Khám Phá Nguyên Nhân Gây Tiêu Chảy - Làm Thế Nào Để Dừng Nó?

1. Nguyên Nhân Của Tiêu Chảy theo Từng Cấp Độ

Tiêu chảy có thể bắt nguồn từ vấn đề sinh lý hoặc bệnh lý và được phân chia thành tiêu chảy cấp tính hoặc mạn tính. Khi mắc phải tiêu chảy cấp tính, bệnh nhân có thể tự khỏi trong thời gian ngắn, nhưng khi mạn tính thì thường kéo dài hơn. Cũng có trường hợp nghiêm trọng, tiêu chảy cấp tính có thể phát triển thành tiêu chảy mạn tính, điều này có thể là dấu hiệu của một bệnh lý nghiêm trọng.

1.1. Nguyên Nhân của Tiêu Chảy Cấp Tính

Vi khuẩn, virus, và ký sinh trùng là nguyên nhân chính dẫn đến tiêu chảy. Khi các tác nhân này sinh sôi và phát triển trong đường tiêu hóa, họ gây viêm và tỏa ra độc tố, gây ra tình trạng tiêu chảy, nhầy, và có thể gây ra việc tiêu chảy kèm máu. Nhiễm khuẩn thường xảy ra khi tiếp xúc với đồ dùng hoặc môi trường có chứa các tác nhân gây bệnh. Điều kiện vệ sinh thức ăn kém cũng làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn.

Bụng lạnh là một nguyên nhân khác.

Cơ thể không thể tiêu hóa một số chất như sorbitol, lactose, fructose, glucose-galactose, hoặc có thể thiếu các men tiêu hóa như lactase hay sucrase-isomaltase cũng có thể gây ra tiêu chảy.

Rối loạn tiêu hoá là một trong những nguyên nhân chính gây ra tiêu chảy.

Chế độ sống không lành mạnh: ăn không đúng giờ, để đói hoặc ăn quá nhiều gây ảnh hưởng đến dạ dày và hệ tiêu hóa. Thói quen thức khuya và thiếu ngủ cũng làm thay đổi đồng hồ sinh học của cơ thể và gây tổn thương cho hệ tiêu hóa. Theo nghiên cứu, từ 5 - 7 giờ sáng là thời điểm lý tưởng nhất để đi đại tiện, loại bỏ chất thải. Sinh hoạt không theo giờ chuẩn có thể dẫn đến tích tụ chất độc và gây rối loạn tiêu hóa.

Các loại kháng sinh có thể gây ra tình trạng táo bón hoặc tiêu chảy. Việc ngừng sử dụng thuốc có thể chấm dứt tình trạng đi ngoài phân lỏng.

1.2. Nguyên nhân đi ngoài phân lỏng mạn tính

Tiêu biểu cho hiện tượng đi ngoài phân lỏng mạn tính là viêm đại tràng và đại tràng co thắt.

Viêm đại tràng:

Đây là một trong những nguyên nhân gây ra tình trạng đi ngoài phân lỏng, thường đi kèm với triệu chứng viêm và tổn thương niêm mạc của đại tràng khi mắc bệnh này.

Khi mắc viêm đại tràng, vào buổi sáng sau khi thức dậy, người bệnh thường trải qua tình trạng đi ngoài phân lỏng, thậm chí còn phải đi ngoài thêm một lần nữa sau khi ăn sáng. Đi ngoài phân lỏng thường xảy ra sau khi ăn các loại thức ăn kích thích hoặc uống cafe, bia, rượu,...

Cần chú ý rằng nếu không điều trị kịp thời, viêm đại tràng có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng, đặc biệt là ung thư đại tràng, gây ra nhiều khó khăn trong điều trị và có tỷ lệ tử vong cao nhất thế giới.

Bệnh nhân mắc viêm đại tràng cần chú ý đến các triệu chứng đi ngoài phân lỏng

Hội chứng đại tràng co thắt:

Đại tràng co thắt, hay còn gọi là hội chứng ruột kích thích, xảy ra khi có sự co thắt bất thường ở động ruột, gây rối loạn chức năng của đại tràng. Người mắc hội chứng đại tràng co thắt thường gặp tình trạng đi ngoài phân lỏng và tiêu chảy.

So với viêm đại tràng, khi mắc hội chứng đại tràng co thắt, người bệnh có thể phải đối mặt với việc đi ngoài phân lỏng ngay sau khi ăn chỉ sau khoảng 10 - 15 phút hoặc ngay sau khi ăn xong. Mặc dù không gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng như viêm đại tràng, nhưng hội chứng này lại gây ra sự không thoải mái cao hơn, làm ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày của người bệnh.

Các nguyên nhân khác gây ra đi ngoài phân lỏng:

Ngoài các rối loạn đường tiêu hóa, nguyên nhân của tình trạng đi ngoài phân lỏng cũng có thể là do các vấn đề liên quan đến gan và túi mật. Các bệnh như sỏi mật hoặc xơ gan làm suy giảm chức năng của hai cơ quan này và dẫn đến tiêu chảy.

Hơn nữa, một bệnh lý khác có thể dẫn đến tình trạng đi ngoài phân lỏng là bệnh cường giáp. Ở những người mắc bệnh này, tuyến giáp sẽ sản xuất ra quá nhiều hormone gây rối loạn chức năng của cơ thể. Không chỉ gặp phải tình trạng đi ngoài phân lỏng, bệnh nhân còn phải đối diện với các triệu chứng khác như: mất ngủ, tâm trạng thất thường, sưng ở cổ, dễ cáu kỉnh, không ổn định về nhiệt độ cơ thể, giảm cân,...

Mặc dù ít phổ biến, nhưng cường giáp cũng có thể là một nguyên nhân dẫn đến tình trạng đi ngoài phân lỏng

Ngoài ra, nếu tụy của người bệnh bị viêm, các chất dinh dưỡng như tinh bột, chất béo, protein sẽ khó được tiêu hóa gây ra tình trạng phân lỏng, người bệnh thường cảm thấy buồn nôn, nôn và đau bụng.

2. Cách khắc phục khi gặp tình trạng đi ngoài phân lỏng?

Để phòng tránh và điều trị kịp thời khi gặp tình trạng đi ngoài phân lỏng, mọi người nên thực hiện những biện pháp sau đây:

• Thực hiện một chế độ ăn uống lành mạnh và cân đối. Nên tiêu thụ thực phẩm chín và uống nước sôi, nếu phát hiện thức ăn bị ôi thì cần loại bỏ ngay. Tránh ăn quá nhiều thực phẩm kích thích đường ruột và dạ dày như dưa, cà muối chua, đồ cay, và thực phẩm có chứa nhiều dầu mỡ.

• Đối với trẻ em, tốt nhất là cho bé tiếp tục bú sữa mẹ và đảm bảo tham gia đầy đủ chương trình tiêm phòng. Thực đơn ăn uống của trẻ cũng cần được bảo đảm vệ sinh.

• Đối với những người bị đi ngoài phân lỏng, cần thực hiện những biện pháp sau:

• Tăng cường uống nước và các dung dịch giải khát như nước trái cây, nước khoáng, nước gạo rang,...

• Tránh tiêu thụ các loại thực phẩm dễ gây nên khí độc, khó tiêu hóa như sữa, trứng, thịt mỡ, phô mai, và rau củ có nhiều xơ.

• Tăng dần lượng thực phẩm trong khẩu phần ăn: từ thực phẩm lỏng chuyển sang thực phẩm đặc hơn. Ví dụ, ban đầu khi gặp tình trạng đi ngoài phân lỏng, bệnh nhân có thể tiêu thụ các món súp, cháo lỏng. Khi tình trạng bệnh cải thiện, có thể chuyển sang ăn ngũ cốc, thịt nạc băm, và các loại ngũ cốc xay nhuyễn,...

• Điều chỉnh thời gian ăn uống: sắp xếp thời gian ăn phù hợp với tình trạng sức khỏe và tránh bỏ bữa.

Nếu phát hiện thức ăn bị ôi, cần loại bỏ ngay

Nếu người bệnh trải qua tình trạng đi ngoài phân lỏng kéo dài hơn 1 tuần mà không có dấu hiệu giảm, họ cần đến các cơ sở y tế hoặc bệnh viện ngay lập tức để được kiểm tra và điều trị kịp thời. Bởi lúc này, có thể không chỉ đơn giản là tiêu chảy thông thường mà còn là dấu hiệu của một vấn đề bệnh lý nghiêm trọng đang tiềm ẩn.