Khi phải đối mặt với khó thở do hen, chúng ta cần ứng phó như thế nào?

1. Các biểu hiện tiêu biểu của một cơn hen cấp tính

Hen phế quản hay còn gọi là hen suyễn là tình trạng viêm phế quản mạn tính, do niêm mạc của phế quản bị kích thích bởi các tác nhân bên ngoài hoặc do tình trạng căng thẳng, lo lắng của chính người bệnh. Điều này dẫn đến co thắt của cơ trơn phế quản và tình trạng này có thể tự khôi phục hoặc được giảm bớt bằng cách sử dụng thuốc giãn phế quản.

Hen phế quản có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm nếu không được kiểm soát kịp thời, thậm chí có thể đe dọa tính mạng của người bệnh. Do đó, việc nhận biết các dấu hiệu của cơn hen cấp tính là cực kỳ quan trọng để giúp bệnh nhân vượt qua cơn khó thở kịch phát. Dưới đây là một số dấu hiệu nhận biết tình trạng này:

• Trước khi bùng phát cơn hen: người bệnh có triệu chứng như ho, ngứa họng, hắt hơi, chảy nước mắt, nước mũi,...

• Khi cơn hen xuất hiện, bệnh nhân sẽ gặp hàng loạt triệu chứng như: ho không ngớt, khó thở, thở nhanh, thở khò khè, cảm giác nặng ngực, đau thắt ngực. Nếu xử lý chậm trễ, triệu chứng sẽ nặng hơn với lo âu, khó phát âm, đổ mồ hôi, tím tái môi và các chi, da mặt nhợt nhạt,... Nếu kéo dài, có thể gây giảm lượng oxy trong máu, thiếu máu não, và dần mất ý thức, ngất xỉu, thậm chí là tử vong.

Khi cơn hen xuất hiện, bệnh nhân sẽ cảm nhận khó thở, đau ngực

Cơn hen thường xảy ra sau khi bệnh nhân tiếp xúc với các yếu tố kích thích như thay đổi thời tiết, làm việc quá sức, tiếp xúc với các chất gây dị ứng (thức ăn, khói thuốc lá, hóa chất, khói bụi,...), hoặc nhiễm trùng đường hô hấp,...

2. Các biện pháp xử trí khi gặp một cơn hen suyễn cấp tính 

Để giảm nguy cơ gặp phải các cơn hen, người bệnh cần tránh xa các tác nhân gây hen và tuân theo chỉ dẫn điều trị của bác sĩ. Luôn mang theo một bình thuốc cắt cơn hen để sử dụng khi cần thiết.

Người thân và những người xung quanh cũng nên biết cách sơ cứu khi bệnh nhân lên cơn hen cấp tính:

• Bước 1: Đưa người bệnh đến nơi thoáng đãng, tránh để nhiều người vây quanh. Bệnh nhân cần ngồi thẳng, giữ bình tĩnh để giúp quá trình hô hấp không bị gián đoạn;

• Bước 2: Giữ ấm cho cơ thể người bệnh;

• Bước 3: Để người bệnh nằm kê cao nửa thân trên hoặc ngồi dậy để dễ thở hơn. Không nên xoa hay vuốt ngực vì sẽ làm bệnh nhân khó thở hơn;

• Bước 4: Sử dụng thuốc xịt hen suyễn nhanh như Berodual hoặc Ventolin (lấy thuốc mà bệnh nhân mang theo). Nếu cơn hen nhẹ, xịt 2 nhát/lần sẽ giúp cắt cơn nhanh chóng. Nếu sau 20 phút không giảm, xịt thêm 2 nhát nữa và di chuyển bệnh nhân đến cơ sở y tế gần nhất;

• Bước 5: Nếu bệnh nhân bị hen nặng (khó thở, nói không hết câu), dùng thuốc cắt cơn hen và nhanh chóng đưa đi cấp cứu;

• Bước 6: Nếu cơn hen nguy hiểm đến tính mạng (triệu chứng lú lẫn, môi tím tái, không thể nói chuyện), gọi xe cấp cứu ngay. Trong khi chờ đợi, xịt 2 nhát thuốc để cắt cơn hen.

Thuốc cắt cơn hen là vật bất ly thân của bệnh nhân hen suyễn.

3. Đối phó với tình trạng hen suyễn mạn tính khó thở

Đối với những người mắc hen suyễn mạn tính, có thể áp dụng các phương pháp sau:

• Thở chậm, thở sâu và giữ bình tĩnh: nhẹ nhàng hít vào qua mũi, sau đó từ từ thở ra bằng mũi hoặc miệng;

• Duy trì thói quen hít thở nhẹ nhàng khi leo cầu thang, đi bộ, hít thở theo nhịp độ thoải mái nhất;

• Khi cảm thấy khó thở, hãy thay đổi tư thế như đứng lên hoặc ngồi xuống để dễ thở hơn;

• Kiểm soát nhịp thở: đảm bảo vùng ngực trên và vai luôn ở trạng thái thoải mái.

4. Các biện pháp giúp hạn chế tình trạng hen suyễn khó thở

Để giảm nguy cơ gặp phải tình trạng hen suyễn khó thở, bạn có thể tham khảo một số biện pháp sau:

• Thường xuyên vận động, tập thể dục hợp lý: nếu tập thể dục quá sức thì nguy cơ khởi phát cơn hen là rất lớn. Thay vì chạy bộ hay các bài tập nặng, người bị hen suyễn nên chọn yoga hoặc đi bộ nhẹ nhàng;

• Điều chỉnh chế độ ăn uống: tránh thực phẩm giàu calo, đồ uống có gas, thực phẩm chứa chất bảo quản, dễ gây dị ứng, đồ đông lạnh hoặc muối chua,... Nên bổ sung thực phẩm giàu vitamin D, A, C, chất chống oxy hóa, omega-3, rau củ và trái cây tươi;

• Các lưu ý khác: khám định kỳ, dùng thuốc theo hướng dẫn bác sĩ, mang thuốc dự phòng, không hút thuốc lá, giữ ấm khi trời lạnh, tiêm vắc xin phòng cúm hàng năm, duy trì chỉ số cơ thể phù hợp.

Kiểm soát hơi thở là cách hiệu quả để ngăn ngừa các cơn hen suyễn

Trên đây là một số cách xử trí khi xảy ra cơn hen khó thở mà bạn nên ghi nhớ để áp dụng kịp thời cho bản thân hoặc người khác. Tuy không có biện pháp đặc trị, bạn vẫn có thể phòng ngừa bằng những cách thông thường. Hãy chú ý các triệu chứng khi cơn hen cấp tính xuất hiện để xử lý kịp thời.