Kỳ tích đỉnh cao: Bảo vật quốc gia cửa võng đình Diềm ở Bắc Ninh

Bảo vật quốc gia cửa võng đình Diềm nằm tại xã Hòa Long, thành phố Bắc Ninh, đã tồn tại hơn 300 năm, là tác phẩm điêu khắc gỗ tuyệt vời, thể hiện sự hoàn mỹ của nghệ thuật chạm khắc gỗ kết hợp với sơn màu vàng.

Kỳ tích đỉnh cao: Bảo vật quốc gia cửa võng đình Diềm ở Bắc Ninh

Đình Diềm, còn được gọi là đình Viêm Xá, nằm ở thôn Viêm Xá, được xây dựng vào niên hiệu Chính Hòa 13 (1692), là một trong những điểm du lịch nổi tiếng ở Kinh Bắc. Đình Diềm là nơi lưu giữ nhiều hiện vật có giá trị, trong đó cửa võng đình Diềm được coi là một bảo vật quý giá.

Đình Diềm thờ Đức thánh Tam Giang Trương Hống, Trương Hát, những vị thần từng giúp Triệu Việt Vương chiến thắng giặc Lương và giúp Lý Thường Kiệt đánh bại quân Tống trên sông Như Nguyệt. Làng Diềm cũng là nơi gìn giữ truyền thống quan họ cổ, với đình thờ Vua Bà, thủy tổ quan họ.

Bức võng được chế tác từ gỗ, xuất hiện trong thời kỳ Lê Trung Hưng, được xem là thời kỳ hoàng kim của nghệ thuật điêu khắc gỗ ở Việt Nam. Tuy nhiên, cho đến nay vẫn chưa có tư liệu nào về những nghệ nhân đã tạo ra tác phẩm này.

Võng cao 7m, rộng gần 4m, từ thượng lương kéo dài đến nền đình, chia thành năm tầng. Mỗi tầng đều trang trí theo các chủ đề khác nhau nhưng vẫn tạo ra sự hài hòa, uyển chuyển, phản ánh vẻ đẹp của cuộc sống và khát vọng phồn thực.

Tầng trên cùng đại diện cho thượng giới, với hình mặt trời ở trung tâm, được bốn con rồng bao quanh, 4 tiên nữ múa đầy sinh động.

Tầng thứ hai chia thành ba lớp, với chạm thủng và lui sâu dần vào bên trong. Hình ảnh ở tầng này vẫn là thế giới thần tiên, với hình ảnh tiên nữ, bông sen, và chim phượng cầm đèn lồng. Chi tiết chạm khắc cực kỳ tinh xảo.

Trung tâm của võng có chạm khắc phức tạp nhất. Ba bộ cửa võng chạm sâu, bao gồm 9 lớp lồng với nhau, được trang trí với mây lá, và 54 đầu rồng, mỗi đầu có hình dáng độc đáo.

Ngoài sự trang nghiêm, cửa võng đình Diềm còn thể hiện nhiều cảnh sinh hoạt của dân làng, như cụ già đánh cờ, đàn ông đóng khố, và các hình ảnh của voi, chim thú. Hình ảnh phụ nữ xuất hiện thường xuyên, với các hình ảnh của cô gái ngồi bên cây tre.

Nhiều hình tượng trong võng không xuất hiện ở đâu khác, bao gồm hình một con quỷ thân người, đầu khỉ ôm dưới bụng ngựa và một tay nắm chặt đầu của con ngựa.

Khi xây dựng, Đình Diềm có ba gian hai chái, mái được chống đỡ hoàn toàn bằng cột gỗ trơn. Hai bên là sàn ván gỗ, chính điện lát đá xanh. Phần sàn gỗ của đình đã được dùng để che giấu hầm bí mật trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp.

Đầu năm 1950, quân Pháp xâm lược làng Diềm, buộc người dân phải sơ tán. Khi trở về, họ ngỡ ngàng khi thấy mái đình đã tan tác, nhưng chính điện lát đá xanh và võng chín tầng vẫn nguyên vẹn, lung linh với sơn son thếp vàng.

Năm 1964, Đình Diềm được công nhận là Di tích quốc gia đầu tiên trên cả nước. Tháng 8 năm 1971, một trận lũ lụt làm cho các tượng thánh và cửa võng trôi trong nước. Tuy nhiên, cửa võng chỉ bị đầy bùn mà không hề bị hỏng hóc.

Vào năm 2020, cửa võng đình Diềm được công nhận là Bảo vật quốc gia, là nguồn tự hào của người dân làng và cả nước.

 Theo Mytour

***

Tham khảo: Hướng dẫn du lịch từ Mytour