Kinh tế tuần hoàn

Kinh tế tuần hoàn (tiếng Anh: circular economy) là mô hình kinh tế mà trong đó các hoạt động thiết kế, sản xuất và dịch vụ hướng tới việc kéo dài tuổi thọ của tài nguyên, đồng thời giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường. Các hệ thống tuần hoàn sử dụng quy trình tái sử dụng (reuse) qua chia sẻ (sharing), sửa chữa (repair), tân trang (refurbishment), tái sản xuất (remanufacturing) và tái chế (recycling) để tạo ra vòng lặp khép kín cho tài nguyên, từ đó giảm thiểu lượng tài nguyên đầu vào và phế thải, cũng như mức độ ô nhiễm môi trường và khí thải. Mục tiêu của kinh tế tuần hoàn là kéo dài thời gian sử dụng sản phẩm, thiết bị và cơ sở hạ tầng để nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên. Các 'phế thải' từ quy trình sản xuất nên được coi là nguyên liệu cho các quy trình khác, bất kể là sản phẩm phụ hay tài nguyên thu hồi từ quy trình công nghiệp khác hoặc tái sinh cho môi trường tự nhiên (như qua quá trình ủ phân chất thải hữu cơ). Đây là cách tiếp cận khác biệt so với mô hình kinh tế tuyến tính (tiếng Anh: linear economy), nơi tài nguyên chỉ di chuyển theo một chiều từ khai thác, sản xuất đến vứt bỏ sau tiêu thụ, dẫn đến lãng phí tài nguyên và phế thải khổng lồ.

Những người ủng hộ khái niệm kinh tế tuần hoàn cho rằng việc xây dựng một thế giới bền vững không nhất thiết phải làm giảm chất lượng cuộc sống của người tiêu dùng và rằng sự phát triển bền vững có thể đạt được mà không gây thêm thua lỗ hay chi phí phụ cho các nhà sản xuất. Họ lập luận rằng các mô hình kinh doanh tuần hoàn có thể mang lại lợi nhuận tương tự như các mô hình tuyến tính, đồng thời cho phép người tiêu dùng sử dụng sản phẩm và dịch vụ tương tự.

Tính bền vững

So với kinh tế tuyến tính, kinh tế tuần hoàn giúp giảm lượng tài nguyên cần sử dụng và giảm phế thải tạo ra, từ đó bảo tồn tài nguyên và giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Tuy nhiên, một số giả thuyết trong mô hình kinh tế tuần hoàn có thể quá đơn giản và không thực tế, các định nghĩa đã bỏ qua sự phức tạp của hệ thống kinh tế hiện tại và các đánh đổi của mô hình mới. Đặc biệt, các khía cạnh xã hội của tính bền vững thường chỉ được đề cập một cách sơ sài trong nhiều nghiên cứu về kinh tế tuần hoàn. Nhiều trường hợp có thể cần thêm chiến lược bổ sung như mua sắm thiết bị mới và cải thiện hiệu quả năng lượng. Một nhóm các nhà nghiên cứu từ Đại học Cambridge và TU Delft đã chỉ ra ít nhất tám loại liên hệ giữa tính bền vững và kinh tế tuần hoàn. Đồng thời, cần chú trọng đến đổi mới nghiên cứu trong việc phát triển bền vững dựa trên các yếu tố của kinh tế tuần hoàn.

Phạm vi ứng dụng

Kinh tế tuần hoàn có thể được áp dụng rộng rãi. Các nghiên cứu cho thấy các nhà nghiên cứu đã tập trung vào nhiều lĩnh vực khác nhau, bao gồm các ứng dụng trong sản phẩm và dịch vụ, các chính sách để hiểu rõ hơn về những thách thức của kinh tế tuần hoàn, chiến lược quản lý chi tiết và các tác động khác nhau như khả năng tái sử dụng và quản lý chất thải.