Khu rừng trắc quý giá nhất Việt Nam: Hàng rào trị giá gần 30 tỷ, bảo vệ bằng phương pháp độc đáo

Khu rừng này nổi bật với số lượng gỗ trắc quý hiếm và lớn nhất ở Việt Nam.

Khu rừng chứa nhiều loài động, thực vật được liệt kê trong Sách Đỏ Việt Nam

Theo trang thông tin xã Đắk Mar, rừng Đăk Uy, cách Đăk Hà (Kon Tum) 5km về phía Bắc, ẩn mình sau những dãy núi hùng vĩ, là một trong những kỳ quan thiên nhiên độc đáo của Việt Nam. Với địa hình đa dạng, khu rừng rộng 538ha nổi tiếng là 'ngôi nhà' của nhiều loài động, thực vật quý hiếm và nằm trong danh sách cấm khai thác của Sách Đỏ Việt Nam.

Một số loài cây gỗ quý hiếm với tên gọi độc đáo như đẻn ba lá, hà nư, chò xót, dầu da đất, re gừng, xoan đào, da bò, bình linh, chè vừng, lành ngạnh, cò ke...

Đặc biệt, rừng Đăk Uy nổi bật với các cây gỗ trắc tự nhiên có độ tuổi hàng chục năm, cộng với khoảng 2500 cây được trồng thêm. Quần thể gỗ trắc lớn này được xem là khu rừng trắc quý nhất Việt Nam.

Gỗ trắc, thuộc loại IIA, là một loại gỗ quý giá với vẻ đẹp tinh xảo và thớ gỗ mịn màng.

Báo Tuổi trẻ cho hay, gỗ trắc còn được gọi là cẩm lai Nam Bộ.

Gỗ trắc có tên khoa học là Dalbergia cochinchinensi, xuất xứ từ các quốc gia Đông Dương và khu vực Đông Nam Á.

Ở Việt Nam, gỗ trắc chủ yếu phân bố tại miền Trung như Quảng Nam, Quảng Trị, và cũng xuất hiện rải rác ở các khu vực Nam Bộ.

Gỗ trắc là loại gỗ thân lớn, một cây trưởng thành có thể đạt đường kính khoảng 1m và cao tới 25m. Loại gỗ này phát triển rất chậm so với những loại gỗ quý khác.

Những 'chiến binh' bảo vệ rừng

Theo Người lao động, để bảo vệ nguồn tài nguyên quý giá này, Ban Quản lý rừng Đăk Uy đã thực hiện nhiều biện pháp như tăng cường tuần tra, kiểm soát và xây dựng các công trình bảo vệ như nhà quản lý, trạm kiểm soát, chốt canh và hàng rào. Một bức tường dài 5km với tổng chi phí lên đến 27 tỷ đồng đã được UBND tỉnh Kon Tum phê duyệt để xây dựng, bao gồm hàng rào gạch quấn thép gai nhằm ngăn chặn các hành vi phá rừng trái phép.

Để ngăn chặn việc cắt trộm, các cây gỗ trắc lớn trong khu rừng được quấn dây kẽm gai và tôn. Các nhân viên còn sử dụng điện, đĩa DVD và gương soi gắn vào thân cây để khi chiếu đèn pin vào, ánh sáng phản chiếu cho thấy cây vẫn còn nguyên vẹn và chưa bị lâm tặc xâm hại.

Theo quy định, không được tác động hoặc làm thay đổi cảnh quan và môi trường của rừng đặc dụng. Do đó, tại rừng đặc dụng Đăk Uy, có 161 cây gỗ trắc, dù đã chết khô, vẫn được bảo vệ.

Báo Tuổi trẻ cho biết, để bảo vệ những cây gỗ quý hiếm còn sót lại, kiểm lâm phải mắc võng giữa rừng 24/24 giờ. Vào ban đêm, các bóng đèn được thắp sáng và treo lủng lẳng ở gốc cây trắc ngay giữa vùng lõi rừng.

Trong giai đoạn 2009-2011, cây trắc được thương lái thổi giá thành rất cao, từ thân cây, cành, ngọn, đến lá đều được thu mua và bán ra tiền. Rừng Đăk Uy, với quần thể gỗ trắc quý hiếm, trở thành mục tiêu săn lùng của lâm tặc vì đây là khu vực duy nhất còn sót lại ở Tây Nguyên.

Theo một bài viết từ năm 2017 trên báo Dân trí, thống kê từ Ban quản lý rừng Đăk Uy cho thấy, trong những năm 90, khu rừng đặc dụng này từng có khoảng 30% diện tích là gỗ trắc, nhưng hiện tại chỉ còn khoảng 10%.

Hiện nay, mỗi kiểm lâm viên ở Kon Tum quản lý trung bình khoảng 10.000 ha rừng, trong khi tại khu rừng đặc dụng Đắk Uy, chỉ gần 600 ha nhưng phải có hơn 20 kiểm lâm. Thêm vào đó, các chốt kiểm lâm thường xuyên mọc lên ngay cạnh những cây gỗ trắc.

Ông Nguyễn Đức Hà, một trong những nhân viên bảo vệ kỳ cựu tại đây cho biết với báo Người lao động rằng 'Cánh rừng chỉ hơn 500 ha nhưng có tới 40 người thường xuyên tuần tra suốt ngày đêm. Đặc biệt vào mùa mưa, trời rất tối và mưa liên tục khiến lâm tặc trở nên manh động hơn. Khi đó, cứ khoảng 20 phút, đội tuần tra lại phải ra ngoài một lần'

Khu rừng không chỉ được bảo vệ mà còn được cải thiện với việc trồng thêm 43ha cây quý giá từ năm 1994 đến 1996 và xây dựng 20ha vườn thực vật. Du khách đến đây sẽ trải nghiệm không khí thanh bình trong lòng rừng xanh, dễ dàng nhận diện các loài cây qua bảng tên khoa học, và có thể tận hưởng một ngày hoàn hảo từ sáng đến chiều, hòa mình vào thiên nhiên với tiếng suối chảy róc rách và gặp những loài động vật nhỏ như sóc, chồn hay thỏ đang vui chơi tự do trong khu rừng.