Bơi là một trong những môn thể thao phổ biến và nổi tiếng nhất trên thế giới với nhiều cuộc thi được tổ chức. Theo thống kê, Hội Chữ thập đỏ Mỹ đào tạo gần 1 triệu người mới biết bơi mỗi năm thông qua chương trình An toàn nước. Ước tính có đến 75-90% dân số Mỹ biết bơi hơn là tham gia bất kỳ môn thể thao nào khác. Cùng với bơi lội, các môn thể thao dưới nước cũng dần trở nên phổ biến. Tuy nhiên, con người không thực sự được “thiết kế” để bơi lội, vậy tại sao chúng ta lại bơi?
Có lẽ cơn đói đã thúc đẩy những người đầu tiên rời xa mặt đất để chinh phục biển cả tìm kiếm thức ăn. Quá trình thích nghi này có lẽ mất hàng nghìn năm trước khi họ cảm thấy thoải mái trong nước để thưởng thức nó.Những ghi chép cổ xưa nhất về môn bơi lội, lưu giữ tại Bảo tàng Anh, cho thấy rằng, người lính Assyria đã vượt qua một dòng suối vào thế kỷ thứ 9, được hỗ trợ bởi những bong bóng động vật được thổi phồng bằng khí.Nguyên nhân cấu tạo cơ thể con người không phù hợp để bơi lội
Với một con người bình thường, khi chìm trong nước và không di chuyển, họ phải thực hiện một số chuyển động. Nếu chỉ nhấc đầu đủ cao để lấy hơi, họ sẽ không thể di chuyển hoặc thực hiện các chuyển động tương tự như hầu hết các động vật bốn chân có thể làm. Do diện tích chân nhỏ, lực phản nước mà con người có thể tạo ra không đủ lớn để duy trì việc đứng thẳng.
Vì vậy, để giữ cho khuôn mặt gần bề mặt nước trong một thời gian dài, con người cần phải nằm ngang và tận dụng lực nổi của nước. Tuy nhiên, để di chuyển, con người phải thực hiện các chuyển động lớn và phối hợp tất cả các chi, đòi hỏi kỹ năng giữ thăng bằng. Vì những lý do này, hầu hết con người cần được dạy bơi để học kỹ năng này.
Tuy nhiên, những người đầu tiên bơi lội hơn 100.000 năm trước đã tự học bơi để kiếm thức ăn và giải trí. Có một lịch sử dài về việc con người bơi lội vì mục đích giải trí và tiện ích, được ghi lại qua các bức tranh hang động cổ và qua những câu chuyện dân gian.Lịch sử của việc bơi lội
Dựa vào các bằng chứng, người Neanderthal sinh sống ở Ý cách đây khoảng 100.000 năm đã thường xuyên tham gia hoạt động bơi lội. Từ các phát hiện trên xương tai của họ, các nhà khảo cổ đã phát hiện ra một căn bệnh liên quan đến việc lặn sâu, một triệu chứng thường gặp ở các vận động viên bơi lặn sâu 3-4m. Có lẽ người Neanderthal đã lặn xuống đáy biển để thu thập vỏ sò và sử dụng chúng như công cụ hàng ngày.
Vào thời Kỷ băng hà cách đây 23.000 năm, khi các sông băng chảy về phía nam đến Anh, Đức, Ba Lan và vùng phía Bắc nước Nga, hoạt động bơi lội đã bị lãng quên trong một thời gian dài. Trong hàng nghìn năm sau đó, con người đã không biết bơi.
Trên toàn châu Á-Âu, khi người dân chuyển sang trồng lúa mì và kê để làm bánh mì, họ cũng giảm đi việc ăn cá, một nguồn thực phẩm giàu vitamin D. Điều này dẫn đến sự mất mát của một nguồn cung cấp vitamin D tự nhiên. Vì thế, da của họ bắt đầu trở nên sáng hơn để hấp thụ nhiều ánh sáng Mặt trời hơn, giúp cơ thể sản xuất đủ lượng vitamin D cần thiết. Điều này dẫn đến việc một số quần thể di cư về phía nam và con cháu của họ, bao gồm người Hy Lạp, La Mã, Scythia và Iran, không phát triển thói quen bơi lội cho đến cuối thời kỳ đồ đồng.
Sau hàng nghìn năm, các bức tranh đá tại Tassili n’ Ajjer ở miền nam Algeria mô tả những người di chuyển trong tư thế nằm ngang, hai cánh tay mở rộng, giống như động tác bơi.
Vào năm 8000 TCN, trong các hang động ở phía tây Ai Cập, những hình ảnh nhỏ bé của người màu đỏ đang bơi đã xuất hiện.
5000 năm sau đó, văn bản và hình ảnh tượng hình của người Ai Cập bắt đầu xuất hiện với nhiều hình ảnh người bơi lội. Từ các vị pharaoh đến những người dân thường, trẻ em và phụ nữ, tất cả đều thể hiện hình ảnh bơi lội.
Trên khắp châu Phi, bơi lội là một hoạt động phổ biến, với nhiều câu chuyện truyền thống kể về nó. Ví dụ như câu chuyện về “Hai người vợ ghen tuông” của người Ethiopia, khi hai em bé sinh đôi bị ném xuống sông nhưng được những người đang bơi lội phát hiện và cứu sống kịp thời. Hoặc một câu chuyện hài hước nổi tiếng ở Tây Phi kể về một người phụ nữ keo kiệt nhảy xuống sông để tìm một hạt đậu.
Các phong cách bơi cổ điển nhất thế giới
Overham được coi là phong cách bơi cổ điển nhất mà con người đã biết đến cho đến nay. Trong các bức tranh cổ đại của Ai Cập, Hittite, Hy Lạp và La Mã, người ta thấy người dân thường bơi với hai tay luân phiên và đôi khi sử dụng chân để đẩy. Trong thời kỳ này, người Hy Lạp và La Mã không úp mặt xuống nước và không bơi ếch như ngày nay.
Trong tác phẩm Phaedrus của Plato, bơi ngửa được nhắc đến lần đầu tiên. Bơi nghiêng thường được sử dụng khi người bơi cần đẩy thuyền hoặc vận chuyển hàng hóa qua mặt nước. Người Assyria được cho là đã phát minh ra các phao nổi sớm nhất, làm từ da dê để có thể nổi trên các dòng sông chảy xiết ở miền đông Syria và miền bắc Iraq.
Thời kỳ nô lệ
Các nhà khoa học đã nhận ra rằng, việc một cộng đồng có bơi lội hay không không chỉ phụ thuộc vào thời tiết ấm áp, mà còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố văn hoá và chính trị khác. Bơi lội thường chỉ dành cho nam giới. Trong khi đó, ở phụ nữ và trẻ em gái, việc bị dìm dưới nước thường được coi là hình phạt ở châu Âu trong nhiều thế kỷ, đặc biệt khi họ bị nghi ngờ là phù thuỷ hoặc phạm tội.
Trong quá khứ, mối liên hệ giữa việc bơi lội và chế độ nô lệ phổ biến trong cộng đồng của những người buôn bán nô lệ Hồi giáo. Các nô lệ thường phải lặn xuống dưới nước để làm sạch tàu, thực hiện công việc cứu hộ cho những người da trắng khi bơi lội, giúp trục vớt hàng hóa mất trên tàu hoặc lặn tìm ngọc trai ở châu Mỹ.
Giáo sư J. Wesley Van der Voort tại Đại học Washington đã chỉ ra rằng, bơi lội từng được coi là một hoạt động giải trí của giới thượng lưu, nhưng lại là một kỹ năng không thể thiếu đối với tầng lớp nô lệ.
Tại sao con người có thể bơi nhưng loài vượn lại không?
Đa số các loài động vật có vú đều có khả năng bơi theo bản năng mà không cần qua quá trình huấn luyện, trừ một số trường hợp như vượn. Nguyên nhân là vì tổ tiên của loài vượn sống trên cây, ít có cơ hội di chuyển trên mặt đất, nên chúng đã phát triển các phương pháp thay thế khác để vượt qua sông, như lội ở tư thế thẳng đứng hoặc đu dây. Dần dần, chúng đã mất đi khả năng bơi lội hoặc đơn giản là không cần đến nó nữa. Trong khi đó, con người lại có sự thu hút với nước và vượt qua ranh giới tự nhiên để học bơi và lặn.
Theo (1), (2), (3)