Tác giả: Bác sĩ I Lê Thị Thu Hằng - Chuyên gia Da Liễu, Khoa Khám & Nội khoa - Bệnh viện Quốc tế Mytour Hải Phòng.

Chẩn đoán viêm da cơ địa dựa trên triệu chứng và tiền sử bệnh của gia đình. Để xử lý viêm da cơ địa, cần áp dụng nhiều phương pháp chữa trị khác nhau trong thời gian dài. Ngay khi chữa trị thành công, bệnh có thể quay trở lại.

Viêm da cơ địa là một bệnh lý da khiến cho da đỏ và ngứa. Bệnh có thể xuất hiện ở mọi độ tuổi, nhưng thường gặp nhất ở trẻ em. Nó là một bệnh mãn tính và có thể kèm theo các triệu chứng như hen suyễn hoặc dị ứng phấn hoa.

Chẩn đoán viêm da cơ địa chủ yếu dựa trên triệu chứng và tiền sử gia đình.

• Ngứa tại khu vực bị viêm;
• Viêm da mãn tính và tái phát nhiều lần;
• Dạng và vị trí tổn thương điển hình: Ở trẻ em, chàm ở vùng mặt và vùng duỗi; ở người lớn, da dày sừng, lichen ở vùng nếp gấp;
• Tiền sử cá nhân hoặc gia đình đã từng điều trị viêm da cơ địa dị ứng, hen, viêm mũi dị ứng;
• Các triệu chứng khác như: Da khô, viêm môi, viêm kết mạc mắt và kích thích ở mắt tái phát nhiều lần, màu da đỏ hoặc tái, dị ứng thức ăn, chàm ở lòng bàn tay hoặc mu bàn tay, tăng IgE, phản ứng da tức thì týp 1 dương tính, vẩy trắng;

Dưới đây là một số biện pháp phòng ngừa và cách điều trị viêm da cơ địa tại nhà, cũng như phác đồ điều trị từ chuyên gia da liễu.

2.1 Tự chăm sóc tại nhà

Trước khi thăm bác sĩ hoặc sử dụng thuốc, có những cách điều trị viêm da cơ địa tại nhà có thể giảm nhẹ các triệu chứng như sau:

• Tắm nước ấm: Thêm một chút bột soda hoặc yến mạch nhuyễn vào nước ấm, ngâm 10 - 15 phút rồi lau khô và sử dụng kem dưỡng ẩm;
• Không gãi khi bị ngứa: Dùng đầu ngón tay nhẹ nhàng để giảm cảm giác khó chịu;
• Sử dụng băng cá nhân: Băng giúp bảo vệ da và giảm gãi;
• Xà phòng dịu nhẹ: Chọn xà phòng không mùi và không chất tẩy, sau đó rửa sạch vùng da tiếp xúc;
• Sử dụng máy tạo độ ẩm: Đảm bảo không khí trong nhà mát mẻ và đủ ẩm bằng cách sử dụng máy tạo độ ẩm;
• Mặc quần áo thoải mái: Tránh quần áo chật, thay vào đó chọn trang phục thoải mái và thấm hút mồ hôi;
• Giảm căng thẳng và lo lắng: Stress có thể làm nặng triệu chứng viêm da cơ địa, vì vậy cải thiện tâm lý để giảm ngứa da.

2.2 Sử dụng thuốc

Điều trị viêm da cơ địa nên bắt đầu ngay từ giai đoạn đầu. Nếu chăm sóc da và dưỡng ẩm tại nhà không đủ, bác sĩ có thể kê đơn một số loại thuốc như thuốc uống, kem bôi hoặc thậm chí là thuốc chích để giảm viêm và ngứa:

• Kem giảm ngứa và lành da: Chứa corticosteroid, giúp kháng khuẩn và giảm ngứa. Thoa kem theo hướng dẫn của bác sĩ và tránh sử dụng quá mức để tránh làm mỏng da;
• Thuốc chống nhiễm trùng: Sử dụng khi da nhiễm khuẩn hoặc có vết thương hở. Sẽ cần uống kháng sinh nếu nhiễm trùng nặng;
• Thuốc uống: Đối với trường hợp nặng, thuốc corticosteroid uống như Prednisone sẽ hiệu quả, nhưng cần theo dõi tác dụng phụ khi sử dụng lâu dài.

2.3 Phương pháp điều trị khác

Ngoài việc sử dụng thuốc theo đề xuất của bác sĩ, có một số phương pháp điều trị sau có thể giảm triệu chứng viêm da cơ địa:

• Băng dính y tế: Trong những trường hợp nặng, việc sử dụng băng dính y tế là một phương pháp hiệu quả và chăm sóc sâu sắc. Quy trình này thường được thực hiện tại bệnh viện, sử dụng băng dính chứa corticosteroid và băng ướt;
• Therapy ánh sáng: Trong những trường hợp không phản ứng với kem bôi hoặc có nguy cơ tái phát cao, áp dụng therapy ánh sáng, tức là da được chiếu dưới ánh sáng tự nhiên cố định. Các dạng therapy khác bao gồm việc sử dụng tia UVA và UVB nhân tạo, thường kết hợp với điều trị viêm da cơ địa. Lưu ý, sử dụng therapy ánh sáng lâu dài có thể gây tác dụng phụ như lão hóa da và tăng nguy cơ ung thư da. Do đó, therapy ánh sáng nên được hạn chế đối với trẻ nhỏ và tuyệt đối không được sử dụng cho trẻ sơ sinh;
• Therapy tâm lý: Các phương pháp giúp giảm căng thẳng, điều chỉnh hành vi và phản hồi sinh học có thể hỗ trợ kiểm soát tình trạng ngứa.

Ngoài ra, để ngăn chặn sự bùng phát của bệnh và cải thiện tình trạng da khô, bạn có thể thực hiện các biện pháp sau:

• Dưỡng ẩm cho da: Thoa kem dưỡng ẩm phù hợp với da ít nhất hai lần mỗi ngày;
• Tránh và giảm tiếp xúc với các tác nhân có hại cho da: Mồ hôi, lo lắng, căng thẳng, thừa cân, béo phì, tiếp xúc với xà phòng mạnh, chất tẩy rửa mạnh, khói bụi và phấn hoa có thể làm tăng nặng tình trạng viêm da cơ địa. Đối với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, viêm da cơ địa có thể xuất hiện khi ăn một số loại thực phẩm như trứng, sữa, đậu nành và lúa mì;
• Giới hạn thời gian tắm: Tắm nước ấm trong khoảng 10 - 15 phút là thích hợp;
• Sử dụng xà phòng dịu nhẹ: Chọn xà phòng không mùi và không chất tẩy, sau đó rửa sạch vùng da tiếp xúc;
• Lau khô cơ thể kỹ sau khi tắm: Sau khi tắm, nhẹ nhàng vỗ nhẹ da để hấp thụ nước, tránh cọ xát quá mạnh.

2.4 Lối sống và chế độ ăn cho người mắc viêm da cơ địa

Chế độ ăn có thể ảnh hưởng lớn đến tình trạng viêm da cơ địa. Vì vậy, bên cạnh điều trị viêm da cơ địa, người mắc bệnh nên tìm hiểu về những thực phẩm nên và không nên ăn để cải thiện tình trạng sức khỏe:

• Thực phẩm nên thưởng thức: Cá giàu axit béo như cá ngừ, cá thu, cá hồi, cá mòi và cá trích (có tác dụng chống viêm); thực phẩm lên men như sữa chua, súp miso... chứa nhiều vi sinh vật có lợi (chống khuẩn); trái cây và rau củ đa màu sắc như táo, cherry, súp lơ xanh, cải bó xôi hoặc cải xoăn chứa nhiều flavonoid (chống viêm) hỗ trợ điều trị viêm da cơ địa;
• Thực phẩm nên hạn chế hoặc tránh: Trứng, cà chua, đậu nành, hạt các loại, các loại trái cây citrus, sữa và sản phẩm từ sữa, các thực phẩm có chứa gluten, gia vị như vani, đinh hương và quế, thực phẩm giàu niken như trà đen, sô cô la, thịt đóng hộp, hải sản có vỏ như ốc, sò, cua..., các loại đậu như đậu nành, đậu lăng, đậu Hà Lan...;
• Tránh thực phẩm gây dị ứng: như lê, cà rốt, hạt phỉ, cần tây, táo xanh.