Buzz
Mọi người thường nghĩ rằng tôi đã tốt nghiệp ngành truyền thông hay báo chí vì tôi làm biên tập viên truyền hình. Nhưng thực tế, tôi học quản trị kinh doanh. Dù đã ra trường một thời gian, tôi chưa từng làm việc trực tiếp trong lĩnh vực đó. Tôi cũng không có khả năng kinh doanh bẩm sinh. Vậy là tôi đã lựa chọn sai ngành và đang làm nghề không phù hợp.
Tôi đã từng đổ lỗi cho gia đình hay bản thân chưa? Có lẽ đã. Liệu tôi từng cảm thấy bối rối và mất phương hướng? Đúng vậy. Tôi có những thời điểm tự ti và thất vọng về bản thân không? Đương nhiên là có. Nhưng tôi không bao giờ từ bỏ hoàn toàn. Nhờ những lúc rối ren và không biết nên đi đâu, tôi học được rất nhiều điều.
Dưới đây là một số bài học mà việc chọn sai ngành và làm nghề không phù hợp đã truyền đạt cho tôi.
1. Những kiến thức bạn học không bao giờ là vô ích
Những gì bạn học ngày hôm nay không có nghĩa là bạn sẽ không sử dụng chúng trong tương lai.
Bạn chọn ngành học không phù hợp, và không tìm được việc làm như mong đợi vì hàng loạt lý do – có thể ngành đó không phổ biến, bạn không hứng thú, không phù hợp hoặc không có khả năng. Cảm giác thất vọng, bế tắc, và lạc lõng thường khó tránh khỏi.
Hãy suy nghĩ, trong những gì bạn được học và trải nghiệm, từ kiến thức chuyên ngành đến các kỹ năng như giao tiếp trước đám đông, tổ chức sự kiện, thậm chí cả âm nhạc, hội họa: Bạn làm gì tốt nhất? Cái nào có giá trị cho công việc bạn đang hướng đến? Kiến thức, kỹ năng nào sẽ tồn tại đến cuối đời?
Như một ví dụ, một người bạn của tôi hiện đang làm marketing cho một công ty thương mại điện tử mặc dù không học ngành này. Tuy nhiên, theo lời cô ấy, thời gian học quản trị nhà hàng và khách sạn không hề vô ích. Việc đi học đại học đã mở ra một môi trường mới, các kỹ năng làm việc nhóm và quản lý dự án để hoàn thành chương trình học có thể trang bị cho cô ấy các kỹ năng và kiến thức để điều chỉnh công việc trong tương lai. Quan trọng là cô ấy đam mê công việc và tự chọn cho mình con đường đó.
Tuy nhiên, đừng chỉ để thích ứng, để giải thích với nhà tuyển dụng rằng bạn học ngành X nhưng muốn làm việc Y vì bạn đã học được Z, mà hãy làm điều đó vì bản thân bạn.
Những kiến thức và kỹ năng bạn học ngày hôm nay không chắc sẽ không cần đến trong tương lai. Sự học về Tâm lý học tại Đại học Harvard chẳng phải là điều kiện duy nhất đưa Natalie Portman vào nghề diễn xuất, nhưng nó chắc chắn đã góp phần giúp cô ấy thể hiện vai diễn xuất sắc trong bộ phim kinh dị tâm lý nổi tiếng “Black Swan”.
Cá nhân tôi, nhờ kiến thức về quản trị kinh doanh, tôi có thể viết bài báo hay thực hiện phỏng vấn sâu về lĩnh vực kinh doanh và kinh tế. Nếu không làm việc theo ngành, tôi sẽ không có ‘nguyên liệu’ để tạo ra những nội dung như thế này.
2. Không nhất thiết phải lựa chọn công việc dựa trên đam mê
Đôi khi ta nhầm lẫn giữa đam mê và ảnh hưởng của xã hội về đam mê. Và đôi khi ta không nhận ra khả năng thực sự của mình.
Nếu bạn đang làm công việc phù hợp với đam mê của mình, tuyệt vời. Nếu không, cũng không sao cả. Nếu mọi người đều làm những công việc mình đam mê, nếu mọi người đều chọn những công việc mình thích, thì ai sẽ làm những công việc không ai muốn làm? Đó là lý do tại sao xã hội có hệ thống phân công lao động. Đó là cách mà xã hội hoạt động. Vì thế, mọi công việc đều đáng trân trọng.
Đôi khi chúng ta lẫn lộn giữa đam mê và lý tưởng về đam mê. Và đôi khi chúng ta không nhận ra khả năng thực sự của bản thân. Việc bạn thích viết không tự động biến bạn thành nhà văn. Đam mê tiếng Anh không đủ để bạn trở thành giáo viên tiếng Anh xuất sắc.
Chỉ khi bạn bắt đầu hành động, bạn mới nhận ra liệu bạn đã vẽ một bức tranh không thực tế, và bạn mới thấy được khả năng thực sự của mình ở đâu. Bạn có thể không viết được tiểu thuyết, nhưng lại xuất sắc trong vai trò biên tập viên tin tức. Bạn có thể lúng túng khi giải thích ngữ pháp tiếng Anh, nhưng lại thực sự xuất sắc trong việc phiên dịch. Hãy hành động, và câu trả lời sẽ đến với bạn.
Dù bạn kiên trì theo đuổi đam mê, cuộc sống có thể đưa bạn đến những nơi không ngờ. Vera Wang từng là vận động viên trượt băng nghệ thuật, sau đó là biên tập viên tại Vogue trước khi trở thành nhà thiết kế thời trang nổi tiếng thế giới. Trước đây, bà không thể trở thành một vận động viên trượt băng Olympics như mong đợi, nhưng sau này, bên cạnh những thiết kế váy cưới xuất sắc, bà được biết đến với việc thiết kế trang phục cho các vận động viên trượt băng Olympic.
3. Xác định những điều bạn không bao giờ chấp nhận
Thay vì quằn quại với những lựa chọn 'sai' từ quá khứ không thể thay đổi, hãy tập trung vào những điều bạn kiểm soát được ở hiện tại và trong tương lai.
Trong tiếng Anh, có từ dealbreaker, đề cập đến những điều quan trọng đến mức bạn không chấp nhận làm hoặc mua. Bạn yêu thích một chiếc túi nhưng màu nó là nâu, màu bạn không ưa. Do đó, bạn từ chối. Màu nâu là dealbreaker.
Dealbreaker có thể là vi phạm giá trị bạn tôn trọng nhất, vi phạm nguyên tắc không bao giờ đụng vào, hoặc những vấn đề rõ ràng như mức lương, thời gian làm việc. Phải làm việc vào cuối tuần là dealbreaker của bạn. Dù công ty A đề xuất điều kiện làm việc lý tưởng, nhưng yêu cầu làm việc vào thứ Bảy, vậy bạn từ chối. Nhận biết dealbreaker giúp bạn chọn lựa công việc phù hợp hơn.
Công việc không phải lúc nào cũng hoàn hảo. Bạn có thể chán chường với kẹt xe mỗi sáng, hoặc không hài lòng với đồ ăn trưa. Nhưng những điều này chỉ là phiền toái nhỏ. Dealbreaker phải là điều đủ nặng để bạn từ chối. Trong cuộc sống, chúng ta thường phải thỏa hiệp, nhưng cũng cần biết khi nào nên kiên quyết.
Kết luận
Trong tiếng Anh có câu hindsight is 20/20, có nghĩa là dễ dàng đánh giá một việc là đúng hay sai sau khi nó đã xảy ra, nhưng trước đó thì khó khăn. Thay vì lẫn lộn với những quyết định sai lầm trong quá khứ, hãy tập trung vào những điều bạn kiểm soát được ở hiện tại và trong tương lai.
Hãy xây dựng nguyên tắc tìm kiếm và chọn lựa việc làm từ giá trị và kinh nghiệm của chính bạn. Thu thập các mảnh ghép từ kiến thức và trải nghiệm của mình. Giống như việc ghép lego, những mảnh ghép khác nhau sẽ tạo nên một hình ảnh tổng thể. Và từ những mảnh ghép ấy, bạn có thể tạo ra nhiều mô hình khác nhau. Bạn có nhiều sự lựa chọn hơn là bạn nghĩ.
