Phơi nhiễm là khái niệm y tế chỉ sự tiếp xúc của niêm mạc hoặc da không nguyên vẹn với máu, mô hoặc các chất cơ thể có nguy cơ lây nhiễm HIV.

Theo định nghĩa của Bộ Y tế, phơi nhiễm HIV là sự tiếp xúc giữa niêm mạc hoặc da không bị bệnh với máu, mô hoặc các chất cơ thể của người khác, có nguy cơ lây nhiễm HIV. Các trường hợp phơi nhiễm HIV bao gồm:

• Khi thực hiện các thủ thuật y tế như tiêm truyền hay lấy máu làm xét nghiệm khi bị kim đâm vào.
• Tổn thương từ dao mổ hay dụng cụ sắc nhọn gây chảy máu.
• Bị tổn thương qua da do ống đựng máu hay dịch của bệnh nhân bị vỡ đâm vào.
• Máu hoặc dịch của người có HIV bắn vào vùng da tổn thương hoặc niêm mạc như mắt, mũi, họng.
• Sử dụng bơi kim tiêm đã qua sử dụng có máu và chứa virus HIV đâm vào, hoặc trong các tình huống như cấp cứu tai nạn giao thông, bắt tội phạm,...
• Quan hệ tình dục không sử dụng bao cao su với người nhiễm HIV.

Không phải mọi trường hợp phơi nhiễm HIV đều dẫn đến lây nhiễm. Kết quả sẽ phụ thuộc vào từng hành vi cụ thể và mức độ nguy cơ của hành vi đó. Xử trí sau khi phơi nhiễm là quan trọng để giảm nguy cơ lây nhiễm HIV cho bản thân và người thân.

2.1 Xử lý vết thương ngay tại chỗ

Với vết thương chảy máu:

• Rửa vết thương dưới vòi nước ngay lập tức.
• Để vết thương chảy máu trong khoảng thời gian ngắn.
• Rửa sạch bằng xà phòng và sát trùng với các dung dịch sát khuẩn (Dakin, Javen 1/10 hoặc cồn y tế) ít nhất 5 phút.

Nếu phơi nhiễm qua niêm mạc mắt: Rửa bằng nước cất hoặc nước muối NaCL 0,9% liên tục trong vòng 5 phút.

Phơi nhiễm qua niêm mạc miệng, mũi:

• Rửa bằng nước cất hoặc nước muối NaCL 0,9%.
• Súc miệng bằng nước NaCL 0,9% nhiều lần.

2.2 Đánh giá mức độ nguy cơ phơi nhiễm

Nguy cơ cao:

• Tổn thương da sâu, chảy máu nhiều.
• Máu và các dịch của người mắc HIV bắn vào vết thương rộng từ trước.

Nguy cơ thấp:

• Tổn thương da xây xát nhẹ và không hoặc chảy máu rất ít.
• Máu và chất dịch cơ thể bắn vào niêm mạc không tổn thương hoặc không có viêm loét.

Không có nguy cơ: Máu và chất dịch cơ thể của người mắc bệnh bắn vào vùng da không tổn thương, và không có viêm loét.

Trong những trường hợp không có rủi ro lây nhiễm, không cần phải điều trị. Còn với những tình huống có nguy cơ thấp hoặc cao, việc sử dụng ARV là biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

Việc khởi đầu điều trị ARV càng sớm càng tốt cho những người bị phơi nhiễm, đặc biệt là trong các trường hợp có nguy cơ lây nhiễm cao. Điều trị ARV nên được thực hiện trong khoảng 2-6 tiếng sau sự phơi nhiễm và không nên chờ đến sau 72 giờ. Đối với thời gian điều trị, thường kéo dài trong vòng bốn tuần và có thể sử dụng các phác đồ như: ZDV + 3TC hoặc d4T + 3TC theo chỉ định của bác sĩ.

Hiện nay, chỉ có những người bị phơi nhiễm khi thực hiện nhiệm vụ chuyên môn mới được hưởng điều trị ARV miễn phí, còn lại không được hỗ trợ. Tuy nhiên, những người bị phơi nhiễm có thể tự mua thuốc tại các hiệu thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ.

Trong quá trình sử dụng ARV, cần theo dõi tác dụng phụ qua các xét nghiệm như: Công thức máu, đo chỉ số men gan ALT/SGPT từ lúc bắt đầu đến hai tuần sau, và kiểm tra đường huyết. Người bị phơi nhiễm cũng cần thực hiện xét nghiệm HIV sau một, ba và sáu tháng kể từ thời điểm phơi nhiễm.

Trong thời gian này, cần thực hiện các biện pháp đề phòng để ngăn chặn sự lây nhiễm cho người khác. Sau 6 tháng xét nghiệm HIV và đạt kết quả âm tính, người bị phơi nhiễm có thể an tâm không bị lây nhiễm HIV trong trường hợp đó.

Bệnh viện Quốc tế Mytour cam kết chất lượng chuyên môn, đội ngũ y bác sĩ chất lượng cao, trang thiết bị hiện đại. Dịch vụ khám, tư vấn và chữa bệnh tại đây luôn đảm bảo chất lượng và chuyên nghiệp. Khám tại Mytour, bệnh nhân không chỉ được chăm sóc tận tình mà còn có trải nghiệm trong môi trường văn minh và an toàn.