Buzz
Trong một khảo sát của Thư Viện Quốc Hội Hoa Kỳ năm 1991, độc giả được hỏi về cuốn sách nào đã thay đổi thực sự cuộc đời họ. Cuốn sách 'Khám Phá Ý Nghĩa Cuộc Sống' của Viktor Frankl nằm trong top 10 của danh sách này.
Đánh giá cuốn sách này là một công việc khó khăn. Các ghi chú, bài giảng của Frankl luôn được coi là tài liệu quý giá mà bất kỳ sinh viên tâm lý học nào cũng nên đọc. Bản tái bản của cuốn sách còn đi kèm với lời tựa súc tích của Harold Kushner và những chỉnh sửa sau này của tác giả. Tuy nhiên, điều quan trọng nhất vẫn là nội dung chính của cuốn sách từ năm 1946 vẫn giữ nguyên vẹn.
Trong thời kỳ diệt chủng Do Thái của Đức Quốc Xã, Frankl đã bị giam cầm 3 năm tại các trại tập trung Auschwitz và Dachau. Một trong những khía cạnh quan trọng nhất của cuốn sách của Frankl là vấn đề của sự sống sót. Mặc dù đã chứng kiến và trực tiếp trải qua nhiều nỗi đau kinh hoàng, cuốn sách 'Khám Phá Ý Nghĩa Cuộc Sống' không tập trung quá nhiều vào những trải nghiệm cá nhân mà thay vào đó nhấn mạnh vào khả năng sinh tồn và sự kiên nhẫn phi thường của con người trong những điều kiện khắc nghiệt nhất.
Bìa sách Khám Phá Ý Nghĩa Cuộc Sống (Bản tiếng Việt được phát hành bởi Nhà Xuất Bản Trẻ)
Phần đầu của cuốn sách tập trung vào việc trả lời một câu hỏi duy nhất: 'Cuộc sống hàng ngày trong trại tập trung được phản ánh như thế nào trong tâm trí của một tù nhân?'. Frankl đưa ra các ví dụ về những tù nhân tìm thấy hy vọng và ý chí để tiếp tục sống dù đang chịu đựng sự tra tấn cả về thể chất lẫn tinh thần, tất cả những điều mà, theo Frankl, chứng tỏ tầm quan trọng của việc tìm ra ý nghĩa cuộc sống bất kể hoàn cảnh cá nhân.
Trong phần sau của tác phẩm, Frankl trình bày các phương pháp triết học của mình. Ngay từ đầu thập kỷ 20, Frankl đã mở rộng phương pháp tâm lý học của mình tới những khía cạnh trải nghiệm tinh thần và triết học của con người. Trong thời gian này, lĩnh vực tâm lý học của Sigmund Freud đang có ảnh hưởng lớn ở khắp châu Âu. Phương pháp tiếp cận của Freud gần như không chú trọng đến khía cạnh tinh thần và triết học, những điều mà Frankl cho rằng là nền tảng cần được khám phá.
Frankl đánh giá phương pháp của Freud là sự cô độc và hẹp hòi khi ép buộc tâm trí của con người vào một số yếu tố hạn chế và không khám phá sâu sắc về ý nghĩa của cuộc sống. 'Khám Phá Ý Nghĩa Cuộc Sống là động lực chính của con người và không phải là việc hợp lý hóa các bản năng sinh tồn', Frankl viết. Frankl mô tả phương pháp của mình như là triết lý ý nghĩa. Mục tiêu của triết lý ý nghĩa là tập trung vào việc hiểu ý nghĩa của cuộc sống cũng như cách mà con người tìm kiếm nó.
Lý thuyết của Frankl cho rằng con người có 3 khả năng cơ bản đó là tự do, tự vượt lên và khả năng kết nối tâm linh với những thực thể khác qua cả không gian và thời gian.
Nói cách khác, con người không thể tránh khỏi khổ đau, nhưng họ có thể tìm ra ý nghĩa từ nó.
Trích dẫn Nietzsche, một câu nói mà Frankl rất tâm đắc: “Người nào có lý do để sống thì có thể chịu đựng gần như bất cứ điều gì.” Đây là nền tảng triết học mà ông đã xây dựng.
Frankl không dành nhiều thời gian để bàn về cách kết hợp liệu pháp ý nghĩa vào thực hành tâm lý trị liệu. Tuy nhiên, một số nguyên tắc rõ ràng, đầu tiên là tư tưởng không phán xét. Logotherapist, theo Frankl, là nhà tâm lý trị liệu phải tránh đánh giá bệnh nhân, không được để thân chủ trao quyền phán xét cho mình.
Tác giả Viktor Frankl và cuốn sách mà bạn nên đọc một lần trên con đường tìm kiếm ý nghĩa cuộc đời.
Mặc dù tư tưởng không phán xét rất cao đẹp và ý nghĩa, nhưng đôi khi không thực tế. Liệu pháp ý nghĩa gặp nhiều giới hạn cả chủ quan lẫn khách quan trong thực hành. Ngay cả các nhà khoa học uy tín nhất cũng thừa nhận rằng không thiên vị là điều bất khả thi, và liệu pháp của Frankl không ngoại lệ. Một trong những chỉ trích phổ biến là lý thuyết logotherapy khó kiểm chứng vì khó quy về các đại lượng đo lường được. Frankl miêu tả nó như một cách tiếp cận triết lý với thế giới nội tâm của con người hơn là một phương pháp khoa học.
Dù có những giới hạn, tinh thần từ học thuyết của Frankl vẫn là một di sản quý báu. Công trình của ông đã truyền cảm hứng cho các nhà lý thuyết khác như Abraham Maslow và Stanislav Grof trong việc nghiên cứu các yếu tố bí ẩn tác động đến trải nghiệm con người.
Là nguồn cảm hứng cho độc giả toàn cầu suốt gần một thế kỷ qua, 'Đi tìm lẽ sống' là cuốn sách mà tất cả chúng ta nên đọc ít nhất một lần trên con đường tìm kiếm ý nghĩa cuộc đời.
Mytour (Read Station) dịch và tổng hợp
