Buzz
Nguồn ảnh: Cienpies Design/Shutterstock
Natalie Portman từng tiết lộ cô bị 'tình dục hóa' khi tham gia bộ phim Léon: The Professional. Lúc này Portman chỉ mới 12 tuổi. Nữ diễn viên khẳng định trải nghiệm kinh hoàng này luôn khiến cô lo sợ với bản năng của mình. [1]
Natalie Portman trong bộ phim ra mắt khi cô 13 tuổi và ở tuổi 42.
Trong podcast Have A Sip số 168, Life coach Cát Thảo Nguyễn tâm sự rằng chị gặp khó khăn trong việc có con. Bác sĩ tại Úc chẩn đoán đứa bé chị mang thai nếu sinh ra sẽ không sống được quá 12 tháng. Chị băn khoăn về giá trị của bản thân khi không thể trở thành mẹ. [2]
Nguồn: Have A Sip số 168, Vietcetera
Nữ rapper tlinh cảm thấy khó khăn với sự nữ tính, không thể đi giày cao gót và khi quan hệ tình dục cảm thấy không thoải mái [3]. Trong scandal đầu năm 2024, khi đăng ảnh với hình dạng bộ phận sinh dục nam giới lên Instagram, tlinh gặp khó khăn khi phải cân bằng giữa hình ảnh nữ cường trước công chúng và sống đúng với tính dục cá nhân cùng những khao khát tự nhiên của phụ nữ tuổi 20.
(Nguyên văn story của tlinh đăng ngày 18/1/2024: 'Người nổi tiếng phải chấp nhận mọi điều, giữ hình tượng không ảnh hưởng xấu đến giới trẻ ư. Nói đúng hơn là bảo vệ những đứa trẻ khỏi sự độc hại từ các bạn. Nhạc của tôi phản ánh những khó khăn và suy tư cá nhân. Đột nhiên tôi trở thành nhà hoạt động nữ quyền và phải chịu trách nhiệm với toàn bộ chị em. Nếu làm gì phản cảm là không yêu phụ nữ nữa sao. Tôi là người xấu nên không yêu phụ nữ đâu nha. Tính tôi vui vẻ, thích đùa giỡn lại bị bảo phản cảm và gây tranh cãi. Tôi đã nói tôi như thế rồi, yêu hay không tùy các bạn. Có ai ép các bạn thích đâu mà nói ghê gớm. Rồi các bạn là nhất.”)
Nguồn ảnh: story của tlinh
Phụ nữ ở độ tuổi sinh sản tại Việt Nam có xu hướng tránh kết hôn và sinh con do lo sợ trách nhiệm, họ muốn tập trung vào sự nghiệp hơn.
Điểm chung của cả bốn câu chuyện này là gì?
Bạn đoán đúng, chính là vấn đề về tính nữ, bởi làm con gái thật không phải chuyện dễ dàng.
I. Khủng hoảng về tính nữ và các định nghĩa cơ bản
1. Danh tính và vấn đề về danh tính
Tương tự như sự phân biệt giữa buồn rầu và trầm cảm, việc một phụ nữ cảm thấy băn khoăn về vai trò của mình là điều bình thường. Tuy nhiên, khi họ trải qua những thay đổi lớn hoặc giai đoạn căng thẳng, những câu hỏi về ý thức, về bản thân bắt đầu xuất hiện và gây ra sự cản trở trong cuộc sống hàng ngày. Những câu hỏi như: “Tôi là ai? Tôi sống để làm gì? Tương lai của tôi có ổn định với hai con cái, ba tầng, bốn bánh không?” Nỗi lo lắng này khiến tâm trí lạc lõng, tự hỏi mình tồn tại trên thế giới này để làm gì. Những suy nghĩ này ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày, biến họ trở thành những người vô hồn tại trường đại học và công ty, đó chính là một cuộc khủng hoảng về danh tính.
Vậy, danh tính là gì?
việc xác định danh tính là một trong những mâu thuẫn quan trọng mà con người phải đối mặt.
Erik H. Erikson (1902 - 1994), một nhà tâm lý học người Mỹ gốc Đức, là người đã đặt nền móng cho một trong những học thuyết về sự phát triển con người có tầm ảnh hưởng nhất. Mặc dù bị ảnh hưởng bởi Sigmund Freud, nhưng học thuyết của Erikson tập trung vào sự phát triển tâm lý xã hội hơn là tâm lý tình dục. Ông là người đầu tiên đưa ra cụm từ “Khủng hoảng danh tính” (identity crisis).
Nguồn ảnh: mevasoc.com
Rất khó để định nghĩa chính xác danh tính. Theo Erikson, trong cuốn sách “Identity: Youth and Crisis” (Danh tính, Tuổi trẻ và Khủng hoảng), ông nói rằng không có định nghĩa cụ thể cho danh tính. Theo psychologytoday, danh tính là một mối quan hệ, là vai trò mà con người nuôi dưỡng, từ trẻ con, bạn bè, đối tác đến phụ huynh. Điều này bao gồm các đặc điểm bên ngoài mà con người ít hoặc không kiểm soát được, cũng như quan điểm chính trị, thái độ đạo đức và niềm tin tôn giáo, tất cả đều hướng dẫn cho những quyết định hàng ngày của một người. [5]
Khủng hoảng danh tính, hoặc khủng hoảng hiện sinh, là thời kỳ chúng ta cảm thấy mơ hồ về giá trị của bản thân. Tuy nhiên, Erikson lại có một quan điểm tích cực, cho rằng đó là thời điểm quan trọng để phân tích và khám phá về bản thân. Ông lưu ý rằng việc phát triển ý thức về bản thân là quan trọng trong những năm thiếu niên, nhưng quá trình hình thành và phát triển danh tính không bị giới hạn trong tuổi vị thành niên. Thay vào đó, danh tính luôn thay đổi và phát triển theo cuộc sống khi con người đối mặt với những thách thức mới và trải nghiệm khác nhau. Vì vậy, cuộc khủng hoảng danh tính có thể xảy ra ở bất kỳ độ tuổi nào [6].
Theo Erikson, hầu hết các triệu chứng mà bệnh nhân của ông và nhóm nghiên cứu gặp phải, họ không giả vờ bị bệnh, nhưng thông qua những khó khăn của chiến tranh, đã khiến họ mất đi sự giống nhau giữa các danh tính và sự liền mạch theo thời gian. Họ không còn kiểm soát được bản thân như trước, điều này, theo tâm lý học, tức là họ đã mất đi cái 'tôi' của chính mình. Erikson và nhóm nghiên cứu nhận ra rằng các vấn đề này giống như một cuộc chiến nội tâm đang diễn ra trong tâm hồn của họ, không phải do sốc phản ứng mà là do một cuộc đối đầu nghiêm trọng với bản thân và xã hội. [7]
Những nguyên nhân sâu xa của khủng hoảng danh tính ở phụ nữ, hay còn gọi là khủng hoảng tính nữ, nằm ở những định nghĩa mà tôi giới thiệu sau đây.
2. Tính giới:
Trung tâm Con người và Thiên nhiên [8] đã viết rằng: Trong cuộc sống, nam và nữ đều tham gia vào các hoạt động đời sống xã hội, tuy nhiên mức độ tham gia của hai giới tính trong các loại công việc là khác nhau, do những quan niệm và chuẩn mực xã hội quy định. Công việc mà họ đảm nhận được gọi là tính giới.
Nguồn hình ảnh: https://vnyouthally.org/
Vai trò giới là tập hợp các hành vi ứng xử mà xã hội mong đợi ở nam và nữ liên quan đến những đặc điểm giới tính và năng lực mà xã hội xem là thuộc về nam giới hoặc thuộc về nữ giới (trẻ em trai hoặc trẻ em gái) trong một xã hội hoặc một nền văn hóa cụ thể. Vai trò giới được quyết định bởi các yếu tố kinh tế, văn hoá, xã hội.
Phụ nữ và nam giới thường có 3 vai trò giới như sau: Vai trò sản xuất, vai trò tái sản xuất và vai trò cộng đồng
Vai trò sản xuất:
Xã hội đánh giá cao và coi trọng vai trò này, bởi vì nó tạo ra tiền.
Vai trò của sản xuất lại:
Các công việc này đảm bảo sự phát triển ổn định của dân số và nhân lực; mặc dù tốn nhiều thời gian nhưng lại không sinh lợi nên thường không được công nhận là “việc làm thực sự”.
Hầu hết phụ nữ và trẻ em gái đều đảm nhiệm vai trò và trách nhiệm quan trọng trong việc sản xuất lại, tuy nhiên, thường bị xã hội đánh giá thấp và không được trọng dụng.
Vai trò của cộng đồng:
Tuy nhiên, ở nhiều nơi, phụ nữ phải chịu trách nhiệm sản xuất lại đồng thời còn phải tham gia đóng góp đáng kể vào các hoạt động sản xuất. Công việc gia đình đặt áp lực lớn lên phụ nữ và làm trở ngại cho họ tham gia tích cực vào các hoạt động cộng đồng. Do đó, nam giới có nhiều thời gian và cơ hội hơn để đảm nhận vai trò cộng đồng và hiếm khi tham gia vào việc sản xuất lại.
Nam giới chiếm ưu thế trong vai trò sản xuất và vai trò cộng đồng, trong khi phụ nữ thường đảm nhận vai trò sản xuất và vai trò tái sản xuất. Tuy ảnh hưởng của vai trò tái sản xuất ít hơn vai trò cộng đồng, nhưng phụ nữ vẫn thường bị coi là 'phái yếu', có ít ảnh hưởng hơn đàn ông đối với xã hội, điều này phản ánh một phần của định kiến giới.
Nguồn ảnh: https://shedefined.com.au/
Theo việc phân chia ba vai trò này, ta thấy Natalie Portman và HLV Cát Thảo đều gặp vấn đề với vai trò tái sản xuất. Nếu nữ diễn viên thiên nga đen bị hạn chế về bản lĩnh vì Hollywood chỉ coi phụ nữ và trẻ em gái là đối tượng không được trả công, thì chị Cát Thảo và trường hợp không thực hiện đầy đủ vai trò tái sản xuất, tức là sinh con, sẽ đối mặt với một trong những khó khăn lớn nhất của phụ nữ Á Đông: không thể làm mẹ.
Tình trạng tình dục hóa phụ nữ và áp đặt vai trò giới tính là những định kiến rất khó thay đổi.
Vậy định kiến giới là gì và tại sao lại có ảnh hưởng sâu rộng như vậy?
3. Khái niệm về định kiến giới:
Theo Điều 5 của Luật bình đẳng giới, định kiến giới được định nghĩa là sự thiên vị, thái độ tiêu cực về đặc điểm, vị trí, vai trò và năng lực của nam và nữ.
Định kiến giới là quan niệm của mọi người về khả năng và loại công việc mà phụ nữ và nam giới có thể thực hiện; là tập hợp các đặc điểm mà một nhóm hoặc cộng đồng gán cho là thuộc tính của nam giới hoặc nữ giới.
Thực tế cho thấy việc phân chia lao động trong xã hội thường dựa vào giới tính, ảnh hưởng đến vị trí, cơ hội và chất lượng cuộc sống của mỗi người, là một phần của định kiến giới. Ví dụ, trước đây ngành STEM thường chỉ dành cho nam giới, mặc dù phụ nữ không thiếu năng lực trong lĩnh vực này. Nếu có điều kiện, phụ nữ có thể phát triển tương đương với nam giới. Ada Lovelace được công nhận là nữ lập trình viên máy tính đầu tiên trên thế giới, là minh chứng cho sự tiến bộ của phụ nữ trong lĩnh vực STEM. Ví dụ khác là nhà toán học người Ukraine Viazovska, là người phụ nữ thứ hai trong lịch sử nhận giải Fields, được coi là “Nobel Toán học” [11].
Nguồn ảnh: Shutterstock
Như bất kỳ định kiến nào, định kiến giới đặt áp lực lên cả hai giới, đặc biệt là đối với phụ nữ. Định kiến giới tạo ra quan niệm 'ưu nam, kém nữ', khiến phụ nữ cảm thấy tự ti, thiếu tự tin trong cuộc sống gia đình và xã hội. Đây là một trong những nguyên nhân khiến phụ nữ phải chịu đựng bạo lực gia đình và góp phần vào tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh hiện nay tại Việt Nam (năm 2022, tỷ lệ là 111,5 bé trai/100 bé gái).
Định kiến giới gắn liền với quan niệm rằng phụ nữ chịu trách nhiệm về công việc nội trợ, chăm sóc con cái, những việc này thường mất nhiều thời gian nhưng không được trả công, tức là thuộc vào vai trò tái sản xuất. Điều này giới hạn phụ nữ trong việc tiến học và tham gia các hoạt động cộng đồng, từ đó làm cho địa vị kinh tế và xã hội của họ thấp hơn nam giới.
Loại bỏ định kiến giới sẽ giúp phụ nữ tự tin hơn trong việc tiến học, tham gia các hoạt động cộng đồng, chia sẻ trách nhiệm gia đình với nam giới. Đồng thời, điều này cũng sẽ cải thiện địa vị của phụ nữ trong gia đình và xã hội, đồng thời giảm thiểu tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh. Cuối cùng, việc loại bỏ những định kiến này sẽ giúp phát huy tiềm năng của tất cả các thành viên trong gia đình, góp phần vào sự phát triển toàn diện của gia đình và xã hội.
II. Trong hầu hết các trường hợp, phụ nữ thường là nạn nhân của cuộc khủng hoảng về bản thân, vì sao?
Xã hội dạy những cô gái rằng “hạnh phúc của phụ nữ tồn tại trong việc có một người chồng” như là giải pháp cho mọi vấn đề trong cuộc sống của họ. Nhưng thực tế, có một bằng cấp cao, có một công việc ổn định và làm những điều mà họ thích là quan trọng hơn. Điều này dẫn đến tình trạng cảm xúc không ổn định, mệt mỏi và buồn chán cho những phụ nữ đã kết hôn, bởi họ cảm thấy bất mãn với cuộc sống hiện tại của mình.
Trong cuốn sách “Danh tính, Tuổi trẻ và Khủng hoảng”, Erikson đề cập đến khái niệm 'chấn thương vùng sinh dục', mô tả cảm giác mất mát của phụ nữ khi so sánh với nam giới, dẫn đến thiếu tự tin và lo lắng. Đây là hậu quả của xã hội ưu ái nam giới hơn.
Một cách âm thầm, phụ nữ ghen tỵ với đàn ông vì chế độ phụ hệ vốn ưu ái nam giới hơn. (Nguồn ảnh: https://www.cosmo.ph/)
Tuy nhiên, qua thời gian và qua các giai đoạn phát triển tâm lý khác nhau, phụ nữ có thể trải qua một quá trình chuyển đổi từ sự tập trung vào sự mất mát của bộ phận sinh dục đáng ghen tị trong một xã hội ưu ái đàn ông, sang việc nhìn nhận và phát triển tiềm năng nội tại của mình. Thay vì chỉ nhìn vào những gì họ không có, họ có thể bắt đầu đánh giá cao những gì họ có (tử cung, buồng trứng và âm đạo) và nhận ra giá trị của sự nữ tính trong bản thân mình.
Quá trình này cũng có thể bao gồm sự thay đổi trong cách nhìn nhận về mối quan hệ, từ sự căm ghét hoặc căm phẫn đối với mẹ và các phụ nữ khác, đến sự đoàn kết và hiểu biết đa chiều hơn về trải nghiệm của phụ nữ. Thay vì nhìn nhận mẹ như là người gây ra sự thiếu sót hoặc mất mát, phụ nữ có thể thấy mẹ là người đồng điệu và hỗ trợ trong việc hiểu biết về vai trò nữ giới.
Một phần quan trọng khác của sự phát triển này là việc thay đổi cách tiếp cận hoạt động và vai trò trong xã hội. Thay vì chỉ thụ động và từ bỏ những hoạt động mà xã hội coi là 'nam tính', phụ nữ có thể trở nên tự tin hơn trong việc tham gia và theo đuổi những hoạt động mà phù hợp với bản chất và vai trò của họ. Điều này có thể là một yếu tố quan trọng trong việc xây dựng sự tự tin và sự hài lòng với bản thân.
Cuối cùng, Erikson nêu rõ rằng việc hiểu sự đau đớn không chỉ là một khía cạnh của trải nghiệm con người nói chung mà còn là một phần của vai trò và trải nghiệm nữ giới nói riêng. Thay vì chỉ xem sự đau đớn là một điều tiêu cực, phụ nữ có thể học cách nhìn nhận và hiểu rõ sự đau đớn như một phần của việc sống và trải nghiệm con người.
Nhưng để có được cái nhìn này, những người phụ nữ phải trải qua cuộc khủng hoảng tính nữ.
III. Dấu hiệu của khủng hoảng tính nữ:
Nguồn ảnh: https://kaurlife.org/
Theo trang verywellmind.com, trong các giai đoạn phát triển tâm lý - xã hội của Erikson, sự xuất hiện của một cuộc khủng hoảng danh tính xảy ra trong những năm tuổi thiếu niên khi con người đấu tranh với cảm giác về bản thân và có sự nhầm lẫn về vai trò của mình.
Một người đang trải qua một cuộc khủng hoảng danh tính có thể bị chiếm tâm trí bởi những câu hỏi sau:
- Điều gì làm cho tôi hứng thú?
- Tôi tôn trọng tín ngưỡng tâm linh nào?
- Giá trị của tôi là gì?
- Vai trò của tôi trong xã hội hoặc mục đích của cuộc sống là gì?
- Tôi là ai? (Câu hỏi này có thể liên quan đến nhiều khía cạnh như mối quan hệ, tuổi tác hoặc sự nghiệp)
Điều quan trọng là nhận ra rằng cảm xúc tiêu cực về bản thân hoặc cuộc sống có thể dẫn đến trầm cảm trong một cuộc khủng hoảng. Nếu bạn gặp các triệu chứng của trầm cảm như tâm trạng thấp, mất hứng thú, mệt mỏi và cáu kỉnh, bạn nên tìm kiếm sự giúp đỡ từ một nhà cung cấp dịch vụ y tế.
Trong thế giới đang thay đổi nhanh chóng ngày nay, khủng hoảng danh tính có thể phổ biến hơn so với thời của Erikson. Những khủng hoảng như vậy thường xảy ra khi có một thay đổi đột ngột trong cuộc sống của một người. Điều này có thể bao gồm những thay đổi trong cuộc sống cá nhân hoặc sự kiện xã hội quan trọng, như đại dịch COVID-19.
Mọi người thường trải qua cuộc khủng hoảng danh tính ở các giai đoạn khác nhau trong cuộc đời, đặc biệt là khi có sự thay đổi lớn, bao gồm:
- Bắt đầu một mối quan hệ mới
- Kết thúc hôn nhân hoặc mối quan hệ đối tác
- Trải qua một sự kiện đột ngột
- Có một đứa con mới
- Tìm hiểu về một vấn đề về sức khỏe
- Mất đi một người thân yêu quan trọng
- Mất việc làm hoặc bắt đầu một công việc mới
- Di dời đến một nơi ở mới
Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng có một số yếu tố có thể ảnh hưởng đến việc một người trải qua những gì thường được gọi là cuộc khủng hoảng tuổi trung niên. Các yếu tố như vấn đề sức khỏe, căng thẳng và sự hỗ trợ xã hội đều có thể đóng vai trò quan trọng.
Có các tình trạng sức khỏe tâm thần như trầm cảm, rối loạn nhịp cảm xúc và rối loạn nhân cách biên giới cũng có thể tăng khả năng trải qua cuộc khủng hoảng về bản thân.
IV. Cách giải quyết khủng hoảng tính nữ
Theo Erikson, khủng hoảng danh tính không phải là một căn bệnh, mà là một cơ hội để phát triển một ý nghĩa thực sự về bản thân và mục đích.
Có nhiều phương pháp để vượt qua khủng hoảng danh tính, một số phương pháp có thể kể đến như là:
Chấp nhận cảm xúc của mình:
Khám phá niềm tin và sở thích cá nhân:
Tìm hiểu về các danh tính khác nhau, tương tác với đa dạng mọi người:
Đánh giá lại mục tiêu của bạn:
Xem xét tác động của các chuẩn mực văn hóa và gia đình đối với bản thân như thế nào.
Tìm kiếm sự hỗ trợ:
V. Cách phụ nữ Việt Nam 3 thế hệ vượt qua khủng hoảng tính nữ:
Gia đình tôi có bốn người, nhưng có tới ba người là phụ nữ. Đây là câu chuyện về quãng thời gian ba người phụ nữ ấy trải qua với những khủng hoảng nội tâm của mình.
Thế hệ phụ nữ châu Á trong bức tranh của tôi - Nguồn ảnh: maruco - Shutterstock
Tôi là một phần của thế hệ gen Z
Hình minh họa: Trí tuệ Nhân tạo
Sau thời gian dài thất nghiệp và suy tư về sự nghiệp của mình, tôi đã khám phá lại niềm đam mê viết của mình thông qua việc sáng tạo trên Spiderum. Điều này giúp tôi nhận ra rằng việc chạy theo kỳ vọng xã hội và mốt làm ngơi lại đã khiến tôi lãng phí năng lực của bản thân. Việc thừa nhận và khám phá bản thân, cùng với sự hỗ trợ từ cộng đồng trên Spiderum, giúp tôi tái chiếm lại niềm tin và vượt qua khó khăn trong cuộc sống.
Một yếu tố quan trọng khác giúp tôi vượt qua khó khăn trong ¼ cuộc đời này là tình yêu. Nhờ vào việc tích cực tham gia các ứng dụng hẹn hò như Tinder và Bumble, tôi đã tìm được nguồn hỗ trợ tinh thần phù hợp. Anh ấy luôn nhắc nhở tôi rằng, dù thu nhập có ít, nhưng nỗ lực của tôi vẫn là một điều đáng trân trọng. Anh ấy cũng luôn nhắc tôi về các deadline, khuyên tôi nên tự tin sống với những giá trị của mình và luôn động viên tôi cho dù đó chỉ là những thành công nhỏ.
Việc trở về quê là một cách tuyệt vời để làm dịu lòng sau những khó khăn. Tại quê, tôi được mọi người quan tâm, chăm sóc và chu đáo. Họ luôn hỏi thăm tôi, nấu những món ăn ngon cho tôi, thậm chí còn dành tiền cho tôi mặc dù không phải ai cũng giàu có. Tại quê, tình cảm gia đình được đặt lên hàng đầu, mọi người sống chậm lại, không lo lắng như cuộc sống ồn ào và bận rộn ở thành phố.
Chị tôi là một phần của thế hệ Millennials
Hình minh họa: Trí tuệ Nhân tạo
Người phụ nữ thứ hai trong gia đình của tôi là chị tôi. Chị đã trải qua khủng hoảng vào năm 2020, khi chị 30 tuổi. Chính vào ngày sinh nhật của mình, chị phải đối mặt với Covid và chi phí để về Việt Nam cách ly đã lên đến 40 triệu đồng. Tôi từng tự hỏi tại sao chị tôi không chọn con đường nhập tịch Nhật khi gặp khó khăn. Nhưng sau đó, tôi nhận ra rằng mối liên kết của chị với Việt Nam và gia đình là quan trọng hơn. Trong thời kỳ rối loạn như Covid, gia đình và cuộc sống vẫn là quan trọng nhất.
Sau khi Covid qua đi, khi ghé thăm phòng của chị, tôi nhìn thấy cuốn sách “30 tuổi, mọi thứ chỉ mới bắt đầu” của tác giả Lý Thượng Long trên giường.
Một lần nữa, cuốn sách này lại đi cùng tôi khi tôi đang trải qua khủng hoảng tuổi 25. Đọc sách và suy ngẫm về cuộc sống, tôi càng tin rằng không bao giờ là quá muộn để bắt đầu. Mark Manson bắt đầu viết sách lúc 27 tuổi, Haruki Murakami bắt đầu sự nghiệp văn học khi 30 tuổi, điều này khiến tôi tin rằng chỉ cần bước đi, không bao giờ là quá trễ.
Chị tôi đã chấp nhận vai trò của mình như là người lao động chính trong gia đình có hai người nghỉ hưu và có người bệnh tâm thần. Cô không để bị áp đặt bởi xã hội mà làm mờ giá trị của mình.
Phụ nữ trước và sau khi yêu. Nguồn: Video âm nhạc Chúng ta không thể là bạn bè (chờ đợi tình yêu của bạn) - Ariana Grande
Mẹ tôi là một phần của thế hệ Boomer
Hình minh họa: Trí tuệ Nhân tạo
Người phụ nữ cuối cùng và quan trọng nhất trong gia đình chính là mẹ tôi. Sau khi nghỉ hưu, mẹ gặp khó khăn trong việc thích ứng với cuộc sống hưu trí. Mỗi người đều muốn cảm thấy có ích trong giai đoạn này. Sau một cuộc cãi nhau, chị tôi khuyên mẹ rằng cần sống cho bản thân mình. Đó có lẽ là lần đầu tiên sau hơn 60 năm cuộc đời có người nói với mẹ như vậy.
Trải qua một khoảng thời gian, bà bắt đầu tìm thấy niềm vui trong việc nấu ăn, sắp xếp bữa ăn chay đẹp mắt mỗi khi gia đình tổ chức giỗ và chia sẻ trên Facebook cũng như Zalo. Một niềm vui khác của bà là tham gia nhóm tập thể dục buổi sáng. Mỗi sáng lúc 5 giờ, bà đều thức dậy để tập thể dục, nhóm này cũng thường xuyên tổ chức chụp hình mỗi khi có dịp lễ, và cũng là nguồn động viên tinh thần tuyệt vời cho bà.
Tôi nghĩ phần lớn nỗi buồn của bà đến từ việc bà không cảm thấy mình là một người mẹ tốt khi con gái lớn đã trên 30 tuổi mà vẫn chưa lập gia đình, còn đứa nhỏ thì mắc tâm thần, lại thất nghiệp. Nhưng sau khi bà được khuyên nên sống cho riêng bản thân sau nhiều năm sống vì chồng con, tinh thần bà đã tốt hơn rất nhiều. Gia đình tôi cũng đã tìm thấy một loại hàng hóa để kinh doanh nhỏ lẻ, không tốn quá nhiều công sức, có thời gian bảo quản lâu dài để bà bán: mật ong.
VI. Kết luận
Qua ba ví dụ trên, ta có thể thấy được rằng: Cuộc khủng hoảng danh tính xảy ra như một hậu quả của 'sự thay đổi bên trong hoặc sự mất liên kết xã hội' (Josselson, 1998, tr. 28). Do đó, nó có mối liên hệ chặt chẽ với xã hội bên ngoài, khi một người nào đó đặt ra câu hỏi và đấu tranh với bản thân trong suốt một cuộc khủng hoảng danh tính. Người phụ nữ sẽ xây dựng thành công danh tính của mình bằng cách sống theo ý của mình, tách biệt khỏi các quy tắc xã hội bằng cách thách thức việc kết hôn, một khía cạnh mà xã hội đã thiết lập một cách vững chắc. Sự lý tưởng hóa về hôn nhân này khiến phụ nữ cảm thấy 'mất phương hướng về bản thân' vì 'sự khác biệt giữa hình ảnh được tưởng tượng bởi xã hội và thực tế về nữ giới' (Martins, 2011, tr. 31). [15]
Cách giải quyết khủng hoảng danh tính chỉ có thể là từ bỏ những áp đặt của xã hội và sống cho riêng bản thân. Như tôi đã bỏ qua những quy định về việc một phụ nữ 26 tuổi nên có cuộc sống ra sao, chọn lựa vai trò phản ánh đúng bản thân; chị tôi, 34 tuổi, chấp nhận giá trị của mình bằng cách trở thành người lao động chính trong gia đình, tức là vai trò phản ánh, và mẹ tôi, 61 tuổi, chấp nhận vai trò của mình là chăm sóc gia đình - nghĩa là vai trò phản ánh và bắt đầu sống cho chính mình, đó là cách mà ba phụ nữ thuộc ba thế hệ khác nhau vượt qua được khủng hoảng danh tính.
Bạn đã từng gặp phải khủng hoảng danh tính chưa? Các phụ nữ xung quanh bạn đã trải qua những thử thách đó và vượt qua như thế nào? Làm thế nào để chúng ta có thể cùng nhau tạo ra một tương lai tốt đẹp hơn cho những thế hệ phụ nữ, để họ không còn phải đối mặt với khủng hoảng nữa?
PHỤ LỤC THAM KHẢO
[1] Theo, Linh. “Natalie Portman: “Trẻ Em Không Nên Làm Việc ở Hollywood.”” BAO DIEN TU VTV, vtv.vn, 28 Th11 2023, vtv.vn/van-hoa-giai-tri/natalie-portman-tre-em-khong-nen-lam-viec-o-hollywood-20231127113222626.htm. Truy cập 29 Th03 2024.
[2] Vietcetera. “Chúng Ta Có Đang Sống Bởi Đánh Giá Từ Người Khác? - Cát Thảo Nguyễn, Life Coach | #HaveASip 168.” YouTube, 22 Th03 2024, www.youtube.com/watch?v=ODlTSOkNgyo&list=PLWrhnsc6Cvcrp7HmEWu8q0p95pRyGmpHi. Truy cập 29 Th03 2024.
[3] Vietcetera. “Ai Giật Dây Những Con Rối Tlinh? - Rapper Tlinh | #HaveASip 120.” YouTube, 21 Th04 2023, www.youtube.com/watch?v=taXHl_EhmeA. Truy cập 29 Th03 2024.
[4] Vân Sơn. “Đầu Tàu Kinh Tế TPHCM Có Nguy Cơ Giảm Tốc: Vì Phụ Nữ “Lười” Sinh Con.” Báo Điện Tử Tiền Phong, Báo điện tử Tiền Phong, 28 Th12 2022, tienphong.vn/dau-tau-kinh-te-tphcm-co-nguy-co-giam-toc-vi-phu-nu-luoi-sinh-con-post1499191.tpo. Truy cập 11 Th04 2024.
[5] “Identity.” Psychology Today, 2024, www.psychologytoday.com/us/basics/identity. Truy cập 10 Th04 2024.
[6] Erikson, Erik H. Identity: Youth and Crisis. New York, W.W. Norton & Co, 1968.
[7] Erikson, Erik H. Identity: Youth and Crisis. New York, W.W. Norton & Co, 1968.
[8] GIỚI và GIỚI TÍNH TÀI LIỆU THAM KHẢO 2.2.
[9] thuvienphapluat.vn. “Luật Bình Đẳng Giới 2006.” THƯ VIỆN PHÁP LUẬT, thuvienphapluat.vn, 28 Th06 2023, thuvienphapluat.vn/van-ban/Quyen-dan-su/Luat-Binh-dang-gioi-2006-73-2006-QH11-15866.aspx. Truy cập 10 Th04 2024.
[10] Huy, Tử. “Cuộc Gặp Thay Đổi Cuộc Đời Nữ Lập Trình Viên Đầu Tiên Trên Thế Giới.” VietNamNet News, Vietnamnet.vn, 2023, vietnamnet.vn/cuoc-gap-thay-doi-cuoc-doi-nu-lap-trinh-vien-dau-tien-tren-the-gioi-2119349.html. Truy cập 10 Th04 2024.
[11] News, VietNamNet. “Trò Chuyện Với Người Phụ Nữ Thứ Hai Giành Được Giải Thưởng Fields.” VietNamNet News, Vietnamnet.vn, 2022, vietnamnet.vn/tro-chuyen-voi-nguoi-phu-nu-thu-hai-gianh-duoc-giai-thuong-fields-2039352.html. Truy cập 10 Th04 2024.
[12] Erikson, Erik H. Identity: Youth and Crisis. New York, W.W. Norton & Co, 1968.
[13] https://www.facebook.com/verywell. “Bạn Có Đang Trải Qua Khủng Hoảng Danh Tính?” Verywell Mind, 2023, www.verywellmind.com/what-is-an-identity-crisis-2795948#toc-coping-with-an-identity-crisis. Truy cập 10 Th04 2024.
[14] Manson, Mark. “40 Bài Học Cuộc Sống Tôi Biết Ở Tuổi 40 (Mà Tôi Ước Gì Tôi Biết Ở Tuổi 20).” Mark Manson, Mark Manson, 9 Th03 2024, markmanson.net/40-lessons-at-40. Truy cập 10 Th04 2024.
[15] Buran, Sümeyra. “Một Danh Tính Cho Riêng Mình: Ideology Nữ Quyền và Khủng Hoảng Danh Tính của Một Phụ Nữ Học Gia Trong Một...” ResearchGate, SOYLEM Filoloji Dergisi, 17 Th10 2020, www.researchgate.net/publication/347412701_An_Identity_of_One’s_Own_Feminist_Ideology_and_Identity_Crisis_of_an_Academic_Woman_in_a_Postmodern_Feminist_Fiction. Truy cập 10 Th04 2024.
