Buzz
Một nghiên cứu kéo dài gần 20 năm về hàng ngàn vụ săn trộm voi ở 30 quốc gia Châu Phi, do Đại học Oxford, Đại học Cape Town và Liên Hợp Quốc thực hiện, kết luận rằng nạn săn trộm voi chặt chẽ liên quan tới dân trí. Có ít voi rừng bị sát hại hơn ở những vùng dân cư giàu có hơn, mạnh khỏe hơn và ngược lại. Thông tin này được công bố trên tạp chí Proceedings of the Royal Society B số tháng 2/2023.Để đánh giá sức khỏe cộng đồng và mức độ đầy đủ vật chất, các nhà nghiên cứu đã dựa trên 5 tiêu chí cơ bản, gồm có: tỷ lệ tử vong ở trẻ dưới 5 tuổi, số lượng phòng ngủ trong mỗi hộ gia đình, số lượng nhà vệ sinh, lượng nước sạch và đồ dùng trong gia đình (TV, tủ lạnh vv).
Nghiên cứu được tiến hành từ năm 2002 đến 2020, khảo sát hơn 10.000 vụ giết trộm voi rừng và voi thảo nguyên. Theo Sách Đỏ IUCN, hiện nay tổng số lượng voi ở Châu Phi chỉ còn khoảng 415.000 con, cả 2 loài, trong đó voi rừng được xếp vào mức CE - tức là Cực kỳ nguy cấp - Critically Endangered. CE là phân loại gần nhất với tuyệt chủng trong tự nhiên theo IUCN.
'Khi muốn bảo tồn thiên nhiên, chúng ta không thể quên chất lượng cuộc sống của con người' - Timothy Kuiper, một trong những nhà nghiên cứu của dự án đã nói. Để bảo tồn động vật quý hiếm tốt hơn, chúng ta cần phải sáng tạo hơn.
Các nhà khoa học đã phát hiện ra rằng tỷ lệ săn trộm voi ở vùng Trung Phi và ven biên giới Mozambique - Tanzania cao hơn so với đa số nơi khác ở Châu Phi, số lượng voi rừng bị sát hại cũng cao hơn hẳn so với voi thảo nguyên. Trong gần 20 năm, tại công viên quốc gia Garamba của Congo, có 860 con voi bị săn trộm. Tại khu bảo tồn thiên nhiên Selous Game Reserve của Tanzania, 750 con voi bị sát hại. Đây đều là những nơi có điểm số cộng đồng thấp nhất trong bảng khảo sát.
Trên thang điểm 100, những vùng được đánh giá là đầy đủ cơ sở vật chất có điểm số từ 60 trở lên. Trong khi đó, tất cả những nơi xảy ra nạn săn bắn trộm voi đều có điểm số dưới 45. Nơi nào điểm số càng thấp thì tỷ lệ săn trộm voi càng cao.
Tính đến năm 2020, điểm số sức khỏe cư dân của Congo và Tanzania chỉ đạt được 25 và 26 điểm. Ở Congo, tỷ lệ tử vong của trẻ em dưới 5 tuổi là 79/1000, còn ở Tanzania là 47/1000.
Ngược lại với Congo và Tanzania, tỷ lệ săn trộm voi thuộc vườn quốc gia Etosha của Namibia thấp hơn nhiều. Điểm sức khỏe dân cư ở Namibia đã tăng lên 43 điểm vào năm 2020.
Một cuộc khảo sát mới được tiến hành vào năm 2019 cho thấy tình trạng đói nghèo có ảnh hưởng lớn đến việc săn bắn động vật quý hiếm. Trong số 173 cư dân sinh sống gần vườn quốc gia Ruaha ở Tanzania, có tới 164 người thừa nhận đã tham gia vào việc săn bắn động vật, nhưng họ đều sẵn lòng dừng lại nếu có nguồn thu nhập thay thế để nuôi sống gia đình.
Cư dân sống trong vùng phạm vi 8km xung quanh các khu bảo tồn động vật cho biết họ mất đi tới một nửa mùa màng do sự xâm phạm của voi rừng và sự tấn công của sư tử vào gia súc của họ.
Tóm lại, để giảm thiểu tình trạng săn bắn trộm động vật, cần phải hỗ trợ người dân thay vì đầu tư thêm chi phí vào bảo tồn môi trường. Điều này sẽ mang lại lợi ích từ rừng và các khu bảo tồn, giúp họ có thêm nguồn thu nhập để duy trì cuộc sống của mình và gia đình.
Theo Bài viết trên Natgeo
