Khi lỗi do các vì sao

Khi lỗi do các vì sao (tựa tiếng Anh: The Fault in Our Stars) là cuốn tiểu thuyết thứ sáu của tác giả John Green, phát hành vào tháng 1 năm 2012. Câu chuyện được kể từ góc nhìn của Hazel Grace Lancaster, một cô gái 16 tuổi mắc ung thư, bị cha mẹ buộc phải tham gia nhóm hỗ trợ bệnh nhân, nơi cô gặp và yêu Augustus Waters, một chàng trai 17 tuổi, cựu vận động viên bóng rổ phải cắt bỏ chân để điều trị bệnh. Tựa đề sách lấy cảm hứng từ lời thoại trong phân cảnh 2, màn 1 của vở Julius Caesar của Shakespeare, nơi Cassius nói với Brutus: 'The fault, dear Brutus, is not in our stars, But in ourselves, that we are underlings' (tạm dịch: Lỗi không phải do các vì sao, Brutus, mà là do chính chúng ta, những kẻ thấp hèn). Bộ phim chuyển thể của đạo diễn Josh Boone, với Shailene Woodley, Ansel Elgort và Nat Wolff, ra mắt ngày 6 tháng 6 năm 2014, thành công vang dội về mặt chuyên môn và doanh thu.

Nội dung

Hazel Grace Lancaster, cô gái 16 tuổi mắc ung thư tuyến giáp di căn phổi, tham gia nhóm hỗ trợ bệnh nhân ung thư để làm mẹ yên lòng. Tại đây, Hazel gặp Augustus Waters, chàng trai 17 tuổi mắc ung thư xương phải cắt bỏ chân và sử dụng chân giả. Augustus gia nhập nhóm để giúp Isaac, bạn của mình, người cũng mắc ung thư và sắp mất một mắt. Hazel và Augustus trở nên gần gũi, trao đổi sách với nhau. Augustus tặng Hazel cuốn The Price of Dawn và nhận tiểu thuyết An Imperial Affliction của Peter Van Houten, kể về cô gái Anna chịu ảnh hưởng nặng nề từ ung thư, tương tự như Hazel. Sau khi đọc xong, Augustus bực bội vì sách kết thúc mở. Hazel tiết lộ tác giả đã ngừng viết và không có tin tức gì về ông.

Một tuần sau, Augustus tiết lộ đã liên hệ được với trợ lý của Van Houten, Lidewij, và nhờ đó có thể gửi email hỏi về kết thúc câu chuyện và số phận của mẹ Anna. Tin nhắn cuối cùng nhận được hồi âm nhưng Van Houten chỉ trả lời nếu gặp mặt trực tiếp Hazel. Augustus đưa Hazel đến Amsterdam để gặp Van Houten, khiến cô hết sức bất ngờ.

Khi ở Amsterdam, Augustus bày tỏ tình cảm với Hazel. Họ gặp được Van Houten nhưng lại sốc khi phát hiện ông ta là một kẻ nghiện rượu và ích kỷ. Lidewij, trợ lý của Van Houten, thừa nhận rằng bà đã tự ý sắp xếp cuộc hẹn này. Van Houten sau đó tiếp tục xúc phạm tình trạng bệnh của Hazel, khiến cả hai phải tức giận ra về.

Augustus thú nhận với Hazel rằng sức khỏe của cậu không tốt như trước đây. Họ khẳng định tình yêu và sự ủng hộ lẫn nhau. Về đến Indianapolis, tình trạng của Augustus xấu đi buộc cậu phải nhập viện. Lo sợ mình sẽ không qua khỏi, Augustus mời Isaac và Hazel đến dự buổi 'tiền đám tang' và đọc bài điếu văn. Tình trạng của cậu ngày càng nghiêm trọng và Augustus qua đời không lâu sau đó. Van Houten cũng tham dự tang lễ và xin lỗi Hazel.

Hazel phát hiện Augustus đang viết dở phần cuối của cuốn tiểu thuyết. Augustus nói rằng tổn thương là điều không thể tránh khỏi, nhưng chúng ta có quyền chọn ai sẽ gây tổn thương cho mình. Cậu rất hạnh phúc với lựa chọn của mình và hy vọng Hazel cũng vậy. Lời đáp của Hazel rằng cô cũng hài lòng với sự lựa chọn của mình đã kết thúc cuốn sách.

Quá trình viết sách

John Green chia sẻ rằng ý tưởng ban đầu cho Khi lỗi do các vì sao xuất phát từ thời gian ông làm tuyên úy tại bệnh viện nhi. Ông cảm thấy trẻ em không khác gì so với người khỏe mạnh và cho rằng 'những câu chuyện tôi đọc có vẻ đã đơn giản hóa trẻ em, thậm chí làm mất đi tính nhân văn của chúng. Chúng ta thường có xu hướng tưởng tượng những người mắc bệnh nặng hay sắp chết như những người hoàn toàn khác biệt. Tôi muốn đấu tranh để phục hồi nhân phẩm cho họ.' Mặc dù ban đầu ông lo lắng về những ý tưởng này, nhưng phản hồi từ các trẻ em mắc bệnh lại tích cực. Cuốn sách cũng chịu ảnh hưởng từ Esther Earl, người bạn đã qua đời năm 16 tuổi vì ung thư tuyến giáp, người đã giúp Green hiểu được ý nghĩa của một cuộc đời ngắn ngủi. Green thêm vào câu chuyện chút hài hước vì vào năm 2000, ông đã tức giận khi chứng kiến sự ra đi của những người trẻ tuổi và lo lắng mình không thể miêu tả hết cuộc sống của họ. Ban đầu, câu chuyện kể về một nhóm trẻ em mắc ung thư lập 'Hội dành cho người chết' và tụ tập tại một hang động gần bệnh viện nhi. Trong quá trình viết, sự ra đời của con trai đầu lòng đã giúp Green cảm nhận sâu sắc tình yêu giữa cha mẹ và con cái.

Green từng định viết cuốn sách từ góc nhìn của Isaac, nhưng cuối cùng lại chọn Hazel vì rất hiếm khi một cuốn sách mô tả bệnh nhân ung thư từ chính góc nhìn của họ. Quan điểm của Hazel về 'vũ trụ muốn được chú ý' được lấy cảm hứng từ YouTuber Vi Hart, người đã chia sẻ quan điểm này với Green. Green cho biết câu cuối cùng của sách, 'I do', tượng trưng cho sự kết hôn, vì 'các vở hài kịch của Shakespeare kết thúc bằng hôn nhân còn bi kịch thì bằng cái chết, và tôi thích ý tưởng cuốn sách của mình (ít nhất là tượng trưng) có thể kết thúc với cả hai.'

Xuất bản

Vào ngày 21 tháng 12 năm 2011, Barnes & Noble đã giao nhầm 1500 cuốn Khi lỗi do các vì sao trước ngày phát hành cho những người đã đặt hàng trước. Green cho biết: 'Đã xảy ra nhầm lẫn. Những người mắc lỗi không phải là những người xấu hay thiếu năng lực và họ không có ý định gây hại đến tôi. Chúng ta đều mắc lỗi và tôi không muốn Barnes & Noble hay bất kỳ nhân viên nào của họ bị chỉ trích.' Nhiều người nhận sách đã hứa sẽ không đọc cho đến ngày phát hành 10 tháng 1 năm 2012 và không bàn luận về nó trước ngày 11 tháng 1, theo yêu cầu của Green. Hầu hết mọi người đã thực hiện đúng lời hứa, không tiết lộ nội dung trước ngày phát hành dự kiến.

Cuốn sách đã nhanh chóng leo lên vị trí số 1 trên bảng xếp hạng sách bán chạy nhất của Amazon.com và Barnes & Noble vào tháng 6 năm 2011, ngay sau khi được công bố. Green cam kết sẽ ký tay cho mỗi bản đặt trước, yêu cầu ông phải ký từng cuốn sách trong đợt in đầu tiên. Ông cũng cho phép độc giả bình chọn màu bút để ký tặng. Tuy nhiên, một số độc giả từ các cửa hàng quốc tế, bao gồm Amazon UK, nhận sách thiếu chữ ký do các cửa hàng này ước lượng sai số lượng đặt hàng. Green đã đồng ý sửa lỗi và yêu cầu gửi e-mail để nhận một bookplate có chữ ký. Khi lỗi thuộc về những vì sao ra mắt ở vị trí số 1 trên bảng xếp hạng sách dành cho thiếu niên của The New York Times và giữ vững vị trí này trong 7 tuần. Cuốn sách sau đó được phát hành bằng nhiều thứ tiếng như Hebrew, Hà Lan, Đức, Tây Ban Nha, Pháp, Thụy Điển, Đan Mạch, Iceland, Trung Quốc và Bồ Đào Nha. Nó cũng đứng đầu bảng xếp hạng Wall Street Journal và Indiebound, cũng như đứng thứ 9 trên The Bookseller. Khi lỗi thuộc về những vì sao được New York Times bình chọn là Book Review Editor's Choice. Đến tháng 1 năm 2013, gần 1 triệu bản đã được in. Một phiên bản đặc biệt với bìa xám và phần hỏi đáp được phát hành bởi Barnes and Noble. Tuy nhiên, nhiều bản in đầu tiên của phiên bản này gặp lỗi in ấn, khiến nhiều trang đầu bị thay bằng phần hỏi đáp ở cuối.

Ý kiến đón nhận

Khi lỗi thuộc về những vì sao nhận được nhiều lời khen từ giới chuyên môn. Các nhà phê bình đánh giá cao cuốn sách vì sự dí dỏm, nhân vật sâu sắc, cốt truyện cuốn hút và phong cách viết mạnh mẽ, cùng với cái nhìn mới mẻ về bệnh ung thư. The New York Times nhận xét cuốn sách là 'sự pha trộn giữa nỗi buồn, sự ngọt ngào, triết lý và hài hước', cho rằng cuốn sách 'tiếp tục con đường phản ánh thực tại đau đớn' và các tình tiết khó chịu không làm giảm đi sự lãng mạn mà còn làm cho câu chuyện thêm cảm động. Rachel Syme từ NPR đánh giá: 'Giọng văn của Green cuốn hút đến mức phá vỡ các phân loại', và cho rằng 'cuốn sách với cốt truyện tinh tế' có thể là 'tác phẩm xuất sắc nhất của ông.' Tạp chí Time cho rằng Khi lỗi thuộc về những vì sao 'đạt đến ngưỡng cửa thiên tài.' Entertainment Weekly viết rằng 'câu chuyện tình yêu giữa Hazel và Augustus thật sự gây cảm động, và những tiếng cười đau lòng ở đầu cuốn sách làm cho các trang cuối thêm bi kịch', chấm cuốn sách điểm A−. Amazon.com nhận xét cuốn tiểu thuyết 'sâu sắc, can đảm, khác biệt và chân thực', gọi đây là 'tác phẩm đầy khát vọng và xúc cảm nhất' của Green. Manila Bulletin nói rằng chỉ với hai đoạn văn đầu tiên, cuốn sách đã khiến độc giả thán phục với sự quan sát tinh tế và khách quan của Green. USA Today gọi cuốn sách là 'hài kịch đau thương' và đánh giá 4/4 sao. The Fault in Our Stars cũng được Kirkus Reviews nhận định là 'một cuộc bùng nổ tinh tế của sự lãng mạn.'

Nhiều nhà văn nổi tiếng đã chia sẻ những đánh giá tích cực về cuốn sách. Jodi Picoult, tác giả My Sister's Keeper, mô tả Khi lỗi thuộc về những vì sao là 'một bức chân dung sống động của những người trẻ tuổi đối mặt với cái chết đang đến gần.' Cô cho rằng cuốn tiểu thuyết này 'chứa đựng sự pha trộn của nụ cười và bi kịch.' Markus Zusak, tác giả của Kẻ trộm sách, gọi cuốn sách là 'một câu chuyện về sự sống và cái chết, với con người mắc kẹt ở giữa.' E. Lockhart, tác giả của The Boyfriend List, nhận xét: 'Green khiến tôi cười và ngạc nhiên với từng câu chữ và những bước ngoặt của câu chuyện. Ông là một trong những nhà văn kiệt xuất và tôi ghen tị với tài năng của ông.' Tạp chí Time bầu chọn Khi lỗi thuộc về những vì sao là cuốn sách tiểu thuyết hàng đầu năm 2012. Kirkus Reviews đưa cuốn sách vào top 100 tiểu thuyết thiếu niên của năm 2012. Tác phẩm cũng nằm trong top 10 sách của năm 2012 theo USA Today. Năm sau, Edmonton Journal xếp cuốn sách là một trong những cuốn yêu thích nhất của họ trong năm.

Tờ Daily Mail đã chỉ trích cuốn sách Khi lỗi thuộc về những vì sao, cho rằng nó 'vừa sướt mướt vừa bi quan, và mang tính lợi dụng'. Bài báo cũng xếp sách vào thể loại tiểu thuyết 'trẻ bệnh' dành cho thanh thiếu niên, cùng với các sách như Never Eighteen và Before I Die. Thể loại này cùng với sách viết về tự sát và tự gây hại (như Thirteen Reasons Why, By the Time You Read This, I'll Be Dead, The Lovely Bones, và Red Tears) đã bị chỉ trích là 'khó chịu' và không phù hợp với lứa tuổi mà chúng hướng tới. Tuy nhiên, The Guardian đã phản bác bài báo, khen ngợi Khi lỗi thuộc về những vì sao vì cho rằng cuốn sách 'rất cuốn hút với hai nhân vật thú vị, đề cập tinh tế và hài hước một đề tài khó, không rơi vào sự ủy mị.' Tác giả John Green trong một cuộc phỏng vấn với The Guardian cho biết ông lo ngại rằng bài báo của The Daily Mail đã xem thường sự thông minh của thanh thiếu niên và gây ra tranh cãi.

Chuyển thể thành phim

Vào tháng 1 năm 2012, Fox 2000, thuộc 20th Century Fox, đã mua bản quyền để chuyển thể cuốn tiểu thuyết này thành phim. Kịch bản được viết bởi Scott Neustadter và Michael H. Weber. Josh Boone đồng ý làm đạo diễn vào tháng 2 năm 2013. Wyck Godfrey và Marty Bowen là nhà sản xuất của phim. Shailene Woodley vào vai Hazel, Ansel Elgort vào vai Augustus, Nat Wolff đóng Isaac, và Laura Dern vào vai mẹ của Hazel. Sam Trammell đóng vai Lancaster, bố của Hazel. Ngày 29 tháng 8 năm 2013, John Green thông báo Mike Birbiglia sẽ đóng vai Patrick, và 8 ngày sau đó, Willem Dafoe sẽ đóng vai Peter Van Houten.

Quá trình quay phim bắt đầu từ ngày 26 tháng 8 năm 2013 tại Pittsburgh, Hoa Kỳ, và một vài ngày tại Amsterdam, Hà Lan, trước khi kết thúc vào ngày 16 tháng 10 năm 2013. Phim ra mắt tại Hoa Kỳ vào ngày 6 tháng 6 năm 2014, nhận được nhiều phản hồi tích cực và khen ngợi diễn xuất của Shailene Woodley. Phim thành công về mặt thương mại, đứng đầu doanh thu phòng vé trong tuần ra mắt, thu về hơn 266 triệu USD toàn cầu so với chi phí sản xuất chỉ 12 triệu USD. Phiên bản Blu-ray và DVD phát hành ngày 16 tháng 9 năm 2014.

Chú thích

Các liên kết bên ngoài