Khám phá vẻ đẹp của hát then người Tày tại vùng núi Bình Liêu - Mytour.com

Người Tày ở vùng cao Bình Liêu, Quảng Ninh, là nguồn cảm hứng cho văn hóa độc đáo, đặc sắc với những điệu hát then sâu sắc, mang ý nghĩa thiêng liêng trong đời sống cộng đồng.

Khám phá vẻ đẹp của hát then người Tày tại vùng núi Bình Liêu - Mytour.com

Người Tày chiếm tỷ lệ lớn 55% dân số huyện. Khắp mọi làng, gia đình người Tày ở Bình Liêu, du khách đều được trải nghiệm những giai điệu then độc đáo và quen thuộc. Trong các nghi lễ tín ngưỡng của đồng bào Tày, Nùng, Thái, hát then là một phần không thể thiếu.

Hát then là biểu tượng âm nhạc trình bày hành trình của những then mang theo lễ vật, hòa mình vào bầu không khí tâm linh. Nhạc cụ quan trọng nhất trong diễn xướng là cây tính tảu, then và tính tảu như bóng với hình trên sân khấu, không thể tách rời.

Âm điệu trầm bổng, dặt dìu kết hợp với lời then mô tả từng bước chân của đoàn quân then: từ những giây phút giục giã, đến lúc khoan thai dừng chân nghỉ, từ những lời thỉnh cầu tha thiết đến những khoảnh khắc vượt biển rộn rã…

Mỗi chương, mỗi đoạn trong bài then (còn được gọi là “không” và “khái”) là hành trình mà người diễn xướng (bà then, ông then) dẫn dắt người thưởng thức, đưa họ chìm đắm vào thế giới mới đầy ấn tượng, với âm thanh của đàn tính tảu.

Đêm hát then đóng vai trò là liệu pháp tinh thần cho những người ốm, mang lại niềm tin, sự phấn chấn, tình yêu đời và tình yêu người. Người Tày thường nói: “Đêm ốm dài, đêm then ngắn”, là minh chứng cho sức mạnh của hát then khi làm cho con người quên đi muộn phiền, lo lắng, và thậm chí là quên đi bệnh tật, đau khổ…

Làn điệu then là nguồn cảm hứng liên tục, kết nối từ khi con người Tày còn ở trong bụng mẹ đến lúc chia tay thế gian, trở thành một phần quan trọng của tâm hồn và tinh thần. Hiện nay, những bài then mới được các nghệ nhân sáng tác, đưa cuộc sống thực tế và gần gũi vào từng tác phẩm, thu hút sự đón nhận của khán giả.

Hát then ở Bình Liêu, cũng như nhiều nơi khác, tuân theo thể thơ 7 chữ, mỗi câu hát mang theo ý nghĩa lời chúc tốt đẹp, hy vọng cho những điều may mắn trong cuộc sống. So với hát then Lạng Sơn với sự nhẹ nhàng và tinh tế, hoặc then Hà Giang với sự nhấn nhá từng chút, then Bình Liêu lại mang những đặc trưng riêng, khác biệt về âm vực và âm điệu do cách phát âm đặc trưng của mỗi vùng.

Then Bình Liêu thường mang đến một trải nghiệm giản đơn, thủ thỉ, truyền tải tâm tình chân thành cho người nghe, không giữ lại nhiều hòa âm phức tạp như ở các địa phương khác. Với người Tày, then không chỉ là âm nhạc mà còn là thơ, là cách họ diễn đạt những tâm tư sâu sắc. Hát then trở nên không thể thiếu trong những sự kiện quan trọng như khi khách đến nhà hay khi xây dựng ngôi nhà mới. Có nhiều chủ đề trong then, từ việc tôn vinh quê hương, tình yêu đôi lứa, đến tình cảm gia đình và những bài hát dành cho Bác Hồ…

Nhiều tác phẩm then ở Bình Liêu vẫn giữ được sức sống mạnh mẽ. Những tác phẩm này thường liên quan đến cuộc chiến tranh chống Mỹ (Ngẩm nghỉ chang vằn tấc Mỷ – Ngẫm nghĩ trong những ngày đánh Mỷ, Kịch then: Ăn cương téng nả – Chiếc gương soi mặt…) và phản ánh quá trình xây dựng Chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc (Cùn khảu – gặt lúa, Éo nọong – ru em…). Sau đó, xuất hiện nhiều tác phẩm ca ngợi quê hương Bình Liêu (Lằm tàng Phiêng Lèo – con đường Bình Liêu, Phiêng Lèo túi mấu – Bình Liêu đổi mới…).

Then không chỉ là phương tiện để thể hiện cảm xúc buồn, vui, giận, hờn của con người mà còn là biểu tượng của tình yêu quê hương, đất nước. Nó trở thành công cụ hiệu quả trong việc truyền đạt đường lối của Đảng, đi sâu vào tâm hồn người dân.

Hiện nay, hát then ở Bình Liêu không chỉ là một nét độc đáo văn hóa mà còn là sản phẩm du lịch đặc sắc. Du khách đến Bình Liêu sẽ được khám phá về hát then, đàn tính, và thưởng thức những tiết mục đặc sắc do đồng bào Tày Bình Liêu biểu diễn.

Từ một loại hình diễn xướng mang tính tín ngưỡng, làn điệu then đang trở thành điểm mạnh của du lịch tinh thần. Điều này là minh chứng cho tầm quan trọng và sức sống bền bỉ của nghệ thuật then. Chính vì vậy, hát then đã được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện cho nhân loại, và người Tày Bình Liêu đang tích cực bảo vệ và duy trì.

Theo Mytour.com

***

Tham khảo: Cẩm nang du lịch Mytour.com