Khám phá ốc đảo Khiva trên Con Đường Tơ Lụa

Trải qua những ngày dạo chơi giữa các thành phố di sản của Uzbekistan, chúng tôi chủ yếu di chuyển bằng xe lửa. Xe lửa ở đất nước này được trang bị hiện đại và tiện nghi, nhưng các cảnh quan bên lề đường thì không khác gì nhau, với những cánh đồng sa mạc vô tận hoặc những cánh đồng bông trắng bất tận. Chỉ khi tàu chạy vào ngoại ô của các thành phố thì những ngôi nhà, cây cỏ, chợ búa mới hiện lên như một ốc đảo xinh đẹp.

Khám phá Khiva - Một điểm dừng chân trên Con Đường Tơ Lụa

Khiva là một trong những điểm dừng chân nổi tiếng trên Con Đường Tơ Lụa. Ngày xưa, các thương nhân thường dừng lại ở đây trước khi vượt qua sa mạc Karakum để tiếp tục hành trình đến Ba Tư. Khiva có một lịch sử lâu đời, hơn hai nghìn năm, với thời kỳ phát triển đỉnh cao, được coi là trung tâm của nhiều triều đại lớn. Ốc đảo này được chia thành hai phần: thị trấn bên ngoài, gọi là Dichan Kala, trước đây được bảo vệ bởi một bức tường với 11 cửa; và phố cổ bên trong, gọi là Itchan Kala, được bao quanh bởi những bức tường dày 5 đến 6 mét, xây dựng vào thế kỷ thứ X.

Itchan Kala được công nhận là Di Sản Văn Hóa Thế Giới nhờ sự bảo tồn tốt của kiến trúc Hồi Giáo cổ điển. Bên trong những bức tường cao hàng chục mét, thành phố cổ như một chuỗi của những viên ngọc quý với nhiều lâu đài, đền thờ, và tháp cao được trang trí bằng cẩm thạch lộng lẫy. Trước khi bước vào thăm di sản, chúng tôi đã dừng chân một chút trên đường phố bên ngoài, không thể cưỡng lại được sự sặc sỡ của cuộc sống ở đây.

Trên các con phố hẹp, chúng tôi đã thấy nhiều xe đạp và xe máy, và đôi khi cả những chiếc xe ngựa kéo chở đầy nông sản chạy qua lại. Hàng rong nơi đây đặc trưng bởi những chiếc bánh tròn dẹt, nướng vàng ươm, lớn bằng cái đĩa xếp đầy trên sau những chiếc xe đạp. Không thể cưỡng lại được nụ cười tươi tắn của những người bán hàng trẻ, chúng tôi đã mua vài chiếc bánh thử. Bánh thơm mùi bột mì mới, ăn rất ngon. Món phổ biến thứ hai là thịt cừu ướp gia vị và nướng bằng than hoa, khi ăn ta thường rưới thêm chút giấm để thêm phần đậm đà.

Khi bước vào khu Itchan Kala, mọi người lập tức quên hết những điều thú vị bên ngoài phố. Một thành phố lộng lẫy, bí ẩn như câu chuyện truyền kỳ hiện ra trước mắt. Thật khó tin giữa vùng sa mạc cằn khô lại tồn tại một cố đô tuyệt đẹp như thế này suốt hàng ngàn năm. Từ cổng phía Đông của thành phố, điều đầu tiên thu hút ánh nhìn của du khách chính là cung điện Hoàng Gia, một công trình hai tầng cao vút, to lớn. Bên trong cung điện vẫn còn những bức tranh và đồ vật mô tả sinh hoạt sôi động của các vị vua, hoàng hậu thời xưa. Điều khiến ấn tượng hơn cả cung điện là khu lăng mộ Pahlavon Mahmoud, với những mái vòm lấp lánh màu xanh ngọc mát rượi. Nội thất của lăng mộ được trang trí rất tinh tế với gỗ, men khảm, và các chi tiết kim loại đồng công phu. Ngày nay, công trình này được bảo quản như một di sản văn hóa quý báu của người Uzbekistan.

Sau hai tiếng dạo chơi trong khu phố cổ, mọi người trong đoàn đều cảm thấy mệt mỏi. Kiến trúc cổ kính ở đây thật sự đa dạng và phong phú. Mặc dù có rất nhiều công trình cổ, nhưng quy hoạch của thành phố vẫn được thiết kế hài hòa và khoa học từ góc nhìn thẩm mỹ. Dù không có nhiều cây xanh, không khí vẫn mát mẻ trên các con phố. Các lăng tẩm và đền đài lan tỏa khắp nơi mà không gây cảm giác chật chội. Các phố cổ với những hàng buôn bán lung linh và phát triển rực rỡ. Hầu hết các công trình ở Khiva đều được trang trí bằng gạch men cực kỳ tinh xảo. Mỗi góc phố của thành phố này đều là một phần của di sản kiến trúc vô giá.

Nơi Giao Hòa giữa Sa Mạc và Bầu Trời

Nếu nhìn kỹ, mỗi lâu đài ở Itchan Kala đều mang một gam màu độc đáo, nhưng tổng thể lại tạo ra một sự hòa quyện giữa màu sắc của sa mạc và bầu trời. Do đó, giữa vùng đất bao la và bầu trời vô cùng, tác phẩm của con người tỏ ra hài hòa và nổi bật. Khi nhận ra rằng trong một ngày ngắn, không thể thăm hết hơn 50 công trình lớn và 300 ngôi nhà cổ, mọi người trong nhóm phải chia tay để mỗi người theo đuổi sở thích của mình.

Có người say mê ngắm nhìn những bức tranh mô tả cảnh buôn bán, trao đổi hàng hóa, và tơ lụa gốm sứ của các thương nhân từ khắp nơi trên thế giới; có người chăm chú vào từng họa tiết trên những công trình cổ; có người ngồi trong thánh đường suốt giờ đồng hồ để nghe những cụ già đọc kinh, cầu nguyện... Nhưng dù làm gì, các du khách đều chìm đắm trong một không gian xa xưa như một câu chuyện cổ tích.

Không gian cổ tích của Uzbekistan thậm chí còn có một trường đại học! Trường Đại học Hồi Giáo Mohammed Rakhim Khan không chỉ giảng dạy về các vấn đề tôn giáo (kinh Koran), mà còn nghiên cứu các vấn đề thực tiễn như toán học, thiên văn học, địa lý. Ngoài ra, sinh viên ở đây cũng tham gia vào việc sáng tác thơ, tổ chức các cuộc thảo luận...

Đây là cách đào tạo rất khác biệt so với các trường đại học Hồi giáo khác đương thời. Trường nằm ở trung tâm của khu phố cổ, là biểu tượng của kiến trúc thế kỷ XVIII với quy mô lớn nhất Trung Á. Công trình được trang trí công phu với gốm màu xanh và có bốn ngọn tháp. Sân trong hình vuông với vườn cây và đài phun nước.

Kiến trúc Hồi giáo ở Itchan Kala còn phải kể đến các tháp cao 40-45 mét, phủ gạch men bóng hoa văn chìm sang trọng. Từ đỉnh tháp, có thể nhìn thấy toàn bộ ốc đảo Khiva giữa sa mạc mênh mông. Itchan Kala hiện được coi như một bảo tàng ngoài trời – bảo tàng lịch sử của Uzbekistan. 300 hộ gia đình sống trong phố cổ buôn bán hàng thủ công mỹ nghệ với hiệu quả cao. Những người bán hàng luôn vui vẻ dù khách hàng ít.

Người dân Uzbekistan thân thiện, hiếu khách bậc nhất ở Trung Á. Tại các quầy trái cây, bánh mứt, du khách được mời ăn thử thoải mái và không mua cũng không bị ai nhăn mặt! Đời sống Uzbekistan còn thấp, hơn nửa dân số sống bằng nông nghiệp. Trên các đường phố ở Khiva, quán trà là điểm tụ họp của đàn ông, phụ nữ mặc áo dài thắt ngang lưng và khăn trùm đầu.

Rời khu chợ cổ, đoàn phải ra xe cho kịp chuyến tàu. Dưới bầu trời cao xanh, giữa hoang mạc mênh mông cát vàng, kiến trúc cổ với tường màu vàng sa thạch, mái vòm màu ngọc lam tạo nên cảnh quan độc đáo.

Theo Nguyễn Trung/ Doanh Nhân Sài Gòn

***

Tham Khảo: Hướng Dẫn Du Lịch Tại Mytour