Buzz
(Quốc Tế) - Một cấu trúc giống như một miệng núi lửa lớn 8,5 km đã được phát hiện sâu dưới đáy đại dương.
Chicxulub, hành tinh nhỏ đã xóa sổ hầu hết loài khủng long, có thể có một 'người anh em' khác đã rơi xuống Trái Đất, với kích thước nhỏ hơn.
Ngoài khơi bờ biển Tây Phi, hàng trăm mét dưới đáy đại dương, các nhà khoa học đã xác định những gì dường như là dấu hiệu của một vết đâm rộng 8,5 km, được gọi là Nadir.
Địa hình biển ngay ngoài khơi Tây Phi có thể đã hình thành do một hành tinh nhỏ dài 400 mét đâm vào đại dương đồng thời với vụ va chạm, khiến loài khủng long bị xóa sổ.
Nhóm nghiên cứu đưa ra ước lượng rằng miệng núi lửa hình thành gần cùng thời điểm với một hành tinh nhỏ khác - Chicxulub, 'kẻ giết khủng long' - va chạm vào vị trí Mexico ngày nay. Các nhà nghiên cứu đăng trên tạp chí Science Advances ngày 17/8, nếu được xác nhận, điều này có thể có nghĩa là khủng long không phải là loài bị diệt bởi một cú va chạm với một hành tinh nhỏ, mà thay vào đó là có tới hai hành tinh nhỏ.
Gần 200 vết va chạm đặc biệt đã xuất hiện trên Trái Đất, hầu hết là trên lục địa. Theo nghiên cứu của Veronica Bray, một nhà khoa học hành tinh tại Đại học Arizona ở Tucson, điều này là do các vết va chạm trên biển dần dần bị chôn vùi dưới lớp trầm tích, làm cho cấu trúc Nadir trở thành một khám phá khoa học có giá trị.
Uisdean Nicholson, một nhà địa chất học tại Đại học Heriot-Watt ở Edinburgh, đã tình cờ phát hiện cấu trúc này trong quá trình phân tích dữ liệu từ sóng địa chấn truyền qua lòng đất để khám phá cấu trúc vật chất ngoài khơi Guinea.
Âm nhạc dưới đáy biển - và ở độ sâu gần 1 km nước - ông nhìn thấy một cấu trúc hình bát úp với một tầng bậc thang bị phá vỡ và một đỉnh trung tâm rõ ràng.
Sử dụng sóng địa chấn truyền qua đáy biển, các nhà nghiên cứu đã tạo ra hình ảnh màu giả của cấu trúc Nadir bị chôn vùi. Đại dương (màu xanh lam) ở trên cùng, các đường và dải nằm ngang bên dưới thể hiện các lớp địa chất trong lòng Trái Đất, với các lớp càng thấp càng già. Nadir xuất hiện như một điểm lõm (tâm trên cùng) ở dưới cùng của các lớp màu nâu. Các tầng bậc thang, đỉnh trung tâm tinh tế và khu vực bên dưới của đá bị biến dạng cao ngay dưới điểm lõm là đặc trưng của những vết va chạm lớn.
Dựa trên kích thước của cấu trúc, Bray, Nicholson và đồng nghiệp của họ ước lượng rằng, nếu một tiểu hành tinh tạo ra địa hình đặc biệt này, thì nó có thể rộng hơn 400 mét. Hơn nữa, các nhà nghiên cứu ước tính rằng tác động sẽ tạo ra động đất mạnh mẽ tương đương với một trận động đất 7 độ Richter và làm khuấy động sóng thần cao hàng trăm mét.
Michael Rampino, một nhà địa chất học từ Đại học New York, không tham gia vào nghiên cứu, cho biết tác động của Nadir sẽ ít tàn phá hơn nhiều so với tác động từ tiểu hành tinh Chicxulub rộng khoảng 10 km. Ông nói: “Chắc chắn rằng nó sẽ không ảnh hưởng toàn cầu nhiều'.
Dựa vào lớp địa chất kề cận Nadir, nhóm nghiên cứu đưa ra ước tính rằng cấu trúc này đã hình thành vào khoảng cuối kỷ Phấn trắng - cách đây 66 triệu năm. Có đồng đội đưa ra giả định rằng tiểu hành tinh Nadir có thể đã từng tạo thành một đôi với tiểu hành tinh Chicxulub, sau đó bị tách ra bởi lực hấp dẫn trong một cuộc bay ngang qua Trái Đất.
Tuy nghiên cứu mang lại kết luận, nhưng một số chuyên gia vẫn cảm thấy có nhiều điểm đáng nghi. Philippe Claeys, nhà địa chất tại Vrije Universiteit Brussel ở Bỉ, không liên quan đến nghiên cứu, cho biết: “Nó giống như một vết va chạm, nhưng cũng có thể là cái gì đó khác. Việc xác nhận rằng cấu trúc này là một vết va chạm sẽ cần nghiên cứu kỹ lưỡng hơn, đặc biệt là cần khoan sâu xuống lớp địa chất để tìm bằng chứng chắc chắn, chẳng hạn như thạch anh'.
Tuổi của cấu trúc Nadir vẫn là một dấu hỏi. Dữ liệu địa chấn cho thấy nó có vẻ hình thành vào cuối kỷ Phấn trắng hoặc có thể muộn hơn một chút, theo Claeys. Rampino nói rằng việc khoan vào miệng núi lửa để tìm khoáng chất có chứa nguyên tố phóng xạ có thể cung cấp ngày hình thành chính xác hơn.
Đây không phải là lần đầu tiên các nhà khoa học tìm hiểu về sự liên quan giữa Chicxulub và các sự kiện khác. Có nghiên cứu chỉ ra rằng miệng núi lửa Boltysh ở Ukraine có thể đã hình thành đồng thời với Chicxulub, mặc dù các nhà nghiên cứu xác định rằng Boltysh hình thành sau 650.000 năm.
Bray và đồng nghiệp đang thảo luận về nguồn tài trợ để thu thập mẫu từ miệng núi lửa, hy vọng được khoan vào năm 2024. Nếu thành công, điều đó có thể giải quyết một số tranh cãi về nguồn gốc của Nadir, Bray nói, mặc dù có thể đặt ra nhiều câu hỏi mới. 'Nếu chúng tôi có thể chứng minh rằng đây là người anh em sinh đôi của 'kẻ giết khủng long', có lẽ nó sẽ có nhiều anh em khác nữa'.
Tham khảo: Sciencenews; Sina; Zhihu
