Buzz
1. Giới thiệu về chùa Tây Phương
Chùa Tây Phương, còn được gọi là 'Sùng Phúc tự', nằm ở xã Thạch Xá, huyện Thạch Thất, cách trung tâm Hà Nội khoảng 40 km về phía tây.
Ngôi chùa này có liên quan đến một truyền thuyết về sự lan truyền của Phật giáo tại Việt Nam. Trải qua hàng thế kỷ, có một câu chuyện kể về thời Cao Biền, thời Đường (864 - 868), một vị quan đến từ Trung Quốc đã đến đây để xây dựng một công trình tôn giáo, với ý định ngăn chặn sự phát triển của đạo Phật ở đất nước này.
Tuy nhiên, dù truyền thuyết chỉ là những câu chuyện truyền miệng qua hàng đời, nhưng chứng cứ rõ ràng nhất về chùa Tây Phương có từ thời Mạc Phúc Nguyên (1547 - 1561). Vào thời điểm này, chùa được xây dựng như ngày nay.
Chính phủ công nhận chùa Tây Phương là Di tích Quốc gia đặc biệt vào năm 2015, trong đó có 34 tượng pho được coi là bảo vật quốc gia.
2. Phương tiện di chuyển
Từ Hà Nội, bạn có thể di chuyển theo đường Trần Duy Hưng – Đại lộ Thăng Long. Khi đến cầu vượt ngã tư Đại lộ Thăng Long – Thạch Thất, Quốc Oai, rẽ trái vào Quốc Oai. Sau đó, rẽ phải và đi thêm 5km, đến ngã tư Thạch Xá sẽ thấy biển chỉ đường vào chùa Tây Phương. Từ đó, rẽ trái và đi thêm khoảng 4-5km sẽ đến cổng chùa.
Đối với phương tiện công cộng, bạn có thể chọn tuyến xe buýt số 89: bắt đầu từ bến xe Yên Nghĩa đi qua Thạch Thất, đến bến xe Sơn Tây và xuống ở điểm dừng chùa Tây Phương.
3. Giá vé
Vé vào chùa Tây Phương, cho cả du khách trong nước và quốc tế, là 10.000 VND/người, chưa tính phí gửi xe. Ngoài ra, chùa cũng không thu phí vào ngày di sản văn hóa 23/11, ngày 30, mùng 1, 2, 3 của tết nguyên đán.
Bảng giá tham quan di tích
4. Lưu ý khi thăm chùa
Chùa là nơi linh thiêng, vì vậy khi đến, bạn nên tránh mặc quần áo quá màu mè và gây phản cảm, làm mất đi sự trang nghiêm của chùa. Đồng thời, hãy mang giày thể thao thoải mái vì bạn sẽ phải đi qua 237 bậc đá để lên chùa. Khi thắp hương, hãy thắp ngoài trời để tránh cháy nổ vì chùa Tây Phương chủ yếu làm bằng gỗ. Trong mùa hội chính, khi mọi người đổ về chùa để tham gia lễ hội, hãy chú ý bảo quản đồ đạc cẩn thận để tránh bị mất cắp.
5. Lộ trình tham quan chùa Tây Phương
Chùa Tây Phương hiện nay được xem như một tổ hợp các công trình độc lập, bao gồm Tam quan hạ, Tam quan thượng, Miếu Sơn Thần, chùa Hạ, chùa Trung, chùa Thượng, Nhà tổ, Nhà Mẫu và Nhà khách.
5.1. Tam quan hạ
Kiến trúc của chùa Tây Phương bắt đầu từ chân núi Câu Lậu, với công trình đầu tiên là Tam quan hạ. Đây là cổng có ba cánh, trong đó cánh chính to và rộng nhất. Tam quan biểu hiện ba khía cạnh của Phật giáo gồm “hữu quan”, “vô quan” và “trung quan”. Trong đó, “hữu quan” đại diện cho hình thức (ảo), là những vật hiện hữu trong thế giới, “vô quan” là biểu tượng cho sự không (tạm thời) và “trung quan” thể hiện sự cân bằng của cả hai yếu tố hình thức và không.
Tam quan hạ trang nghiêm đứng vững dưới chân núi
5.2. Tam quan thượng
Vượt qua cánh cổng tam quan, bạn sẽ leo lên 237 bậc đá ong để đến tam quan thượng. Đá ong có màu vàng hoặc nâu đỏ, phù hợp với mọi thời tiết nên thường được sử dụng trong xây dựng các ngôi làng, chùa cổ.
Bậc đá ong sáng bóng qua bao năm tháng
Tam quan thượng đậm chất cổ kính với kiến trúc gạch Bát Tràng nung đỏ
Hai bên cột trụ của Tam quan thượng vẽ hai câu thơ: “Bảy đóa sen vàng nở dưới chân/ Ba ngàn thế giới đón Như Lai”. Đây là sự kiện quan trọng trong lịch sử Phật giáo, khi Đức Phật ra đời, Ngài đã bước đi bảy bước, mỗi bước đều có hoa sen nở dưới chân. Đến bước thứ 7, một tay chỉ trời, một tay chỉ đất, Ngài nói: “Thiên thượng thiên hạ, duy ngã độc tôn” - ý nghĩa là Ngài là bậc tôn quý nhất trên dưới bầu trời này.
5.3. Miếu sơn thần
Miếu sơn thần nằm riêng bên trái chùa chính. Nơi này không chỉ là nơi thờ thần núi mà còn là nhà của Đức Ông, với kiến trúc gỗ lợp ngói truyền thống. Hầu hết các chùa Phật giáo truyền thống đều có một ban riêng để thờ Đức Ông.
Ban thờ Đức Ông đang được cải tạo
Trong miếu sơn thần
Theo sách Phật Giáo ghi chép, Đức Ông là một doanh nhân giàu có ở Ấn Độ cổ đại và rất mộ đạo. Ngài đã bỏ ra một lượng tài sản lớn để dát vàng kín mặt vườn của Thái Tử Kỳ Đà nước Vệ Xá, cúng dường cho Đức Phật và tăng đoàn thuyết pháp. Vị này được xem là thí chủ lớn nhất, rộng lớn nhất từ xưa đến nay.
5.4. Chùa Hạ
Kết cấu chính của chùa bao gồm ba nhà đan xen thành chữ “Tam” trên một nền có độ cao như nhau, mỗi nhà có 2 tầng 8 mái kiểu chồng diêm, bao gồm chùa Hạ, chùa Trung và chùa Thượng. Tường chủ yếu được xây bằng gạch Bát Tràng để tôn lên màu đỏ mộc mạc và trang trí những cửa sổ tròn sáng trắng, thể hiện triết lý 'sắc sắc không không' của Phật giáo.
Bức tranh tổng quan về chùa Hạ trong hệ thống chùa chính ở Tây Phương cổ tự
Trên bàn thờ của chùa Hạ thường được dùng để thờ tượng Phật Bà Thiên Thủ Thiên Nhãn, hai bên có tượng tiên Đồng Ngọc Nữ.
Hình tượng của Phật Bà Thiên Thủ Thiên Nhãn với hai tiên đồng, Ngọc Nữ ở hai bên
Tượng bát bộ kim cương với khuôn mặt đỏ hung dữ
Tượng bát bộ kim cương với gương mặt hiền lành
Những tượng này thể hiện phong cách thời kỳ Tây Sơn, với các thần mặc giáp và cầm khí giới, đặc trưng cho các pho tượng Hộ pháp ở Việt Nam, biểu tượng cho sức mạnh chống lại ác và bảo vệ nhân dân.
Sân thiền tỉnh - giếng trời là không gian kết nối giữa các khu chùa
5.5. Chùa Trung
Đi qua chùa Hạ, bạn sẽ đến chùa Trung. Khác với nhiều chùa khác ở Việt Nam, tòa giữa (chùa Trung) của chùa Tây Phương hẹp nhưng cao hơn tòa Thượng và Hạ. Mỗi nếp mái có 2 tầng kiểu chồng diêm, các cột gỗ đều được kê trên đá tảng xanh với hình ảnh cánh sen khắc sâu. Nơi này thờ phật Tuyết Sơn - biểu tượng thời kỳ khổ hạnh của Đức Phật Thích-ca mâu-ni trước khi trở thành Phật.
Chùa Trung nhìn từ bên ngoài
Biểu tượng 'sắc sắc không không' của triết lý Phật giáo
Đầu đao cong vút lên trời - tác phẩm hiếm có của nghệ thuật điêu khắc tôn giáo
Khu ban thờ ở chùa Trung trưng bày nhiều bức tượng quý giá
Tượng Phật Tuyết Sơn với hình tượng gầy gò, biểu hiện sự khổ hạnh
5.6. Chùa Thượng
Tại ngôi điện chính của chùa Thượng, ở ba tầng trên cùng cao nhất, mỗi thần thức đại diện cho một nghìn vị Phật trong quá khứ, hiện tại và tương lai. Các vị La Hán được sắp xếp theo hàng dọc, tượng trưng cho những sự kiện trong cuộc đời các vị Phật. Hàng thứ hai trưng bày bộ 'Thập điện diêm vương' - những vị thực hành công bằng trong luân hồi, với ý nghĩa giáo dục con người tích đức, hành thiện.
Gian thờ bên trong chùa Thượng
Một số bức tượng nổi tiếng của các vị La Hán ở chùa Tây Phương
18 vị La Hán được tôn vinh ở chùa với 18 dáng vẻ khác nhau, được coi là đỉnh cao của nghệ thuật điêu khắc và tạo hình ở Việt Nam. Không chỉ các chi tiết trên trang phục, mà cả nếp nhăn, khắc khổ trên cơ thể đều được thể hiện sống động và cuốn hút, thậm chí cả cảm xúc đau đớn và suy tư của con người đều được thể hiện rõ nét trên những tượng này.
5.7. Ngôi nhà Tổ - Nhà Mẫu - Nhà Khách
Nhà Tổ - Nhà Mẫu được xây dựng theo kiểu cấu trúc chữ 'Nhị' (=). Bên ngoài là nơi thờ Tổ, bên trong là nơi thờ Mẫu.
Không gian bên ngoài của ngôi nhà thờ Tổ Mẫu
Bên trong ngôi nhà thờ Tổ
Bàn thờ mẫu tôn vinh Tam tòa thánh mẫu
Nhà khách nằm ở bên sườn phải của chùa chính. Dù mới được xây lại gần đây nhưng vẫn giữ nguyên kiến trúc truyền thống và hài hòa với phong cách của các đơn nguyên khác tại Tây Phương.
Nhà khách bao gồm 7 phòng được tái xây
Họa tiết trên cánh cửa với hình ảnh hoa sen quen thuộc
Khu vực lư hương rộng lớn được đặt bên ngoài để phục vụ du khách
Sau khi thăm Tây Phương cổ tự, lòng bình yên tràn ngập trong tâm hồn. Từ khuôn viên chùa, bạn có thể nhìn ra vùng núi xanh mát xa xôi và yên bình. Bạn sẽ cảm nhận được những vết thương được lành, cuộc sống hối hả của bạn như tạm thời dừng lại để bạn có thể hồi phục tinh thần. Miền đất Phật luôn đẹp kỳ diệu và sẵn lòng chờ đợi bạn khám phá.
Tác giả: Nguyễn Thị Thu Hoài
*Bài viết tham gia chương trình Mytour Golocal
Mytour Golocal là chương trình viết blog giới thiệu về các địa điểm đẹp trên khắp Việt Nam, thuộc khuôn khổ của chương trình Mytour Go & Share. Đây là cơ hội tuyệt vời để quảng bá du lịch địa phương. Với mỗi bài viết đạt yêu cầu, bạn sẽ nhận được 800.000 VND và có cơ hội trở thành Cộng tác viên của Mytour. Thông tin chi tiết về chương trình có thể được tìm thấy tại: https://trv.lk/golocal
