Buzz
Khi người thân của bạn có dấu hiệu tâm lý không ổn, có thể bạn không biết phải nói gì hoặc làm gì để giúp họ. Dù bạn không thể ép buộc họ tìm sự giúp đỡ chuyên môn, nhưng bạn vẫn có thể hỗ trợ họ bằng cách công nhận vấn đề của họ, giới thiệu về lợi ích của điều trị, và thể hiện sự quan tâm và hỗ trợ để giúp họ vượt qua khó khăn. Dưới đây là một số cách bạn có thể thuyết phục họ tìm sự giúp đỡ chuyên môn và tiếp tục hỗ trợ họ trong khả năng của bạn.
Các bước
Thể hiện sự quan tâm đến họ
Bắt đầu cuộc trò chuyện bằng cách mô tả những hành vi bạn quan sát thấy của họ. Có thể bạn cảm thấy khó khăn khi bắt đầu trò chuyện về tâm trạng của ai đó, nhưng việc sử dụng các câu như “Tôi...” sẽ giúp bạn thể hiện quan tâm mà không làm họ cảm thấy bị phê phán hoặc đổ lỗi.
- “Dạo này tôi thấy lo cho bạn.”
- “Tôi nhận thấy bạn có vẻ khác lạ, vì vậy tôi muốn hỏi thăm bạn.”
- “Tớ muốn biết bạn thế nào vì tớ thấy bạn có vẻ (buồn, căng thẳng, tức giận.)”
Sử dụng câu hỏi mở đầu
Sử dụng các từ như “thế nào”, “cái gì” hoặc “tại sao.” Bằng cách đặt câu hỏi mà yêu cầu người khác trả lời một cách chi tiết hơn là chỉ đồng ý hoặc từ chối, bạn sẽ hiểu rõ hơn về tình trạng của họ và cảm giác họ đang trải qua, đồng thời thể hiện sự quan tâm đến suy nghĩ, cảm xúc và ý kiến của họ.
- “Bạn cảm thấy như thế nào về điều này?”
- “Anh/chị lo lắng về điều gì?”
- “Hãy kể cho tôi nghe thêm về (tình hình, cảm xúc/trải nghiệm đó) được không?”
Nghe nhiều hơn nói
Tập trung lắng nghe tích cực để họ cảm nhận được sự quan tâm. Bằng cách lắng nghe một cách tích cực, bạn sẽ tập trung hoàn toàn vào người đang nói và chăm chú lắng nghe họ. Bạn có thể tóm tắt lại ý của họ và khuyến khích họ tiếp tục trò chuyện.
- Giữ ánh mắt và vẻ mặt thoải mái.
- Xác nhận bạn đã hiểu đúng bằng cách hỏi “Vậy ý bạn là… phải không?”
- Thể hiện sự lắng nghe bằng cách gật đầu và thêm những lời như “À” hoặc “Ừm” vào cuộc trò chuyện.
- Khuyến khích họ tiếp tục nói chuyện bằng cách hỏi “Sau đó thì sao?” hoặc “Có thể kể thêm về điều đó được không?”
Thể hiện sự cảm thông với cảm xúc của họ
Bằng cách nói với họ rằng bạn hiểu họ đang cảm thấy thế nào, bạn sẽ tạo ra một kết nối với họ. Nhiều người nghĩ rằng việc thừa nhận cảm xúc của một người sẽ làm tăng cảm xúc tiêu cực hoặc làm cho tình hình trở nên xấu hơn. Nhưng thực tế, việc xác nhận cảm xúc của người khác có thể khuyến khích họ mở lòng và cảm thấy được lắng nghe! Loại kết nối này có thể rất hữu ích trong quá trình cải thiện tình hình.
- “Tôi cảm nhận được rằng bạn đang rất bực tức/buồn rầu/đau khổ.”
- “Có vẻ như vấn đề này rất khó khăn.”
- “Anh có vẻ như đang buồn.”
Nói rằng bạn ở đây để hỗ trợ họ
Nhắc nhở họ rằng họ không đơn độc và rằng bạn sẵn sàng ở bên họ để hỗ trợ. Người ta có thể cảm thấy cô đơn và sợ hãi khi phải đối mặt với vấn đề tâm lý, và họ có thể cảm thấy rằng họ là gánh nặng cho người khác khi chia sẻ vấn đề của mình. Bằng cách nói rõ rằng bạn luôn ở đây để hỗ trợ và đồng hành cùng họ, bạn có thể giảm bớt sự lo lắng hoặc loại bỏ sự nghi ngờ, đồng thời khẳng định rằng họ là quan trọng và được quý trọng.
- “Tôi ở đây với bạn. Hãy nói cho tôi biết, có gì tôi có thể giúp bạn không?”
- “Có thể bạn không biết chắc chắn bạn đang cảm thấy thế nào, nhưng tôi lo cho bạn và muốn ở bên bạn.”
- “Bạn là một phần quan trọng của cuộc sống của tôi.”
Hướng dẫn họ gặp các chuyên gia về sức khỏe tâm thần
Giải thích tại sao việc tìm sự giúp đỡ chuyên môn là cần thiết. Dù bạn có cố gắng hết sức để giúp đỡ và quan tâm đến họ, nhưng chỉ có các chuyên gia về sức khỏe tâm thần mới có khả năng giải quyết những vấn đề tâm lý đằng sau. Hãy thông báo cho họ biết rằng những bác sĩ chuyên về tâm thần đã qua đào tạo và sử dụng các phương pháp đã được kiểm chứng khoa học có thể giúp họ vượt qua khó khăn.
- “Khi nghe bạn nói về cảm xúc của bạn, tôi cảm thấy rất lo lắng. Tôi nghĩ nếu bạn nói chuyện với một ai đó về cảm xúc của mình, điều đó sẽ hữu ích.”
- “Tôi có thể tìm kiếm giúp đỡ từ một bác sĩ/chuyên gia cho bạn nhé?”
- Nếu bạn đã từng được điều trị tâm lý, hãy chia sẻ với họ về những lợi ích mà điều trị mang lại. Điều này có thể giúp họ mở lòng hơn với ý kiến của bạn.
- Nếu họ không có khả năng chi trả, bạn có thể gợi ý cho họ đi tới các trung tâm y tế miễn phí do chính phủ tài trợ (ở Mỹ gọi là Federally Qualified Health Centers) hoặc liên hệ với đường dây nóng 24/7 của Tổ chức Quốc gia về Sức khỏe Tâm thần bằng cách gửi tin nhắn NAMI đến số 741741.
Chia sẻ mong muốn giúp họ trong quá trình trị liệu
Hỏi xem họ cần bạn hỗ trợ như thế nào, có thể là đưa họ đến phòng khám, hỗ trợ tài chính hoặc ngồi bên họ trong quá trình tìm kiếm sự giúp đỡ. Đôi khi chỉ việc có mặt và lắng nghe cũng có thể làm cho họ cảm thấy đỡ cô đơn. Hãy tôn trọng và hỗ trợ theo cách mà họ mong muốn.
- “Anh có thể giúp em như thế nào trong quá trình này?”
- “Anh có thể hỗ trợ em điều gì không?”
- “Em cần anh ở bên cạnh trong thời gian này không?”
Thể hiện sự quan tâm bằng cách giúp họ trong các hoạt động hàng ngày
Giúp họ thực hiện các công việc hàng ngày để giảm căng thẳng. Hỗ trợ họ trong việc này không chỉ giúp họ giảm bớt áp lực mà còn là cách để họ cảm thấy không cô đơn. Điều này đặc biệt quan trọng vì căng thẳng và cảm giác cô đơn có thể làm trầm trọng thêm vấn đề về tâm lý. Hãy chọn những công việc phù hợp với khả năng và thời gian của bạn.
- “Mình cùng làm việc này nhé, có gì mình giúp nhau nhé?”
- Đề nghị giúp họ làm các công việc như đi chợ, nấu ăn, chăm sóc con cái hoặc làm việc nhà.
Chú ý đến những biểu hiện nguy cơ tự tử
Nếu bạn nghĩ người đó có nguy cơ tự tổn thương, hãy tìm kiếm sự giúp đỡ ngay lập tức. Gọi đến số điện thoại khẩn cấp quốc gia hoặc đường dây nóng phòng chống tự tử tại quốc gia bạn sống, ví dụ như 988 nếu bạn ở Mỹ (bạn cũng có thể gửi tin nhắn đến số này).
- Cho họ biết lo lắng của bạn và hỏi trực tiếp: “Bạn đang suy nghĩ về việc tự tổn thương phải không?”
- Dẫn họ đến một nơi an toàn và loại bỏ tất cả các vật phẩm họ có thể sử dụng để tổn thương bản thân trong khi chờ đợi sự giúp đỡ.
- Kiểm tra lại tình hình của họ sau khi cơn khủng hoảng qua đi.
Chăm sóc chính mình
Nếu bạn cảm thấy quá tải, hãy đặt ranh giới với họ. Chăm sóc một người có vấn đề về sức khỏe tâm thần thường rất khó khăn. Bạn hoàn toàn có thể thiết lập ranh giới về khi nào bạn có thể gặp họ, những gì bạn có thể nói và cách họ nói chuyện với bạn nếu họ không tôn trọng hoặc lạm dụng bạn. Bạn cần chăm sóc bản thân trước khi có thể chăm sóc người khác!
- “Tớ luôn ở bên cạnh bạn, nhưng một chuyên gia về sức khỏe tâm thần có thể hỗ trợ bạn tốt hơn.”
- Nếu họ cư xử không tôn trọng hoặc lạm dụng bạn, hãy nói “Khi bạn nói với tôi như vậy, tôi rất khó chịu.”
- Dành thời gian để gặp gỡ những người khác và làm những điều bạn thích để giảm căng thẳng.
