Khu vực Lạc Sơn

Lạc Sơn là một huyện thuộc tỉnh Hòa Bình, Việt Nam.

Vị trí địa lý

Huyện Lạc Sơn nằm ở phía nam tỉnh Hòa Bình, với đặc điểm địa lý như sau:

• Hướng đông giáp huyện Yên Thủy
• Hướng tây tiếp giáp với huyện Tân Lạc và huyện Cao Phong
• Hướng nam tiếp giáp huyện Bá Thước và huyện Thạch Thành của tỉnh Thanh Hóa
• Hướng bắc tiếp giáp huyện Kim Bôi.

Địa hình của huyện chủ yếu là đồi núi, bị chia cắt bởi các con sông và suối, với những cánh đồng nhỏ lẻ. Sông lớn nhất chảy qua huyện là sông Bưởi, tiếp tục chảy sang huyện Thạch Thành, Thanh Hóa. Ở phía nam huyện có dãy núi đá vôi thuộc vườn quốc gia Cúc Phương, tạo ranh giới giữa Hòa Bình và Thanh Hóa.

Dân số khoảng 134.800 người (theo số liệu năm 2019), chủ yếu là người Mường (90%), phần còn lại là người Kinh và các dân tộc khác.

Quá khứ

Tên Lạc Sơn đã được sử dụng từ năm 1887, thuộc khu vực động Lạc Thổ (1466), châu Lạc Yên (1836).

Từ năm 1886 đến 1975, Lạc Sơn thuộc tỉnh Hòa Bình, sau đó thuộc tỉnh Hà Sơn Bình từ năm 1975 đến 1991, và trở về tỉnh Hòa Bình từ năm 1991. Khu vực này có nhiều di tích khảo cổ của nền văn hóa Hòa Bình.

Sau năm 1945, các cấp phủ, châu được bỏ đi và huyện trở thành đơn vị hành chính chính. Huyện Lạc Sơn bao gồm 9 xã: Đại Đồng, Dân Tiến, Đoàn Kết, Kiết Thiết, Liên Cộng, Mỹ Hòa, Quyết Thắng, Thạch Bi và Tự Do.

Vào năm 1956, xã Lũng Vân của huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa được chuyển về huyện Lạc Sơn quản lý.

Ngày 2 tháng 1 năm 1955, xã Thạch Bi được chia thành 9 xã mới: Địch Giáo, Quy Mỹ, Do Nhân, Tuân Lộ, Phong Phú, Phú Vinh, Mỹ Hòa, Quyết Chiến và Phú Cường.

Ngày 25 tháng 8 năm 1956, xã Dân Tiến được chia thành 5 xã: Xuất Hóa, Bình Hẻm, Văn Nghĩa, Yên Phú và Mỹ Thành; xã Đại Đồng được chia thành 4 xã: Liên Hòa, Yên Nghiệp, Đa Phúc và Ân Nghĩa.

Ngày 15 tháng 9 năm 1956, xã Quyết Thắng được chia thành 6 xã mới: Ngổ Luông, Lỗ Sơn, Gia Mô, Phú Lương, Chí Đạo và Định Cư; xã Kiến Thiết được tách thành 5 xã: Phúc Tuy, Chí Thiện, Ngọc Mỹ, Văn Sơn và Thượng Cốc; xã Liên Cộng được chia thành 4 xã: Tân Mỹ, Hương Nhượng, Vũ Lâm và Liên Vũ.

Ngày 22 tháng 1 năm 1957, xã Đoàn Kết được chia thành 5 xã: Thanh Hối, Đông Lai, Mãn Đức, Tử Nê và Quy Hậu; xã Mỹ Hòa được chia thành 3 xã: Mỹ Hòa, Trung Hòa và Ngòi Hoa; xã Tự Do được tách thành 3 xã: Ngọc Tân, Ngọc Sơn và Tự Do.

Ngày 15 tháng 10 năm 1957, huyện Lạc Sơn được phân chia thành hai huyện: Lạc Sơn và Tân Lạc.

Ngày 27 tháng 12 năm 1975, huyện Lạc Sơn thuộc tỉnh Hà Sơn Bình, bao gồm thị trấn Vụ Bản và 28 xã: Ân Nghĩa, Bình Hẻm, Chí Đạo, Chí Thiện, Đa Phúc, Định Cư, Hương Nhượng, Liên Hòa, Liên Vũ, Miền Đồi, Mỹ Thành, Ngọc Lâu, Ngọc Sơn, Nhân Nghĩa, Phú Lương, Phúc Tuy, Quý Hòa, Tân Lập, Tân Mỹ, Thượng Cốc, Tự Do, Tuân Đạo, Văn Nghĩa, Văn Sơn, Vũ Lâm, Xuất Hóa, Yên Nghiệp, Yên Phú.

Ngày 26 tháng 12 năm 1990, xã Liên Hòa được chia thành 2 xã: Bình Cảng và Bình Chân.

Ngày 12 tháng 8 năm 1991, huyện Lạc Sơn được tái lập thuộc tỉnh Hòa Bình.

Ngày 27 tháng 3 năm 1999, xã Đa Phúc được chuyển giao cho huyện Yên Thủy quản lý.

Ngày 17 tháng 12 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 830/NQ-UBTVQH14 về việc điều chỉnh các đơn vị hành chính cấp huyện và cấp xã của tỉnh Hòa Bình, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020. Theo nghị quyết:

• Sáp nhập 3 xã: Chí Thiện, Phú Lương và Phúc Tuy thành xã Quyết Thắng
• Sáp nhập 3 xã: Vũ Lâm, Bình Cảng và Bình Chân thành xã Vũ Bình
• Sáp nhập xã Liên Vũ vào thị trấn Vụ Bản.

Huyện Lạc Sơn hiện có 1 thị trấn và 23 xã trực thuộc.

Quản lý hành chính

Huyện Lạc Sơn bao gồm 24 đơn vị hành chính cấp xã, với thị trấn Vụ Bản là trung tâm hành chính và 23 xã: Ân Nghĩa, Bình Hẻm, Chí Đạo, Định Cư, Hương Nhượng, Miền Đồi, Mỹ Thành, Ngọc Lâu, Ngọc Sơn, Nhân Nghĩa, Quý Hòa, Quyết Thắng, Tân Lập, Tân Mỹ, Thượng Cốc, Tự Do, Tuân Đạo, Văn Nghĩa, Văn Sơn, Vũ Bình, Xuất Hóa, Yên Nghiệp, Yên Phú.

Giao thông vận tải

Lạc Sơn được quốc lộ 12B đi qua.

Cảnh quan và di tích lịch sử

• Hang Xóm Trại nằm ở phía đông của sườn núi khu Trại, thuộc xóm Trại, xã Tân Lập, huyện Lạc Sơn. Vào năm 2011, 'Hang Xóm Trại' đã được công nhận là di tích khảo cổ cấp quốc gia. Hiện nay, di tích đã được trùng tu để phục vụ cho việc tham quan và nghiên cứu.

Liên kết hữu ích