Sự kiện lịch sử của lễ Rước Hến
Lễ Rước Hến có một lịch sử lâu đời, là nét văn hóa truyền thống của làng Cồn Soi, thuộc phường Giang Hến (hiện thuộc phường Vĩ Dạ). Lễ hội diễn ra mỗi 3 năm một lần, kéo dài từ 2 đến 3 ngày, với ngày chính là ngày 24 tháng 6 Âm lịch. Trong hai năm còn lại, người dân chỉ thực hiện tiền lễ bằng cách rước thần và cắm cây phan giữa sông, không có các nghi lễ khác.
Về mặt lịch sử, theo truyền thống, vào năm Thành Thái thứ 4 (năm Nhâm Thìn 1892), tại phường Giang Hến, bà Trần Thị Thẹp đã bị lý xã bắt giữ vì dũi hến mà không xin phép, theo nguyên tắc 'Hến về làng, thành hoàng về miếu'.
Sau đó, cư dân ở làng Giang Hến biết tin rất tức giận, quyết định tụ tập đi kiện để yêu cầu công bằng cho bà Thẹp và phản đối hành vi không đạo đức của lãnh đạo xã. Bất ngờ là đơn kiện của cư dân đã đến tới triều đình, và sau đó còn được vua Thành Thái chính cá nhân phê chuẩn “Từ nguồn đến biển, ao hồ phải nộp thuế còn sông nước là của dân tự do sử dụng”. Điều này ngụ ý rằng vua đồng thuận với cư dân ở làng Giang Hến, ủng hộ bà Thẹp thắng kiện.
Khi nghe tin, cư dân ở làng Giang Hến rất hân hoan, tin rằng nhờ có thần sông bảo trợ mà họ mới được vua ra phán quyết ổn định. Vì vậy, toàn bộ làng quyết định tập hợp trên thuyền, treo cờ lên để đi đón bản án về, sau đó còn lấy chiếc “tròng” đã từng là dụng cụ để bắt bà Thẹp, vứt xuống nước, thể hiện mong muốn đấu tranh chống lại bạo quyền áp bức và khai thác bất công.
Lễ Rước Hến trong thời đại hiện nay
2.1 Quá trình chuẩn bị cho lễ Rước Hến
Cùng với sự phát triển của ngành du lịch, Huế không chỉ tập trung vào việc phát triển các địa điểm, di tích lịch sử thu hút du khách mà còn tái hiện nhiều lễ hội truyền thống để du khách trải nghiệm không khí văn hóa và bản sắc đặc trưng của đất Cố đô. Lễ hội được tổ chức định kỳ vào ngày 26/4 Âm lịch, tại làng Cồn Soi, phường Vĩ Dạ. Lễ hội được tổ chức bởi cộng đồng dân cư Huế, đặc biệt là những người làm nghề đánh cá hến trên sông với hy vọng truyền đạt lòng biết ơn đến thần sông đã mang lại cho họ nguồn cá hến ngon lành, cũng như là nguồn sống của nhiều người.

Bức ảnh hiếm hoi của lễ Rước Hến được ghi lại
