1. Nguyên nhân gây ra táo bón ở trẻ sơ sinh và mối quan hệ với chế độ ăn của mẹ
1.1. Tại sao bé sơ sinh bị táo bón
Trước khi tìm hiểu về nguyên nhân táo bón ở bé sơ sinh phụ huynh cần hiểu rõ về hiện tượng này. Đối với bé sơ sinh, táo bón không chỉ là việc bé đi tiêu ít hay nhiều mỗi ngày, mỗi tuần mà còn là cách bé đi tiêu. Nếu bé đi tiêu phân mềm, dễ tiêu thì dù có đi tiêu ít cũng được coi là bình thường.

Chế độ ăn của mẹ có thể ảnh hưởng và khiến một số trẻ sơ sinh gặp vấn đề về tiêu hóa
Với trẻ bú mẹ hoàn toàn, sữa mẹ cung cấp đầy đủ dưỡng chất, giúp tiêu hóa dễ dàng hơn. Việc đại tiện 1 lần mỗi tuần vẫn là điều bình thường cho trẻ. Trẻ bú sữa mẹ hoàn toàn không gặp vấn đề nếu phân mềm và tăng cân đều đặn.
Một số trẻ có nhu động ruột chậm, nên ít đại tiện hơn nhưng không gây khó chịu. Tuy nhiên, táo bón thực sự ở trẻ bú sữa mẹ hoàn toàn có thể xảy ra do tắc nghẽn đường ruột hoặc rối loạn cơ thắt ruột.
Các nguyên nhân chính gây ra tình trạng táo bón ở trẻ sơ sinh bao gồm:
- Chế độ ăn của mẹ
Chế độ dinh dưỡng của mẹ ảnh hưởng đến sức khỏe của con. Ăn ít chất xơ, thức ăn khó tiêu, hoặc thiếu dinh dưỡng có thể làm cho trẻ gặp táo bón. Tìm hiểu chế độ ăn phù hợp giúp cải thiện tình trạng này.
- Dùng sữa ngoài
Trẻ uống sữa công thức có thể dễ gặp táo bón hơn so với trẻ bú sữa mẹ. Trong sữa công thức có nhiều chất khác nhau, khó tiêu hóa đối với hệ tiêu hóa của trẻ. Nếu pha sữa không đúng cách cũng có thể làm cho con bị táo bón.
- Một số bệnh lý
Một số bệnh lý từ cơ thể bé có thể gây táo bón, như các dị tật bẩm sinh hoặc tổn thương đường tiêu hóa như suy giáp trạng, phình to đại tràng,...
1.2. Nhận biết hiện tượng táo bón ở trẻ sơ sinh
Trẻ sơ sinh thường bị táo bón nếu:

Chế độ ăn của mẹ ảnh hưởng đến chất lượng sữa và có thể gây táo bón cho con
- Trẻ sử dụng sữa bên ngoài nhưng trong vòng 3 ngày liên tục không đi tiêu hoặc trẻ chỉ bú mẹ nhưng một tuần không đi tiêu và khi đi tiêu, trẻ thường có phân màu đỏ kết hợp với tiếng rên nhẹ nhàng.
- Phân trẻ trở nên đặc hơn bình thường, khô và cứng.
- Một số trẻ cảm thấy sợ khi phải đi tiêu.
- Trẻ cảm thấy căng thẳng và khóc khi phải đi tiêu.
1.3. Mối quan hệ giữa khẩu phần dinh dưỡng của mẹ và vấn đề táo bón ở trẻ
Những em bé mới sinh được nuôi bằng sữa mẹ đầy đủ sẽ nhận được dinh dưỡng chủ yếu từ sữa mẹ và hầu như không cần thêm bất kỳ thực phẩm nào khác, thậm chí cả nước. Vì vậy, chế độ ăn của mẹ ảnh hưởng đến chất lượng sữa và có thể gây tình trạng táo bón cho con.
Nếu mẹ cho con bú nhưng ăn ít thực phẩm giàu chất xơ, nhiều protein, uống ít nước, sử dụng chất kích thích,... thì em bé rất dễ bị táo bón. Đây là lúc mẹ cần tìm hiểu trẻ sơ sinh bị táo bón mẹ nên ăn gì để cải thiện tình trạng cho con.
2. Khi em bé sơ sinh bị táo bón, mẹ nên ăn những gì để con sớm hồi phục?
2.1. Đối với trường hợp em bé đang sử dụng sữa công thức
Nếu em bé sơ sinh dùng sữa công thức bị táo bón, cha mẹ cần chú ý cách pha sữa theo đúng hướng dẫn, điều này sẽ giúp em bé hấp thụ sữa tốt nhất. Ngoài ra, cha mẹ cũng cần lưu ý:
Không nên hoán đổi muỗng giữa các loại sữa cho trẻ vì chúng có thể không đồng kích thước.
Không nên pha cơm nát hoặc thức ăn vào sữa của trẻ vì có thể gây ra tình trạng táo bón và có nguy cơ gây tắc nghẽn đường hô hấp nguy hiểm.
Cha mẹ cũng có thể thay đổi loại sữa cho trẻ sau khi trẻ được khám và tư vấn bởi bác sĩ chuyên nghiệp. Nhớ rằng, táo bón không phải là lý do để ngưng cho trẻ bú.
Mặc dù trẻ sơ sinh không cần phải bổ sung chất lỏng vì chúng đã có trong sữa mẹ hoặc sữa công thức, nhưng khi trẻ bị táo bón có thể cần bổ sung một lượng chất lỏng nhất định như nước hoặc nước ép trái cây (ví dụ như nước táo hoặc nước mận) khi trẻ đã trên 2 - 4 tháng tuổi. Lưu ý không nên thực hiện điều này mà không được tư vấn từ bác sĩ chuyên khoa nhi.
Trong trường hợp trẻ bị táo bón kèm theo các triệu chứng như ọc sữa, đau bụng, quấy khóc, khó chịu, cần phải đưa trẻ đến bác sĩ kiểm tra và khám.
2.2. Đối với trẻ sơ sinh được nuôi hoàn toàn bằng sữa mẹ
Sữa mẹ dễ tiêu hóa và ít xác nên những bé hấp thụ tốt có thể chỉ đi đại tiện 5 - 6 ngày một lần. Trong trường hợp này, nếu bé đi phân mềm không đặc và không có triệu chứng khó chịu, mẹ nên xoa bóp bụng cho bé theo chiều kim đồng hồ vài lần mỗi ngày, kết hợp với việc giả lập đạp xe bằng chân của bé khi bé đói để kích thích chuyển động ruột giúp bé dễ đi đại tiện hơn.

Các thực phẩm giàu chất xơ nên được ưu tiên hàng đầu trong danh sách thực đơn cho trẻ sơ sinh bị táo bón.
Trẻ sơ sinh bị táo bón do ít sữa mẹ cần tăng số lần cho bé bú (1 - 2 giờ/lần) để đảm bảo cung cấp đủ nước và sữa cho hệ tiêu hóa hoạt động tốt hơn. Nếu mẹ ít sữa, nên cho bé bú 12 - 15 lần/ngày.
Bên cạnh đó, mẹ cần tìm hiểu về các thực phẩm mẹ nên ăn để giúp trẻ sơ sinh tránh táo bón khi bé được nuôi hoàn toàn bằng sữa mẹ vì như đã đề cập ở trên, dinh dưỡng của mẹ có thể ảnh hưởng đến tình trạng táo bón của bé. Để làm điều này, mẹ hãy chú ý bổ sung:
- Rau củ và trái cây
Đây là nhóm thực phẩm giàu chất xơ hỗ trợ cải thiện tình trạng táo bón ở trẻ rất tốt vì chúng giúp làm mát sữa mẹ. Không chỉ vậy, nhóm thực phẩm này còn chứa nhiều vitamin và khoáng chất giúp cải thiện chất lượng sữa mẹ để bé phát triển tốt hơn.
- Trứng, sữa, cá, thịt
Trong những tháng cuối thai kỳ và ngay sau khi sinh, cơ thể mẹ phải sử dụng tất cả các dưỡng chất để sản xuất sữa non cho bé. Do đó, sau khi sinh, mẹ cần bổ sung nhóm thực phẩm này để cung cấp dinh dưỡng và năng lượng để sản xuất đủ sữa cho bé. Nếu bé không được cung cấp đủ sữa mẹ, rất dễ gây táo bón.
Để đảm bảo cung cấp đủ sữa cho con, mẹ nên bổ sung các nguồn protein như sữa, trứng, thịt, cá. Protein động vật nên chiếm ≥ 30% tổng lượng protein mẹ cần trong ngày.
- Đảm bảo uống đủ nước
Ngoài việc biết mẹ nên ăn gì khi con sơ sinh bị táo bón, mẹ cần uống đủ nước hàng ngày (1.5 - 2 lít) để cải thiện sự trao đổi chất, tăng sữa và phòng ngừa táo bón cho con. Hạn chế sử dụng gia vị nặng mùi và đồ uống kích thích có thể thay đổi mùi sữa, khiến trẻ ít hút và dễ bị táo bón.
Hy vọng với thông tin trên, vấn đề ăn gì khi con sơ sinh bị táo bón sẽ dễ dàng hơn cho các mẹ, giúp điều chỉnh chế độ ăn uống tốt nhất cho trẻ. Nếu tình trạng táo bón vẫn kéo dài sau khi thay đổi chế độ ăn, mẹ nên đưa bé đến gặp bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa để tìm nguyên nhân và điều trị hiệu quả.
