
Tâm trạng của Chí Phèo khi Thị Nở từ chối:
Thị Nở đại diện cho sự ngu muội, chính điều đó đã phá hủy mọi hy vọng cải thiện cuộc sống của Chí Phèo. Sau khi bị từ chối và không thể giữ lấy Thị Nở, Chí Phèo lạc vào tình trạng tuyệt vọng, mọi hy vọng về một tương lai 'làm người' bỗng chốc tan biến. Trong tuyệt vọng đó, Chí Phèo tỉnh giấc và đắng lòng nhận ra thảm kịch tinh thần của mình - một người sinh ra để làm người nhưng không bao giờ được làm người. Hắn đau khổ, đau đớn. Tuyệt vọng càng lớn, hắn càng uống rượu; nhưng càng uống, hắn càng tỉnh táo. Trong lòng tận sâu, hắn cảm nhận được nỗi đau của số phận. Vì vậy, hắn ôm mặt khóc đắng và luôn ngửi thấy mùi của món cháo hành. Điều này được nhấn mạnh để làm sâu sắc niềm khao khát tình yêu, khát vọng cuộc sống đạo đức và cũng để làm nổi bật thảm kịch tinh thần không thể cứu vãn.
Trong tình thế tuyệt vọng, Chí Phèo càng hiểu biết hơn về tội ác của kẻ đã cướp đi hình dáng và tinh thần của mình, biến hắn thành một 'quỷ' của làng Vũ Đại. Chí Phèo đưa ra quyết định, thay vì đến thăm bà Thị Nở như dự định, ông lại chọn đi tìm Bá Kiến - kẻ đã gây ra nhiều nỗi đau cho cuộc đời ông. Khác biệt so với những lần trước, lần này, ông yêu cầu Bá Kiến trả lại cho ông điều quý báu mà ông đã mất từ lâu - làm một con người đạo đức.
Tuy nhiên, để trở lại trạng thái của một người đạo đức như trước đây, cuối cùng, Chí Phèo đã lựa chọn con đường duy nhất có thể: giết kẻ đã mang lại đau khổ cho cuộc đời mình, và đồng thời kết thúc cuộc sống của chính mình. Chí Phèo không giết Bá Kiến vì say rượu mà vì ông hiểu rõ nguyên nhân của bi kịch trong cuộc đời mình.
