Làng tranh Đông Hồ – Di sản văn hóa Việt hàng trăm năm tuổi

Chỉ cần bằng những bức tranh gỗ khắc tay và sắc màu từ thiên nhiên, người dân xưa của làng tranh Đông Hồ đã tạo ra những tác phẩm dân gian độc đáo, là tâm hồn của dân tộc.

Làng tranh Đông Hồ – Di sản văn hóa Việt hàng trăm năm tuổi

Từ Hà Nội, chỉ cần đi khoảng 35km theo dòng sông Đuống là bạn sẽ đến được làng Đông Hồ, được biết đến với cái tên dân dã là làng Hồ. Hiện nay, làng này thuộc xã Song Hồ, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh.

Ngôi làng vẫn giữ được nhiều nét đẹp truyền thống của làng quê Bắc Bộ. Ở mọi nơi trong làng tranh Đông Hồ, bạn sẽ cảm nhận được nét độc đáo của nghề làm tranh.

Tranh Đông Hồ đã xuất hiện từ thế kỷ 16, với đa dạng mẫu tranh mà cho đến nay vẫn chưa đếm được hết. Thời kỳ hoàng kim của làng tranh diễn ra từ thế kỷ 19 đến những năm 40 của thế kỷ 20.

Ngày xưa, người ta thường gọi tranh Đông Hồ là tranh Tết, bởi nó thường được làm và bán trong dịp Tết Nguyên đán tại các chợ làng.

Trước năm 1945, làng tranh có 17 dòng họ đều làm tranh. Sau cách mạng tháng Tám, nghề làm tranh gần như tan biến. Cho đến năm 1992, mới có người tái sinh nghề truyền thống.

Như bao làng nghề truyền thống khác, làng tranh Đông Hồ đối diện với nguy cơ mai một và mất đi do áp lực từ kinh tế thị trường.

Từ 17 dòng họ trước đây, hiện chỉ còn 2 dòng họ duy trì nghề làm tranh, đó là dòng họ của nghệ nhân Nguyễn Đăng Chế và Nguyễn Hữu Sam. Họ phải thu thập các bản khắc gỗ cổ từ xa xưa do người dân bán hoặc mất.

Tranh Đông Hồ nổi bật với chất liệu và cách in tranh đặc trưng. Sắc màu trong tranh được lấy từ thiên nhiên, như màu trắng từ vỏ điệp, màu đen từ lá tre, màu xanh từ lá tràm, màu vàng từ hoa hòe, màu đỏ từ sỏi son hay gỗ vang. Đây là những gam màu nguyên bản, không pha trộn, thường chỉ sử dụng 4 màu để tạo ra các bản khắc gỗ.

Giấy làm tranh được làm thủ công từ vỏ cây dó, lớp điệp làm từ vỏ sò điệp. Tranh không phải vẽ theo ý tưởng nghệ thuật mà sử dụng ván để in. Mỗi bức tranh được tạo ra từ nhiều ván in khác nhau, mỗi ván ứng với một màu riêng biệt.

Không phải tất cả các loại gỗ đều phù hợp để làm ván in cho tranh, chỉ có gỗ thị, gỗ dổi hoặc gỗ vàng tâm mới đạt yêu cầu về độ mịn và thịt. Việc in tranh cũng đòi hỏi sự cẩn thận và kỳ công.

Tranh dân gian Đông Hồ là một thế giới nhỏ của cuộc sống ở làng quê Việt Nam. Khi ngắm nhìn tranh, ta có thể cảm nhận được không khí bình dị, thanh bình của quê hương. Từ cách thể hiện màu sắc, mỗi nhân vật trong tranh đều mang một ý nghĩa sâu sắc.

Trong tranh Đông Hồ, ta có thể tìm thấy ý nghĩa nhân văn, ca ngợi cái đẹp và đạo lý làm người, giáo dục những phẩm chất tốt. Các bức tranh dân gian mang lại nhiều thông điệp ý nghĩa.

Ngày nay, để hiểu rõ hơn về văn hóa dân gian Việt Nam, du khách có thể đến làng tranh Đông Hồ. Các tác phẩm tranh này cũng được trưng bày tại nhiều bảo tàng trong và ngoài nước, thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu nghệ thuật.

Giá trị của tranh Đông Hồ đang dần được khẳng định và trở lại. Những người yêu thích tranh Đông Hồ luôn cảm nhận được nét đẹp Kinh Bắc và nét dân gian lưu giữ tinh thần dân tộc trong những bức tranh tươi sáng.

 Theo Mytour

***

Tham khảo: Cẩm nang du lịch Mytour