Vào năm 1999, cách đây 22 năm, Kyocera giới thiệu mẫu VP-210, đánh dấu bước khởi đầu cho cuộc cách mạng của cameraphone. Từ đó, camera trở thành một trang bị không thể thiếu và cực kỳ quan trọng trên các thiết bị di động, thậm chí là yếu tố quyết định khi người ta lựa chọn điện thoại.
Mặc dù điện thoại camera đã ra đời từ những năm trước đó, nhưng ý tưởng tích hợp camera vào điện thoại đã tồn tại từ lâu và vẫn còn nhiều tranh cãi về chiếc điện thoại đầu tiên có máy ảnh tích hợp. Từ những năm 1993, khái niệm điện thoại máy ảnh đã bắt đầu nhen nhóm với hai nguyên mẫu của Daniel A. Henderson, được gọi là Intellect, mô tả là thiết bị di động có thể nhận và hiển thị hình ảnh, video từ xa. Hoặc như vào năm 1995, Apple đã chia sẻ với tạp chí Macworld về một nguyên mẫu PDA có camera tích hợp, điều này đã xảy ra trước 12 năm so với sự ra mắt của iPhone.
Kyocera VP-210 được trang bị camera phía trước độ phân giải cao 0.11MP, có khả năng lưu trữ đến 12 bức ảnh. Sau đó, Sharp J-SH04 ra đời với camera chính ở mặt sau (xem hình dưới) và Samsung giới thiệu chiếc SCH-V200 có thiết kế gập độc đáo, màn hình TFT-LCD 1,5' cùng camera 0.35MP. Với dòng điện thoại có camera, người Nhật một lần nữa chứng tỏ sự tiên phong và sáng tạo của mình.
Sau này, tôi mới nhận ra ý nghĩa của viên kính bên cạnh camera trước kia. Nó làm gương tự chụp, thể hiện tính sáng tạo và thực dụng của người Nhật.Cho đến năm 2002, điện thoại có camera mới xuất hiện tại Mỹ, đó chính là Sanyo SCP-5300. Với giá 400 USD, SCP-5300 là một chiếc điện thoại gập hai màn hình, trang bị camera 0.3MP, từng được tạp chí Time xếp vào danh sách những thiết bị có ảnh hưởng lớn nhất.Trong những năm đầu tiên, camera trên điện thoại chủ yếu có độ phân giải dưới 1MP. Cho đến năm 2004, Sprint mới ra mắt một chiếc điện thoại với camera 1.3MP, có khả năng chụp ảnh 1280 x 960 điểm ảnh. Sony Ericsson đã giới thiệu mẫu K750i với camera 2MP vào năm 2005, là một trong những sản phẩm được quảng cáo là 'triệu phú pixel'. Thời điểm đó, khi tôi còn học cấp 3, sau này mới sở hữu chiếc điện thoại đầu tiên của mình, không gì khác ngoài Sony Ericsson K550i.
Chiếc Nokia N90 với camera 2MP, ra mắt vào năm 2005.Theo NY Times, vào năm 2003, doanh số bán của điện thoại có camera đã vượt qua máy ảnh kỹ thuật số. Vào cuối năm 2004, hơn một nửa số điện thoại bán ra trên toàn cầu đã có camera, với Nokia là nhà lãnh đạo tại thời điểm đó. Đến năm 2006, doanh số của cameraphone chính thức vượt qua cả máy ảnh và máy quay. Sự xuất hiện của camera trên điện thoại cũng dần đẩy lùi sự tồn tại của máy ảnh Point and Shoot.Trải qua giai đoạn 2005-2006, cuộc đua về độ phân giải của camera đã bắt đầu sôi động. Đầu tiên là Nokia N90, tiếp theo là Sony Ericsson K750 và K790i (K800i) với độ phân giải 3.2MP. Mặc dù Samsung được biết đến là hãng đầu tiên trang bị camera 5MP trên điện thoại, nhưng Nokia mới thực sự làm cho nó trở nên phổ biến với mẫu N95. Nokia ra mắt N95 vào đầu năm 2007, sau đó vài tháng, Apple cũng giới thiệu iPhone với camera 2MP, không có đèn flash, không có tự động lấy nét và không có khả năng quay video. Tuy nhiên, sau này, iPhone đã trở thành biểu tượng của điện thoại di động và do đó, ảnh chụp từ iPhone xuất hiện nhiều nhất trên Flickr.
Một bức ảnh được chụp bởi người dùng có tên @tuanlionsg bằng Lumia 1020.
Trên thị trường toàn cầu, cuộc đua về camera tiếp tục diễn ra giữa Samsung, Nokia và Sony Ericsson. Sau đó, Nokia đã cho ra mắt Lumia 1020 với camera lên đến 41MP và đã chứng minh được chất lượng qua các bức ảnh chụp. Hiện nay, Sony và Nokia vẫn tồn tại nhưng không giữ được vị thế như trước, cuộc đua về camera hiện đã dịch chuyển sang iPhone, Samsung và các thương hiệu Trung Quốc như Huawei, Oppo và Xiaomi. Mỗi hãng có cách tiếp cận riêng trong cuộc đua này và Google chọn cách tiếp cận thông qua phần mềm. Mặc dù không nổi bật về phần cứng, nhưng điện thoại Pixel của Google luôn được đánh giá cao về chất lượng hình ảnh, khả năng xử lý trí tuệ nhân tạo và khả năng chụp ảnh trong điều kiện ánh sáng yếu.
Hiện nay, camera trên smartphone đã trở nên vô cùng ấn tượng với nhiều ống kính và chất lượng chụp hình, quay phim xuất sắc. Chúng lấn át máy ảnh về sự tiện dụng, khả năng chụp ảnh ngay lập tức và các ứng dụng chỉnh sửa hình ảnh tức thì. Mọi người luôn mang theo smartphone và chụp ảnh mọi lúc, điều này còn không kể đến sự phổ biến của các mạng xã hội giúp họ dễ dàng chia sẻ nội dung đó. Các hãng điện thoại cũng cố gắng làm cho cụm camera trở nên lớn hơn và nổi bật hơn, ví dụ như iPhone 12 Pro Max, Galaxy S21 Ultra và Mi 11 Ultra.
