Buzz
Một nghiên cứu mới đây phát hiện ra rằng tổ tiên của loài người đã phải đối diện với nguy cơ tuyệt chủng nghiêm trọng vào khoảng 930.000 năm trước với dân số chỉ khoảng 1.280 người.
Dân số hiện tại trên Trái Đất đã vượt quá 8 tỷ người và vấn đề về dân số quá đông đang đặt ra nhiều thách thức. Khác với tình hình hiện nay, tổ tiên của chúng ta đã đối mặt với một thách thức ngược lại: trên bờ vực tuyệt chủng.
Trong một nghiên cứu xuất bản trên tạp chí khoa học Science ngày 31/8, một nhóm các nhà khoa học quốc tế đã sử dụng công nghệ mới để phân tích dữ liệu di truyền và phát hiện ra rằng tổ tiên của loài người đã đối mặt với tình trạng tắc nghẽn dân số nghiêm trọng vào khoảng 930.000 năm trước với dân số chỉ khoảng 1.280 người.
Đây là một quá trình liên tục giảm số lượng sinh sản của tổ tiên chúng ta từ khoảng 100.000 xuống dưới 1.300 trong vòng 120.000 năm.
Nhóm nghiên cứu cho biết: Sự giảm dân số mạnh mẽ gần như đưa đến sự kết thúc của lịch sử loài người.
Phân tích này đã tiết lộ sự đa dạng của tổ tiên chúng ta trong mỗi giai đoạn và chỉ ra 'nút thắt' dân số đáng sợ gần 1 triệu năm trước. Ảnh: Livescience
Thực tế, giả thuyết về tuyệt chủng của tổ tiên loài người trong kỷ Pleistocene đã được đề xuất từ lâu, nhưng không có bằng chứng nào như hóa thạch và dữ liệu khảo cổ học để chứng minh, do đó, giả thuyết này có vẻ không thuyết phục.
Tuy nhiên, ở hiện tại, các phương pháp phân tích mới đã có thể dự đoán thời gian xuất hiện của biến thể di truyền hiện tại, cho phép các nhà khoa học ước tính quy mô của quần thể nhân loại trong thời kỳ Pleistocene bằng cách sử dụng phương pháp FitCoal với độ chính xác lên đến 95%.
Công thức cơ bản của phương pháp suy luận mới. Bức tranh miêu tả quần thể tổ tiên loài người đang vượt qua nguy hiểm chưa từng thấy trong bóng tối trong thời kỳ tắc nghẽn nghiêm trọng của quá khứ xa. Ảnh: Scitechdaily
Công nghệ này hoạt động như thế nào? Các nhà khoa học đã lấy mẫu gen của 3.154 người từ khoảng 50 quần thể khác nhau trên thế giới và sử dụng phương pháp FitCoal để ước tính quy mô của các quần thể trước đó dựa trên cấu trúc di truyền.
Bằng cách nghiên cứu đa dạng di truyền của tổ tiên của 3.154 người, nhóm nghiên cứu đã nhận thấy rằng dân số của tổ tiên càng nhỏ khi đa dạng di truyền càng ít. Bằng cách so sánh các đột biến gen của con người, họ ước tính rằng khoảng 900.000 năm trước, tổ tiên của nhân loại hiện đại chỉ còn 1.280 người, là số người cần thiết để tạo ra tất cả các biến thể di truyền quan sát được ở các thế hệ tương lai.
Tuy nhiên, con số ước tính 1.280 người không bao gồm trẻ em, người già hoặc những người không thể sinh sản. Tổ tiên của chúng ta thời đó có lẽ không chỉ có 1.280 người này, nhưng cũng không nhiều hơn quá nhiều.
Khoảng cách giữa hóa thạch hominin châu Phi và thời gian ước tính của phản ứng tổng hợp nhiễm sắc thể được hiển thị bên phải. Ảnh: Scitechdaily
Bên cạnh đó, 'phương pháp truy tìm gen này loại bỏ tất cả các nhóm người có thể đã sống vào thời điểm đó nhưng không phải là tổ tiên trực tiếp của chúng ta', nhà cổ sinh vật học Antoine Balzeau, giám đốc nghiên cứu tại Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Quốc gia Pháp nói.
Đồng thời, nghiên cứu cũng cho thấy rằng biến đổi khí hậu là một trong những yếu tố quan trọng dẫn đến sự giảm nghiêm trọng dân số của tổ tiên chúng ta.
Bắt đầu từ khoảng 900.000 năm trước, khí hậu Trái Đất đã thay đổi đáng kể, với thời tiết lạnh và hạn hán nghiêm trọng ở châu Phi, tạo ra các vùng đất khô cằn và quần thể bị cô lập, gây ra khó khăn trong việc sinh tồn. Nhóm nghiên cứu tin rằng môi trường không ổn định này đã dẫn đến cuộc khủng hoảng dân số của tổ tiên loài người, dẫn đến tình trạng chỉ còn lại 1.280 người trong quần thể có khả năng sinh sản.
Giai đoạn 'nút thắt' dân số kéo dài từ 930.000 đến 813.000 năm trước, bắt đầu bằng một thảm họa bí ẩn khiến con người mất đi đến 98,7% dân số sinh sản, chỉ còn khoảng 1.280 người rải rác trên hành tinh. Ảnh: CNN
Tuy nhiên, vẫn có những nhà khoa học không chắc chắn về kết quả của nghiên cứu này. Balzo, nhà nhân chủng học tại Bảo tàng Anh, nói: Thực tế về khí hậu khắc nghiệt không thể bác bỏ, nhưng không có bằng chứng rõ ràng nào chứng minh rằng sự giảm nghiêm trọng dân số loài người có mối quan hệ nhân quả trực tiếp với khí hậu.
Thierry Grange, nhà di truyền học phân tử tại Viện Jacques Monod ở Paris, chuyên nghiên cứu về quần thể cổ đại, đã thể hiện sự nghi ngờ về toàn bộ nghiên cứu, ông cho rằng độ chính xác của khoảng thời gian này rất đáng nghi ngờ vì không thể xác định từ 900.000 năm trước.
Tổng quan, mặc dù nghiên cứu này được công bố nhưng không thể tin tưởng hoàn toàn, đặc biệt khi xét đến việc một số lượng nhỏ cá thể như vậy có thể duy trì sự tồn tại của toàn bộ loài.
Thực tế, nhiều nghiên cứu gặp phải các vấn đề tương tự, vì vậy chúng chỉ có thể được coi là “giả thuyết”.
