Khám phá một sinh vật kỳ lạ phát sáng dưới đáy biển, chưa từng được khoa học xác định hay đặt tên

Để hình dung được mức độ đột phá của nghiên cứu này, bạn có thể tưởng tượng các nhà khoa học phát hiện ra một loài chuột bay ở đỉnh Everest.

Hãy tưởng tượng bạn đang ở trong một chiếc tàu lặn, dần chìm xuống đáy biển. Qua ô cửa kính rộng, bạn thấy Mặt Trời dần trở nên nhỏ bé, rồi biến mất hoàn toàn.

Lúc này, áp suất của lớp nước phía trên bóp nghẹt không khí trong con tàu. Đại dương trở nên lạnh lẽo và tối đen, vì ánh sáng và nhiệt từ Mặt Trời không thể chạm tới nơi này nữa.

Con tàu vẫn tiếp tục chìm, đi sâu xuống đáy biển. Bạn nghĩ rằng ánh sáng duy nhất tồn tại ở độ sâu này chỉ có thể là ánh sáng nhân tạo từ đèn tàu.

Nhưng đột ngột, khi đồng hồ đo độ sâu chỉ 2.600 mét, bạn thấy một tia sáng yếu ớt. Có vẻ như có thứ gì đó tự nhiên phát sáng ngoài tàu, một ánh sáng lập lòe, nhưng chắc chắn không phải là ảo giác.

Để nhìn rõ hơn, bạn tắt hết đèn trong cabin. Lúc này, sinh vật phát sáng kỳ lạ và đầy bí ẩn mới dần hiện ra. Nó là một sinh vật nhỏ, màu trắng, với một thứ gì đó giống trái tim đỏ bên trong đang lấp lánh, nhấp nháy.

Sinh vật này hoàn toàn khác biệt so với bất kỳ loài nào mà con người từng biết đến

Theo báo cáo nghiên cứu đăng trên tạp chí Deep-Sea Research Part I, các nhà khoa học từ Viện Nghiên cứu Thủy cung Monterey Bay (MBARI) ở Mỹ thông báo đã xác định được một sinh vật hoàn toàn mới, phát hiện trong các chuyến thăm dò gần đây của phương tiện lặn Tiburon.

Loài này là một loài thân mềm, kích thước tương đương một quả táo. Nó có chiếc mũ trùm giống loài sứa, xúc tu giống mực và bạch tuộc, nhưng chân của nó lại giống loài ốc hay sên biển.

"Chúng tôi cũng không biết nên gọi sinh vật này là gì nữa", Bruce Robinson, tác giả nghiên cứu và là cán bộ cao cấp tại MBARI, chia sẻ. "Nó trông thật kỳ lạ, giống như một sinh vật được tạo ra từ các bộ phận dư thừa của nhiều loài động vật khác".

Để xác nhận sự tồn tại của sinh vật này trong các nghiên cứu, ban đầu, các nhà khoa học chỉ có thể gọi nó là "Động vật thân mềm bí ẩn". Tuy nhiên, sau hơn 185 lần phát hiện dưới đáy biển Monterey, họ đã xác định được họ và loài của sinh vật này, và cuối cùng mới đặt tên cho nó.

Bathydevius caudactylus

Đây là tên mà các nhà khoa học tại MBARI đã đặt cho loài thân mềm bí ẩn, trong đó "bath" có nghĩa là "sâu", "devius" có nghĩa là "lạc đường", "caud" có nghĩa là "đuôi" và "dactylus" có nghĩa là "ngón tay".

Bathydevius caudactylus có nghĩa là "loài có đuôi giống ngón tay, lạc xuống độ sâu". Nhưng lý do tại sao lại nói là "lạc xuống sâu", chính là điều bất ngờ nhất trong nghiên cứu mà các nhà khoa học MBARI vừa công bố.

Sinh vật mà họ xác định được thực chất là một loài sên biển.

Khi nhắc đến sên biển, người ta thường nghĩ đến những sinh vật thân mềm chỉ biết bò dưới đáy biển, nhưng đó chỉ là những đáy biển nông, không sâu quá 30 mét.

Đây là vùng nước mà ánh sáng Mặt Trời còn có thể xuyên qua, nơi tảo và san hô phát triển mạnh mẽ. Sên biển thường sống bằng cách ăn tảo và san hô, vì vậy rất hiếm khi có loài sên biển nào sống ở độ sâu hàng trăm mét dưới đáy biển, huống chi là ở độ sâu hàng nghìn mét như Bathydevius caudactylus, nơi không có ánh sáng và san hô.

Đó chính là lý do nó được đặt tên là "Bathydevius", có nghĩa là "lạc xuống độ sâu", và từ giờ trở đi, Bathydevius sẽ trở thành một chi mới của loài sên biển.

Phát hiện sên biển bơi ở độ sâu này giống như tìm thấy loài chuột biết bay ở đỉnh Everest

Đây là một cách so sánh để bạn dễ hình dung mức độ đột phá của việc phát hiện loài sinh vật này. Thường thì sên biển chỉ bò như chuột chỉ có thể chạy, chúng không thể bơi hay lặn sâu đến hàng nghìn mét dưới đáy biển, giống như chuột không thể bay lên đỉnh Himalaya.

Nhưng Bathydevius caudactylus đã phá vỡ mọi giới hạn của một loài sên biển, làm được những điều mà trước đây chưa ai tưởng tượng nổi. Loài này đã tiến hóa để rời xa các rặng san hô sáng sủa, lặn xuống khu vực biển tối tăm mà các nhà khoa học gọi là "vùng nửa đêm", nơi ánh sáng không thể chạm tới.

"Hầu hết các loài sên biển sống ở đáy nước nông, vì vậy chúng tôi rất ngạc nhiên khi tìm thấy một loài sên biển ở sâu trong cột nước, cách xa đáy biển sâu", Robinson chia sẻ.

Việc từ bỏ vùng đáy nông có nghĩa là Bathydevius caudactylus cũng sẽ từ bỏ chế độ ăn chay san hô như tổ tiên của mình. Thay vào đó, nó đã phát triển một chiếc mũ trùm giống loài sứa, giúp nó bơi thẳng đứng và săn bắt những loài giáp xác nhỏ để ăn.

Ở vùng "nửa đêm" của đại dương, sự tươi sáng của màu sắc như các loài sên biển khác không còn ý nghĩa, vì Bathydevius caudactylus không cần phải ẩn mình trong san hô nữa.

Vì vậy, nó đã tiến hóa thành một cơ thể trong suốt, đủ để lộ ra cả các cơ quan nội tạng bên trong. Đặc biệt hơn nữa, Bathydevius caudactylus còn phát sáng.

Chúa hỏi: Sên biển, con muốn mang gì khi lặn sâu xuống đáy đại dương?

Câu trả lời của Bathydevius caudactylus là: "Một chiếc đèn". Đúng vậy, ở độ sâu 2.600 mét dưới đáy biển, không gì hữu ích hơn việc có thể tự phát sáng.

Các nhà khoa học tại Viện nghiên cứu Thủy cung Monterey Bay chia sẻ: "Khi lần đầu nhìn thấy loài sinh vật này, tất cả chúng tôi đều phải thốt lên "Ooooh!". Mọi người đều bị mê hoặc bởi cảnh tượng đó."

Một sinh vật thân mềm với chiếc mũ trùm và những đuôi tua rua uốn lượn như những ngón tay trong dòng nước. Điều đặc biệt là toàn bộ cơ thể của Bathydevius caudactylus trong suốt và có khả năng phát sáng.

Các nhà khoa học cho biết cơ chế phát sáng của loài sên biển này liên quan đến chiến lược phòng thủ của chúng. Bathydevius caudactylus chỉ phát sáng khi bị tàu nghiên cứu của Viện Thủy cung tiếp cận quá gần.

Một lần, họ chứng kiến loài sinh vật này chỉ phát sáng một chiếc tua của mình rồi tự ngắt nó ra khỏi cơ thể, giống như cách thằn lằn rụng đuôi. Chiếc tua lơ lửng trôi đi, lập lòe trong khi Bathydevius caudactylus đã bơi đi nơi khác.

Đây có thể là cách mà Bathydevius caudactylus sử dụng để đánh lừa kẻ săn mồi, giúp nó thoát khỏi sự truy đuổi.

Áp lực tiến hóa để thích nghi

Các nhà khoa học cho biết họ đã gặp loài sên biển Bathydevius caudactylus tổng cộng 157 lần trong các chuyến lặn sâu dưới đáy biển Monterey. 18 mẫu vật đã được thu thập và nghiên cứu, trong đó, bộ gen của loài sên biển này đã được giải mã để xác nhận chính xác nó là một loài sên biển.

Các nhà nghiên cứu cũng đã thực hiện nhiều cuộc nghiên cứu về giải phẫu, cơ chế hô hấp, khả năng phát quang sinh học, hành vi bắt mồi, chế độ ăn uống và sinh sản của Bathydevius caudactylus. "Điều thú vị nhất là chúng tôi đã có thể đưa ra một mô tả chi tiết về loài sinh vật biển sâu này mà chưa từng có trước đây", Robinson chia sẻ.

Như đã được đề cập, Bathydevius sử dụng chiếc mũ trùm khổng lồ của mình để bắt mồi. So với các loài sên biển khác sống ở các vùng đáy biển nông, Bathydevius caudactylus không có lưỡi để cuộn thức ăn. Thay vào đó, chúng hút mồi vào miệng nằm phía sau mũ trùm và nuốt trọn.

Việc nghiên cứu hành vi ăn uống và quá trình tiêu hóa của Bathydevius caudactylus có lẽ là phần dễ dàng nhất trong dự án này, vì cơ thể trong suốt của loài sên biển này giúp các nhà khoa học dễ dàng quan sát trực tiếp quá trình tiêu hóa của chúng.

Về mặt sinh sản, Bathydevius caudactylus tiếp tục truyền thống của tổ tiên loài sên biển khi là loài lưỡng tính. Chúng sở hữu cơ quan sinh sản của cả hai giới, tuy nhiên không thể tự thụ tinh.

Vì vậy, khi cần sinh sản, sên biển thường lặn xuống độ sâu khoảng 2.755 mét để giao phối và đẻ trứng. Tuy nhiên, một lần các nhà khoa học đã phát hiện sên đi xuống tận 4.009 mét để thực hiện quá trình sinh sản.

Có thể những con sên tin rằng độ sâu này là nơi an toàn nhất cho trứng của chúng. Hoặc có thể đây là một chiến lược tiến hóa của Bathydevius caudactylus, mỗi thế hệ lại lặn sâu hơn để đẻ trứng, cho đến khi ấu trùng của chúng ra đời, phát triển và có thể đối phó với mọi thử thách tiến hóa mà môi trường đáy biển khắc nghiệt đặt ra.