Buzz
Ngày trước Tết Sài Gòn luôn rất ồn ào và sôi động. Đêm 29 và rạng sáng 30 Tết, người dân khu Ông Tạ thường không ngủ được. Chợ Ông Tạ cũng không ngủ – đó là đêm cuối cùng trước Tết mà chợ vẫn hoạt động, sau đó sẽ nghỉ đến mùng ba hoặc mùng bốn tùy theo từng năm. Thực tế, thường phải đến mùng bảy mới hy vọng chợ sẽ hoạt động trở lại như bình thường. Một ký ức khó quên của tôi là chợ Ông Tạ luôn nghỉ lâu trước Tết, thậm chí đến mùng sáu vẫn còn rất ít sạp hàng mở. Chợ chỉ hoạt động trở lại đúng vào mùng bảy, bắt đầu một năm mới.
Đêm 29 và sáng 30 là thời điểm chợ Ông Tạ trở nên sầm uất với những mặt hàng giá rẻ. Có người bán hàng vừa bán vừa tặng quà cho khách: thêm ít hàng, ít bánh kẹo để mang về cho gia đình. Những cửa hàng chợ cuối cùng của năm cũng mở cửa, cung cấp mọi thứ cho người mua. Sau đó, từ ngày 30 Tết và trong vài ngày tiếp theo, chợ sẽ nghỉ, cửa hàng đóng cửa. Vào khoảng chín, mười giờ sáng ngày 30, chợ đã trở nên yên bình hơn; mọi người bắt đầu về nhà. Vào buổi trưa ngày 30, những chiếc xe rác cuối cùng đã thu gom rác và cảnh cứu hỏa của Gia Định đã phun nước rửa đường mạnh mẽ. Mọi người dọn dẹp nhà cửa cuối cùng của họ và tin rằng không được phép quét nhà vào ngày đầu tiên của năm mới, vì sẽ đẩy tiền ra khỏi nhà. Thậm chí cả những người theo đạo Công giáo cũng tuân thủ quy tắc này.
Lúc hai mươi ba giờ đêm ngày 30, các nhà thờ đã tổ chức lễ nửa đêm và các chùa đã thắp sáng bằng những cây nhang thơm. Cả khu Ông Tạ yên bình trong đêm, chỉ còn lại mùi hương nhang trầm trên các bàn thờ của Chúa, Phật và Thiên. Ông bà, cha mẹ gọi con về khi tiếng pháo đầu tiên vang lên, tiếng pháo càng lúc càng nhiều hơn.
Im lặng bỗng trở nên nhộn nhịp
Bất ngờ bùng nổ sự sôi động
Tiếng pháo vang vọng rung cả bầu trời
Không gian bỗng chuyển đổi vào đêm giao thừa
Đúng là khu Ông Tạ là một trong những nơi náo nhiệt nhất Sài Gòn - Gia Định vào dịp Tết, không kém phần sôi động so với Chợ Lớn. Dù giàu hay nghèo, mọi người đều thích thú và háo hức với không khí này. Có những căn nhà ở khu vực giao nhau phát nổ pháo cả chục lần. Đường phố tràn ngập màu hồng của giấy bao pháo, không có ai dọn dẹp, xe cộ đi lại đều bị cuốn vào không gian nhộn nhịp này. Những người đi thăm nhà thờ, chùa để chúc Tết đều cảm thấy vui vẻ, như bước đi trên đám mây màu hồng của pháo Tết…
Nồi bánh chưng đêm Giao thừa đã xong, cúng gia tiên đầy ấm áp. Trẻ em đẹp trai, xinh gái, sẵn sàng đi chúc Tết ông bà, từ Ông Tạ đến Bình An, Xóm Mới, Phú Nhuận... Các ông bà, các dì đón chúc Tết với những lì xì trân trọng.
Khác với hiện nay, Tết ông Tạ xưa không đóng cửa nhiều. Phòng khách trang trí đẹp, là cách thể hiện thành công của mỗi gia đình. Mọi người mặc đẹp, nói chuyện vui vẻ, lịch sự. Ba tôi đi chúc Tết xóm xóm, mỗi nhà một chút, đến trưa mới xong. Mọi người chúc Tết hàng xóm, bạn bè; bà con đón khách viếng thăm. Trẻ em háo hức đợi lì xì. Thanh niên thì có lẽ đi xem phim ở Đại Lợi. Tết cuối cùng trước năm 1975, mình nhớ mùng một xem phim Thái Lan, đông vui lắm. Trẻ con thì cấm coi phim. Mùng hai là phim về 108 vị hảo hơn Lương Sơn Bạc, mùng ba là một phim Mỹ.
Khắp nơi là các sòng bạc, kể cả trước rạp Đại Lợi. Mọi người tham gia đông đúc, đặc biệt là thanh thiếu niên. Cũng có người thua cả, phải bỏ chạy. Một đám trẻ đến từ Bảy Hiền mò xuống một sòng bạc, nhưng không may bị phát hiện. Trong số đó có nữ võ sĩ nổi tiếng tên là Chị Tâm. Chị đánh đuổi tất cả, họ phải bỏ chạy thục mạng. Có năm, tôi thấy lì xì nặng nề, tôi dám vào sòng bạc chơi bầu cua. Thua sạch, mất hết niềm vui. “Xuân ơi xuân, nếu không vui, đừng đến.”
Từ 23 tháng Chạp trở đi, dân gọi là Tết: 23 Tết. Ngay cả sau năm 1975, người Ông Tạ vẫn nổ pháo, gói bánh. “Chẳng phong lưu cũng ba ngày Tết.” Thời đó, thịt hiếm, năm bảy nhà cùng mở đường dây “hụi heo” để mổ heo chia nhau. Trong hẻm Gà và chợ Phạm Văn Hai, thịt đông như xưa. Chỉ khác là bây giờ có người nấu sẵn. Cạnh trụ sở Công an Phường 3, mấy nồi bánh chưng đỏ lửa suốt ngày đêm. Bán trực tiếp tại chỗ... Nhiều nhà thờ cũng bán bánh chưng giúp người nghèo...
Nhìn từ bên ngoài, nhà cửa xây mới nhiều, không còn như xưa ở Ông Tạ. Xưa kia, tối nào cũng có đèn sáng; mọi chuyện đều được mọi người biết và giúp đỡ. Nhưng nếp nhà, nếp Ông Tạ đã gần bảy mươi năm không phai nhạt.
Trong những ngày này, từ sáng sớm đến khuya, dọc theo đường Phạm Văn Hai và Cách Mạng Tháng Tám, kéo dài hàng trăm mét, cả một không gian của mùa xuân, mua Tết Ông Tạ vẫn sôi động với lá dong, bánh chưng, dưa hành, kẹo lạc... Tấp nập hơn nhiều chợ khác. Nhiều nhà thờ, nhà chùa được trang hoàng lộng lẫy, không khí Tết ấm áp. Khuôn viên sân của nhà thờ Tân Sa Châu những ngày này, qua cổng như bước vào một làng quê ngày Tết.
Như mỗi khi, khi ông bà, cha mẹ họ bước chân đến đây lần đầu tiên, những mái tranh - vách ván - nền đất nện, tạo nên “làng Ông Tạ”...
