Các nhà nghiên cứu tại Viện Hải dương học Woods Hole, Massachusetts vừa công bố một phát hiện lạ lùng: Hai con sứa lược có thể hợp nhất thành một sinh vật duy nhất. Sứa lược là loài sinh vật biển không xương sống, với cơ thể trong suốt như thạch và những sợi lông rung được gọi là 'lược', giúp chúng di chuyển trong nước. Chúng cũng có khả năng phát sáng sinh học và phương thức săn mồi độc đáo, sử dụng các tế bào dính thay vì tế bào chích như các loài sứa khác. Với những đặc điểm khác thường, sứa lược thường được gọi là 'sinh vật ngoài hành tinh của đại dương'.
Sứa lược thuộc nhánh cổ xưa trong cây phả hệ động vật, tách ra từ tổ tiên chung của tất cả các loài động vật hiện nay khoảng 700 triệu năm trước. Từ đó, chúng phát triển theo một con đường tiến hóa riêng biệt, có hệ thần kinh, cơ bắp và tiêu hóa đặc trưng. Đặc biệt, hệ tiêu hóa của chúng có hai hậu môn, một đặc điểm vô cùng hiếm thấy trong giới động vật.
Sứa biển tách biệt khỏi cây phả hệ động vật cách đây 700 triệu năm và phát triển theo hướng độc lập
Sứa lược hợp thể trong thí nghiệm của nhóm nghiên cứu.Nhóm nghiên cứu tiếp tục thực hiện các thử nghiệm để tạo ra một phiên bản sứa hợp thể. Họ đã thu thập hai con sứa ở những thời điểm và địa điểm khác nhau, cắt một phần cơ thể của chúng và cho vào cùng một hộp. Chỉ sau một đêm, hai con sứa đã kết hợp thành một cơ thể duy nhất. Thí nghiệm này được thực hiện 9 lần, trong đó 8 lần thành công chỉ sau 2 giờ. Một trong những lý do khiến sự hợp thể trở nên dễ dàng là khả năng tái tạo của sứa lược. Cụ thể, khi bị cắt đôi, phần cơ thể bị tổn thương có thể tự phục hồi trong vòng 2 giờ và mọc lại trong 2 ngày.
Phát hiện này mở ra nhiều hướng nghiên cứu mới về sự tiến hóa của sứa lược và sự phát triển của cây phả hệ động vật. Hệ miễn dịch của các loài động vật thường phản ứng với tế bào lạ, điều này khiến bệnh nhân ghép tạng phải dùng thuốc ức chế miễn dịch. Cơ chế này, gọi là nhận diện đồng loại (allorecognition), được phát hiện trong thế giới động vật, và có thể đã tiến hóa từ hàng trăm triệu năm trước. Phát hiện này cho thấy sứa lược dường như không có cơ chế phòng vệ này. Nó cũng gợi ý rằng sau khi sứa lược tách nhánh khỏi các loài động vật khác 700 triệu năm trước, cơ chế này đã phát triển ở những loài động vật sau này. Một giả thuyết khác là cơ chế này đã tồn tại từ trước nhưng bị mất đi ở sứa lược, và các nhà khoa học cần nghiên cứu thêm ở hơn 185 loài khác để xác định.
