Làm thế nào để phát hiện vi khuẩn gây bệnh lao màng phổi?

Tìm hiểu về bệnh lao màng phổi

Tóm tắt

Lao màng phổi là một trong những loại lao ngoài phổi phổ biến nhất. Dù không nguy hiểm nhưng khi vi khuẩn trở nên kháng thuốc có thể gây ra những hậu quả không lường trước được. Bệnh này xuất hiện các hạt lao trên màng phổi sau giai đoạn sơ nhiễm, sau đó lan ra các cơ quan khác qua máu. Trường hợp kết hợp với lao hạch, lao màng tim và lao màng bụng được gọi là lao đa màng.

Bệnh lao màng phổi là một loại phổ biến của lao ngoài phổi do vi khuẩn Mycobacterium Tuberculosis gây ra.

Nhóm nguy cơ

Lao màng phổi là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tràn dịch màng phổi, chiếm tỷ lệ từ 50 đến 70%. Bệnh có thể xuất hiện ở mọi đối tượng, nhưng phổ biến nhất là ở nhóm tuổi từ 16 đến 30. Nhóm nguy cơ sau đây cần được chú ý:

Tất cả trẻ em chưa tiêm vắc xin phòng bệnh lao nên được tiêm phòng để bảo vệ sức khỏe, đặc biệt là trong tháng đầu tiên hoặc năm đầu sau khi sinh, nếu trọng lượng của trẻ lớn hơn 2kg.

Tiêm vắc xin BCG cho trẻ dưới 1 tuổi là biện pháp bảo vệ sức khỏe của con em bạn khỏi vi khuẩn lao.

Các nhóm nguy cơ

Các nhóm nguy cơ gồm:

Trẻ em bị lao sơ nhiễm nhưng không được phát hiện và điều trị, những người tiếp xúc với bệnh nhân lao màng phổi hoặc lao phổi, những người có khả năng tái phát bệnh sau khi điều trị, những người có sức đề kháng yếu hoặc mắc các bệnh miễn dịch như HIV, lupus ban đỏ hệ thống, cũng như những người có nguy cơ nhiễm khuẩn lao do thời tiết thay đổi hoặc các chấn thương ở lồng ngực.

Giai đoạn tiềm ẩn

Trong giai đoạn này, một số bệnh nhân không thể nhận biết bất kỳ triệu chứng nào. Lúc này, vi khuẩn xâm nhập và phát triển trong cơ thể, tuy nhiên hệ miễn dịch vẫn có thể kiểm soát và ngăn chặn sự phát triển của vi khuẩn. Nếu hệ miễn dịch mạnh mẽ, bệnh nhân có thể đẩy vi khuẩn về trạng thái tiềm ẩn, tức là vi khuẩn vẫn tồn tại trong cơ thể nhưng không gây ra bệnh.

Tuy nhiên, nếu hệ miễn dịch không đủ mạnh mẽ để chống lại vi khuẩn, bệnh nhân có thể chuyển sang giai đoạn toàn phát. Các triệu chứng của người nhiễm khuẩn ở giai đoạn tiềm ẩn có thể bao gồm:

30% bệnh nhân có sốt nhẹ, thường vào buổi chiều, đau ngực âm ỉ, ho khan và nhiều khi ho lúc nằm hoặc sáng sớm.

Trong trường hợp người bệnh có dấu hiệu của giai đoạn cấp đột ngột, sốt cao trên 39 độ C.

Giai đoạn cấp tính

Trong giai đoạn này, thường là những người bệnh không vượt qua được giai đoạn tiềm ẩn hoặc những trường hợp mầm bệnh tiềm ẩn bùng phát sau một thời gian khi điều kiện thuận lợi. Khi chuyển sang giai đoạn này, người bệnh có thể có các biểu hiện như:

Cơ thể suy kiệt nghiêm trọng, gầy guộc, xanh xao, mệt mỏi, chán ăn, mất ngủ và tinh thần suy sụp.

Sốt liên tục trên 38 độ C, mạch đập nhanh, thở gấp, và huyết áp hạ.

Vi khuẩn Mycobacterium Tuberculosis

Vi khuẩn Mycobacterium Tuberculosis chính là nguyên nhân gây ra bệnh lao màng phổi. Chúng thuộc họ Mycobacteriaceae, là nhóm vi khuẩn yêu oxy, có khả năng chống cồn và axit.

Khả năng gây bệnh của vi khuẩn phụ thuộc vào lượng độc tố chúng sinh ra và sức đề kháng của cơ thể.

Xét nghiệm tìm vi khuẩn lao

Để chẩn đoán bệnh lao màng phổi, một trong những phương pháp thường được sử dụng là thực hiện các xét nghiệm tìm vi khuẩn lao dựa trên đặc tính của chúng như soi trực tiếp dưới kính hiển vi sau khi nhuộm, nuôi cấy trong môi trường giàu dinh dưỡng, hoặc sử dụng kỹ thuật phân tích chuỗi polymerase (PCR)...

Soi trực tiếp vi khuẩn dưới kính hiển vi sẽ phản ánh khả năng bắt màu đặc biệt của chúng. Nếu sử dụng phương pháp nhuộm Gram, vi khuẩn sẽ bắt màu baso nhưng không bị acid tẩy. Còn nếu dùng nhuộm Ziehl Neelsen, ta sẽ quan sát rõ khả năng kháng acid của vi khuẩn.

Nuôi cấy trong môi trường đặc biệt để phát hiện trực khuẩn lao

Kỹ thuật PCR phân tích chuỗi polymerase hoặc xét nghiệm Xpert - MTB đều là phương pháp sử dụng công nghệ hiện đại và cung cấp kết quả chính xác nhất. Nhờ các kỹ thuật này, tính kháng thuốc của vi khuẩn cũng được thể hiện rõ, giúp các bác sĩ dễ dàng hơn trong việc chọn thuốc điều trị cho bệnh nhân.