Hàng năm, người dân Mông Cổ tụ tập đến vùng biên giới giữa họ và Nga, nơi có hồ Khovgol - ngọn lửa sáng trên thảo nguyên. Dù trời lạnh dưới -40 độ C và hồ đóng băng, họ hân hoan vui mừng đã vượt qua mùa đông gian khó, sẵn sàng đón những ngày mới rạng ngời.
Nằm ở độ cao 1645m so với mặt nước biển, đỉnh đáy hồ Khovgol là 267m, tạo nên hồ nước ngọt sâu nhất ở Mông Cổ. Nổi tiếng không chỉ vì diện tích lớn thứ 2 (2760 km2) sau hồ Uvs (3350 km2), mà còn vì lượng nước khổng lồ gấp 10 lần Uvs. Với 70% nước ngọt quốc gia, nó là nguồn nước lớn thứ 2 châu Á.

Độ sâu và trữ lượng nước khổng lồ của hồ Khovgol đặt nó vào vị thế quan trọng, là biểu tượng của sức sống và nguồn lực quý giá của Mông Cổ. Hòa mình trong vẻ đẹp hùng vĩ, lễ hội băng tại đây là cơ hội để những trái tim Mông Cổ hiệp nhất, vui chơi, và tận hưởng vẻ đẹp thiên nhiên tuyệt vời.
Dốc dựa về phía Nam, đổ vào sông Egiin Gol rồi băng qua sông Selenge trước khi chảy vào hồ Baikal, tạo nên Khovgol được biết đến như “em gái” của Baikal – đại dương nước ngọt lớn nhất Châu Á.
Với độ cao 1645m so với mặt nước biển, Khovgol được bao phủ bởi những đỉnh núi tương đối cao, với đỉnh cao nhất là Bürenkhaan.

Trong mùa đông, bề mặt hồ đóng băng hoàn toàn, đủ dày và mạnh mẽ để xe tải nặng chạy trên đó. Tuy nhiên, vì lo ngại về nguy cơ rò rỉ xăng dầu gây ô nhiễm nước khi băng tan, việc sử dụng xe cơ giới đã bị cấm.

Khi nhắc đến Mông Cổ, chúng ta thường tưởng tượng đến bức tranh thảo nguyên rộng lớn, cỏ xanh, và ánh nắng vàng óng. “Vùng đất của bầu trời xanh vĩnh cửu,” – Mông Cổ được mô tả như vậy, vì gần như suốt cả năm, không một bóng mây đen. Tuy nhiên, thực tế Mông Cổ không hề phẳng, đẹp như lý tưởng. Phần lớn địa hình ở đây gồ ghề. Với ít cây lớn và thiếu các công trình kiến trúc nhân tạo che chắn, gió mạnh thoải mái tung hứng. Chúng tàn bạo quét qua mặt đất, hất tung cỏ khô và bụi mịn.

Vào mùa đông, khi gió lạnh từ Siberia thổi qua, nhiệt độ giảm xuống đến -40oC, khiến cho phía Bắc Mông Cổ, nơi có hồ Khovgol, trở thành thế giới đóng băng.

Toàn bộ bề mặt rộng lớn của hồ, với diện tích 2760 km2, biến thành sân băng tự nhiên khổng lồ. Trong nửa năm, lớp băng trên Khovgol đủ dày và chắc để người và gia súc di chuyển tự do. Dù đô thị hóa và công nghiệp phát triển, nhưng lối sống truyền thống du mục của cư dân Mông Cổ vẫn tồn tại. Mùa hè, cuộc sống của họ bình yên với đồng cỏ xanh bao la, nhưng khi đông sang, tất cả thay đổi. Thay vì nằm ấp trong nhà tránh lạnh, người Mông Cổ lại hăng hái đến Khovgol tham gia Lễ hội Băng thường niên!

Hàng năm, vào tháng 3, khi mùa đông kết thúc và mùa xuân sắp bắt đầu, người Mông Cổ từ khắp nơi hân hoan đến hồ Khovgol ăn mừng việc vượt qua những ngày giá rét. Trước khi mặt trời mọc, họ leo lên những tảng đá linh thiêng, tỏ lòng kính trọng với linh hồn của hồ. Như một sinh vật sống, hồ Khovgol đánh thức bản thân bằng những âm thanh nứt vỡ trên bề mặt băng. Suốt mùa đông, nó liên tục nứt vỡ khi nắng mọc rồi đóng lại khi đêm đến, tạo ra những đường vạch trên bề mặt.

Trên mặt băng rộng lớn và sâu đến hàng trăm mét, gia đình tụ tập, trình diễn mọi thứ mà họ mang theo (thường là sữa, trà đen, bánh bao chiên…) để ăn mừng sau những tháng ngày khắc nghiệt. Ngày đầu tiên của Lễ hội Băng, mọi người tham gia thi đấu ngựa kéo xe trượt tuyết, cưỡi ngựa kéo co, và bắn cung.

Trong suốt thời gian diễn ra lễ hội, mọi người đều quên hết sự khác biệt về xuất thân, tín ngưỡng, người quen hay người lạ. Đơn giản chỉ là thỏa thích vui chơi. Dù nhiệt độ giảm xuống cực điểm, mọi người vẫn hớn hở vui cười. Bởi họ biết rõ rằng những ngày khó khăn sắp kết thúc, chỉ cần xuân sang, cỏ tươi sẽ mọc tràn thảo nguyên, mang đến ấm no cho mọi gia đình.
Khi đêm buông xuống, Khovgol trở nên lạnh buốt. Nhưng bên trong những lều Mông Cổ lại ấm áp bất ngờ. Mọi người tập trung quanh bàn ăn, thưởng thức phô mai sữa đông khô và bánh chiên. Bát sữa chua được chuyển tay nhau theo vòng tròn. Bên ngoài, đống lửa lớn rực cháy. Sau bữa tối ngon lành, mọi người tụ tập trước đống lửa để khấn nguyện, cầu cho năm mới đầy may mắn và an lành.
Đăng bởi: Lê Tuấn
Từ khoá: Khám phá lễ hội băng ở Mông Cổ
