Khí phế thũng là gì? Nguyên lý và dấu hiệu cần biết?

1. Khí phế thũng là gì?

Khí phế thũng là một trong các bệnh lý của đường hô hấp dưới, xuất phát từ phế nang và các tiểu phế quản, thường đi kèm với bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.

Cấu trúc của phế nang bao gồm các túi khí nhỏ. Trong tình trạng khí phế thũng, các túi phổi bị tổn thương nặng nề hơn, đặc biệt là vách ngăn giữa chúng suy yếu và vỡ ra, tạo ra các không gian lớn và giảm diện tích bề mặt phổi, làm giảm lượng oxy lưu thông vào máu.

Khi người bệnh thở ra, do sự không bình thường trong hoạt động của các phế nang bị tổn thương, lượng không khí cũ sẽ bị lưu lại trong phổi, chiếm diện tích của không khí mới chứa đựng nhiều oxy. Hậu quả là bệnh nhân sẽ thường cảm thấy khó thở, đặc biệt khi tập thể dục hoặc vận động. Khí phế thũng cũng gây ra việc mất tính đàn hồi của phổi.

Hình ảnh minh họa về khí phế thũng

Bệnh thường bắt nguồn từ thói quen hút thuốc lá kéo dài và kết hợp với các yếu tố tăng nguy cơ khác. Hầu hết những người mắc bệnh này cũng gặp phải viêm phế quản mạn tính (một biến chứng thường gặp của bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính COPD). Đáng tiếc, không có cách nào phục hồi hoàn toàn các tổn thương do khí phế thũng gây ra. Điều trị chỉ giúp làm chậm sự tiến triển và biến chứng của bệnh. Do đó, việc phát hiện và điều trị sớm là chìa khóa để hạn chế tác động của bệnh lên sức khỏe người bệnh.

2. Nguyên nhân và triệu chứng của bệnh khí phế thũng

2.1. Nguyên nhân gây ra khí phế thũng là gì?

Khí phế thũng thường bắt nguồn từ việc tiếp xúc và hít phải các chất độc hại trong môi trường, như:

• Khói từ cần sa;

• Khói thuốc lá;

• Ô nhiễm không khí;

• Khói hóa chất và bụi bẩn.

Ngoài ra, khí phế thũng còn có thể do di truyền, liên quan đến các protein bảo vệ cấu trúc phổi, nhưng trường hợp này thường ít xảy ra. 

2.2. Khí phế thũng và các biểu hiện thường gặp

Dấu hiệu của khí phế thũng thường bao gồm khó thở, đặc biệt là khi bệnh nhân cảm thấy mệt mỏi, làm việc nặng, hoặc leo lên cầu thang,... Khi tình trạng bệnh tăng cường, người bệnh có thể cảm thấy khó thở ngay cả khi nằm nghỉ, đặc biệt là khi kèm theo các vấn đề nhiễm trùng đường hô hấp như áp xe phổi, viêm phổi, viêm phế quản,...

Để đánh giá tình trạng khí phế thũng, ngoài việc quan sát các dấu hiệu lâm sàng, chúng ta cần thực hiện các phương pháp chẩn đoán cận lâm sàng sau đây:

• Thực hiện X-quang phổi;

• Tiến hành xét nghiệm máu ngoại vi;

• Thực hiện CT, MRI;

• Đo chức năng hô hấp.

Người mắc khí phế thũng thường cảm thấy mệt mỏi và khó thở

Khi cơ thể bị thiếu oxy nghiêm trọng, có thể gặp phải các biến chứng như phù, tăng kích thước gan, biến dạng lồng ngực, da tím tái, nổi mạch cổ,... Nặng hơn là tràn khí màng phổi, suy hô hấp mạn tính, suy tim phổi, tắc nghẽn động mạch phổi,...

3. Liên hệ giữa khí phế thũng và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính

Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) xảy ra khi đường thở bị thu hẹp do nhiều nguyên nhân khác nhau, gây ra khó thở và suy hô hấp. Bệnh bao gồm 2 loại sau:

• Khí phế thũng: khi các túi khí trong phổi bị tổn thương, làm suy giảm hoạt động trao đổi khí, người bệnh khó thở vì không thể đẩy hết lượng không khí ở phổi ra ngoài;

• Viêm phế quản mạn tính: là tình trạng viêm niêm mạc ống phế quản dẫn đến tiết nhiều dịch nhầy và sưng tấy niêm mạc. Điều này gây thu hẹp đường thở ở người bệnh.

Hầu hết các trường hợp bị khí phế thũng đều kèm theo viêm phế quản mạn tính. Khi kết hợp, chúng gây ra khó thở nghiêm trọng cho người bệnh. Ngoài ra, biểu hiện của 2 loại bệnh này cũng tương đồng nhưng trên hình ảnh chẩn đoán sẽ cho ra kết quả khác nhau ở vị trí tổn thương. Do đó, để xác định loại bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính đó là loại nào, cần phải dựa trên các kết quả chẩn đoán cận lâm sàng.

4. Phương pháp điều trị khí phế thũng là gì?

Hiện nay vẫn chưa có biện pháp nào giúp điều trị triệt để khí phế thũng do tổn thương mà bệnh này gây ra cho túi khí trong phổi là không thể phục hồi. Do đó, điều trị thường tập trung vào giảm bớt các triệu chứng và chậm quá trình tiến triển của bệnh. Để điều trị khí phế thũng, các bác sĩ thường áp dụng các biện pháp sau:

• Người bệnh nếu đang hút thuốc lá cần ngừng ngay lập tức. Đồng thời, khi ra ngoài hoặc làm việc trong môi trường có nhiều khói bụi, họ cần bảo vệ hệ hô hấp bằng khẩu trang và các thiết bị bảo hộ;

• Sử dụng oxy bổ sung, thở oxy, hoặc điều trị dinh dưỡng theo tiến triển của bệnh;

• Dùng các loại thuốc để kiểm soát triệu chứng và phòng ngừa nguy cơ nhiễm trùng như kháng sinh, thuốc giãn phế quản, steroid,...;

• Phẫu thuật để loại bỏ những túi phổi không hoạt động hiệu quả hoặc bị tổn thương để giúp bệnh nhân dễ thở hơn;

• Bệnh nhân nên vận động và tập thể dục thường xuyên hàng ngày, đồng thời có chế độ ăn uống cân đối, giàu dinh dưỡng để cải thiện chức năng phổi.

Hãy từ bỏ hút thuốc lá để phòng tránh nguy cơ mắc khí phế thũng