnh viện tỉnh Quảng Trị, chúng ta luôn cảm nhận được sự thương cảm và sự bất lực trước nỗi đau của những người dân, và sự phẫn nộ trước tội ác của chiến tranh do người Mỹ gây ra cho dân tộc và đất nước nhỏ bé và yên bình này.

Không có nhiều thời gian để suy nghĩ về những thảm họa mà ông đã chứng kiến hoặc lo lắng về những người mà mình sẽ chữa trị trong ngày, đêm đến Allen Hassan thường xuyên không ngủ được và luôn lo lắng

Tâm trạng buồn bã, mệt mỏi, khóc trong đau đớn… đã thường xuyên hiện diện trong suốt ngày tháng bác sĩ Allen Hassan phục vụ tại Việt Nam. Và không chỉ vậy, nó đã trở thành nỗi ám ảnh đeo bám và ám ảnh suốt cuộc đời ông cho đến hơn 40 năm sau.

Đọc những dòng mở đầu cuốn sách: “Một chiều nắng hè - Những thân xác trẻ em nằm rải rác”, độc giả như tôi chắc chắn sẽ liên tưởng ngay đến thảm sát Mỹ Lai (Quảng Ngãi) ngày 16/3/1968 (trước khi bác sĩ Hassan kể lại câu chuyện này gần hai tháng) với 500 người đã bị giết chết: “Đàn ông, đàn bà, trẻ em vô tội, một số đã bị dồn xuống hố sâu và bị bắn, xác chồng lên nhau”.

Nhân danh một cường quốc, nhân danh cho cái gọi là chủ nghĩa tự do, công lý và nhân quyền, nước Mỹ luôn muốn thể hiện vai trò của người đứng ra chỉ đạo, thiết lập trật tự thế giới và sẵn lòng trả thù, trừng phạt – kể cả bằng những vụ thảm sát đáng kinh ngạc như thế - theo quan điểm, góc nhìn của chính phủ Mỹ.

Trong những năm tháng chiến tranh và sau hòa bình, tội ác và bài học về cuộc chiến tranh của Mỹ tại Việt Nam vẫn bị che giấu, giấu kín. Mặc dù nước Mỹ luôn tự hào về dân chủ, tự do, nhân quyền… nhưng nước này sẵn lòng quên đi, phủ nhận những gì đã làm cho người khác như những tội ác trong cuộc chiến tranh tại Việt Nam.

Bài viết được Mytour thu thập