Tổng quan về điểm đến Cố Viên Lầu
Khi nhắc đến Ninh Bình, hầu hết mọi người sẽ nghĩ đến Tam Cốc Bích Động, Tràng An, Hang Múa - những địa điểm quen thuộc từ các bộ phim, MV ca nhạc... Nhưng ít người biết rằng tại vùng đất tổ Hoa Lư, chúng ta có một địa điểm rất độc đáo là làng cổ Cố Viên Lầu, đặc trưng kiểu Bắc Bộ.
- Địa chỉ: Bên sông Ngô Đồng, xã Ninh Hải, huyện Hoa Lư.
Cố Viên Lầu nằm gần bến thuyền Tam Cốc và đường đi đến đền Thái Vi, thuộc vùng đệm của Quần thể Di sản Thế giới Tràng An, Ninh Bình. Khu nhà cổ này có diện tích khoảng 20.000 m2 và tập trung nhiều ngôi nhà cổ từ Ninh Bình và đồng bằng Bắc Bộ. Bên trong 22 ngôi nhà này đều được trang bị đầy đủ các dụng cụ như tràng kỷ, sập gụ, tủ chè...

Cố Viên Lầu là nơi tái hiện không gian nhà cổ của đồng bằng Bắc Bộ

Khu vực này thuộc vùng đệm của Di sản Thế giới Tràng An
Hướng dẫn đường đi đến tham quan
Sau khi đến Ninh Bình, du khách có thể di chuyển theo QL1A và ĐT 491C để đến Cố Viên Lầu. Trên địa bàn tỉnh có nhiều phương tiện giao thông thuận tiện như xe buýt, taxi hoặc xe máy. Với xe buýt là sự lựa chọn tiết kiệm chi phí và cũng có thời gian chờ đợi. Hiện có khoảng 10 tuyến xe buýt hoạt động.
- Tuyến xe buýt 01 đi Ninh Bình – Nho Quan
- Tuyến xe buýt 03 đi Ninh Bình – Tam Điệp
- Xe buýt tuyến 19 đi từ Xích Thổ đến Thành phố Ninh Bình
- Xe buýt tuyến 02 đi từ Ninh Bình đến Lai Thành
- Xe buýt tuyến 04 đi từ Thành phố Ninh Bình đến Yên Mô – Lai Thành
- Xe buýt tuyến 09 đi từ bến xe Phía Đông đến Nho Quan
- Xe buýt tuyến 07 đi từ thành phố Ninh Bình đến Đò Mười
- Xe buýt số 05 của thành phố Ninh Bình đi từ thành phố Ninh Bình đến Rịa – Nho Quan
- Xe buýt số 08 từ Trạm dừng nghỉ Nam Thành đến Phú Long (Nho Quan)
- Xe buýt NN11 từ Thành phố Nam Định đến Thành phố Ninh Bình
Sau khi đến trạm, bạn có thể thuê xe ôm để tiếp tục đi đến điểm tham quan. Ngoài ra, để linh động nhất, chúng ta nên thuê xe gắn máy sẽ thuận tiện hơn. Với xe gắn máy, bạn có thể tự do khám phá theo ý muốn mà không cần lo lễ hẹn.
Lịch sử hình thành của Cố Viên Lầu
Cố Viên Lầu được khôi phục chính thức từ khoảng năm 1990 tại xã Ninh Hải, huyện Hoa Lư. Ngày xưa, khu vực này là làng cổ mang tên Vụng Chùa tồn tại được hơn 1000 năm dưới thời Đinh – Lê, nhưng do chiến tranh tàn phá nên đã dần mai một theo thời gian. Cố Viên Lầu là một ngôi nhà vườn cổ, chủ nhân làng luôn mong muốn khôi phục lại để bảo tồn những nét văn hóa đặc sắc của kinh đô Hoa Lư xưa.

Nơi tái hiện hoàn hảo bức tranh xóm nông thôn Việt Nam xưa. Ảnh: An Bùi
Khám phá khung cảnh làng quê Bắc Bộ xưa tại Cố Viên Lầu
4.1 Đặc điểm kiến trúc ấn tượng
Cố Viên Lầu hiện tập trung hơn 20 ngôi nhà cổ mang kiến trúc đặc trưng của Việt Nam từ thế kỷ XVII – XX. Sau khi được phục dựng, vẫn giữ được đình làng, các ngôi nhà dân, đường làng xóm ngõ... Những ngôi nhà cổ này được xây dựng gần nhau và chia thành 2 khu vực chính là khu nhà nghèo và khu nhà giàu. Khu nhà nghèo là nơi cư trú của tầng lớp cố nông, phục vụ cho tầng lớp cao hơn; còn khu nhà giàu thể hiện phong cách sống của giới quý tộc như Chánh phó, Chánh tổng, Lý trưởng...

Nhà tranh mái lá bên hàng rào đơn giản. Ảnh: An Bùi
Đình làng được đặt ngay giữa làng, chủ nhân của làng cho biết đây là một ngôi đình từng nằm ở làng Thanh Liêm (Hà Nam) xưa, có tuổi đời hơn 150 năm trước khi được dời về Cố Viên Lầu. Đình làng gồm 7 gian với nhiều cột và mái cong vút.

Con đường quê với hàng chuối hai bên. Ảnh: An Bùi
4.2 Các công trình đặc biệt trong Cố Viên Lầu
Nhà cổ Lưu Phương
Được sưu tầm từ xã Lưu Phương, Kim Sơn, Ninh Bình, nhà cổ này có diện tích khoảng 90m2 theo kiến trúc 5 gian 2 chái, mái ngói vảy cá và nền lát gạch đỏ thủ công mang tính nghệ thuật cao. Tuổi đời của nhà này đã trên 100 năm. Đặc biệt là toàn bộ kết cấu nhà được làm từ gỗ xoan rừng Thanh Hóa, với các hoa văn được đục nổi tỉ mỉ bởi những nghệ nhân có kinh nghiệm.
Hiện nay ngôi nhà này được sử dụng làm quầy lễ tân phục vụ khách tham quan và làm văn phòng để quản lý thuận tiện. Du khách cũng có thể ghé đây để nghỉ chân. Nhà cổ Lưu Phương cũng trưng bày một số tranh ảnh cổ vật, hình ảnh về khu du lịch Cố Viên Lầu.

Các vật dụng trong nhà được sắp xếp hoàn hảo. Ảnh: An Bùi
Nhà cổ Ý Yên
Nhà cổ Ý Yên được xây dựng từ năm 1883 và được sưu tầm từ huyện Ý Yên, Nam Định. Trong nhà trưng bày bộ sưu tập từ thời Lý thế kỷ 12 – 13 gồm: bát, đĩa, âu, thạp men ngọc, men nâu, men tam thái… Mỗi loại đều được trưng bày trong một tủ với kiểu dáng khác nhau, thể hiện sự sáng tạo của thợ thủ công thời xưa.

Bộ bát đĩa được trưng bày trong tủ kính. Ảnh: An Bùi
Nhà cổ Thọ Xuân
Đây là nơi trưng bày bộ sưu tập chóe rồng thời Gia Long (1802) với hơn 100 chiếc không giống nhau. Nhà cổ Thọ Xuân ban đầu là nhà của một thầy mo người Thanh Hóa có tuổi đời gần 200 năm. Sau khi mang về, các thợ không thể lắp ráp được, phải chờ thầy cúng can thiệp để tháo bùa trên trần nhà mới ghép lại được.
Nhà cổ này có diện tích sử dụng là 111.7m2 và được xây dựng theo kiến trúc “hiên tiền cổ ngỗng xà đùi bảy bóng”. Vật liệu xây dựng chủ yếu là gỗ xoan Thanh Hoá với mái đặc biệt được làm bằng ngói vảy cá, 4 góc mái được tạo thành những tàu đao cong vút bay bổng, tạo nên một nét mềm mại và độc đáo.

Nơi tiếp đón khách tham quan Cố Viên Lầu. Ảnh: An Bùi
Nhà cổ Khánh Hòa
Ngôi nhà cổ duy nhất vẫn giữ được cấu trúc của nhà Đại khoa, có tuổi đời hơn 100 năm. Bên trong nhà được làm từ gỗ và đá, trưng bày hoành phi câu đối, tủ chè, sập gụ và bộ sưu tập đồ sứ từ thế kỷ 18-19.
Làng cổ nông thôn
Ở làng Việt cổ - Cố Viên Lầu có một góc để giới thiệu về nét đặc trưng của làng cổ nông thôn Việt Nam xưa. Đặc biệt là ngôi nhà đất được phục chế nguyên bản từ ngôi nhà cổ với kiến trúc nhà của tầng lớp bần nông Việt Nam đầu thế kỷ 19. Khu nhà gồm 3 gian chính và 2 gian buồng, mái lá, nền đất sét, vật liệu chủ yếu là đất, rơm rạ, tre, luồng. Trong sân có đụn rơm cao, một chiếc chum đựng nước, một chiếc nơm đựng cá, chiếc cối đá và hàng rào tre thưa thớt, vườn rau, các dụng cụ gia đình… bao quanh.

Làng cổ Việt Cố Viên Lầu. Ảnh: An Bùi
Đình cổ Thanh Liêm
Đình cổ này được thu thập từ huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam và được đặt ngay tại trung tâm của làng cổ Việt Cố Viên Lầu với diện tích hơn 100m2. Trên những thớ gỗ được khắc chạm những đường nét hoa văn sống động, chủ yếu là những bức tranh bốn mùa đầy ý nghĩa. Đây cũng là nơi giao lưu của du khách khi đến Cố Viên Lầu.

Đình làng Thanh Liêm được chuyển về từ Hà Nam - dấu ấn quen thuộc của mỗi người dân Việt

Hình ảnh du khách check-in với phong cách cổ xưa Việt Nam. Ảnh: @anhtuan3987

Nhiều bạn trẻ thường đến đây vào cuối tuần để chụp ảnh check-in. Ảnh: @anhtuan3987
Cố Viên Lầu có thể là hình ảnh thu nhỏ của nhiều làng quê ở đồng bằng Bắc Bộ, mang đậm những nét dân gian truyền thống. Vẻ đẹp yên bình, dịu dàng mang nét buồn của nơi đây đã đem lại cảm xúc lãng mạn cho du khách. Nếu bạn yêu thích văn hóa kiến trúc của đồng bằng Bắc Bộ hoặc đã từng xem MV “Anh ơi ở lại” của Chi Pu, chắc chắn bạn sẽ cảm thấy quen thuộc với ngôi làng này.
Thụy Anh
Nguồn: Tổng hợp.
