Buzz
Viết Nghị luận trong văn bản tự sự, ngắn gọn và súc tích
I. Khám phá yếu tố nghị luận trong văn tự sự.
a.
* Phần a: Trong truyện Lão Hạc của Nam Cao, ông giáo suy ngẫm về tâm trạng của mình. Ông thuyết phục bản thân rằng vợ mình không xứng đáng bị trách móc. Ông phân tích vấn đề và lập luận như sau:
- Bắt đầu vấn đề: Nếu ta không cố gắng hiểu người khác, ta sẽ dễ trở nên tàn nhẫn và ác độc với họ.
- Phát triển vấn đề: Vợ tôi không ác, nhưng cô ấy trở nên ích kỷ và tàn nhẫn do khổ đau đã làm mất đi lòng nhân từ. Tại sao vậy?
+ Khi chúng ta đau khổ, chúng ta chỉ quan tâm đến bản thân (điều hiển nhiên).
+ Khi chúng ta quá đau khổ, chúng ta không còn sức để quan tâm đến người khác (cũng là điều hiển nhiên).
+ Lí do là bản tính tốt của chúng ta bị che lấp bởi lo lắng và buồn phiền.
- Kết luận: “Tôi hiểu điều đó, vì vậy tôi chỉ cảm thấy buồn chứ không giận dữ”.
Phần văn bản trên chứa nhiều câu nghị luận, thể hiện qua các câu hỏi “nếu… thì…”; “vì thế… cho nên…”; “vì…”; “khi A… thì B…”. Các câu văn ngắn gọn, súc tích, truyền đạt những chân lý.
Tất cả các đặc điểm nội dung, hình thức và cách lập luận đều phản ánh tính cách của ông giáo – một người hiểu biết, thương người, luôn suy nghĩ và quan tâm đến cuộc sống và con người.
* Phần b: Trong đoạn Thúy Kiều, Kiều và Hoạn Thư tranh luận một cách logic. Hình thức này rất phù hợp với một phiên tòa. Trước tòa án, cần có bằng chứng và lập luận thuyết phục. Kiều buộc tội, còn Hoạn Thư là bị cáo. Mỗi người có lập luận riêng. Kiều đầu tiên phát biểu, sau đó là lời đả kích: phụ nữ thường đầy cay đắng, và càng cay đắng thì càng gánh chịu nhiều oan trái. Hoạn Thư cố bào chữa bản thân với lập luận rất sắc bén. Trong 8 dòng thơ, Hoạn Thư chứng minh:
- Đầu tiên: Tôi là phụ nữ, việc ghen tuông là bình thường (lập luận thông thường).
- Thứ hai: Tôi đã đối xử tốt với cô ở kinh đô; khi cô rời đi, tôi không đuổi theo (minh chứng).
- Thứ ba: Cả hai chúng ta đều là vợ chồng – không ai phải nhường ai.
- Thứ tư: Tôi đã gây ra đau khổ cho cô, và tôi hy vọng vào lòng khoan dung của cô (nhận lỗi và ca ngợi Kiều).
Với lập luận này, Kiều phải công nhận khôn ngoan của Hoạn Thư và đối mặt với tình thế khó xử.
Luyện tập
Câu 1: Trong đoạn văn Lão Hạc ở mục I.1 (trong SGK), ông giáo thuyết phục độc giả cảm thông và yêu thương người khác. Nếu một ai đó do đau khổ mà mất khả năng cảm thông, không thể đồng cảm với người khác – như vợ ông giáo – thì ta không nên trách móc họ.
Câu 2: Nàng Kiều khen ngợi Hoạn Thư là “Khôn ngoan đến mực, nói năng phải lời” sau khi nghe Hoạn Thư bào chữa. (Dựa vào phần tìm hiểu bên trên).
Tiếp tục tham khảo các bài học để học tốt môn Ngữ Văn lớp 9
- Soạn bài Tập làm thơ tám câu
- Soạn bài Bếp lửa
Soạn bài Nghị luận trong văn tự sự, ngắn 2
Câu 1 (trang 137 sgk Ngữ Văn 9 Tập 1):
Đọc các đoạn văn.
Câu 2 (trang 137 sgk Ngữ Văn 9 Tập 1):
a. Các phần văn thể hiện tính chất nghị luận:
- Đoạn (a) từ 'Lão Hạc':... nếu ta không hiểu họ, ta chỉ thấy họ gàn dở, ngu ngốc, bần tiện... Khi người ta khổ quá, người ta chẳng còn nghĩ đến ai nữa.
- Đoạn (b) trong Thúy Kiều:
+ Lập luận của Kiều là lời mỉa mai đay nghiến, về tính chất phụ nữ cay nghiệt chuốc oan trái:
Đàn bà dễ có mấy tay,
Đời xưa mấy mặt đời này mấy gan !
+ Lập luận của Hoạn Thư: từ tội hại người đến tội ghen tuông thường tình, từng tha khi Kiều chạy trốn... nhận lỗi, xin sự rộng lượng khoan hồng:
Rằng: “Tôi chút phận đàn bà
Còn nhờ lượng bể thương bài nào chăng”
b. Yếu tố nghị luận làm nội dung tự sự mạch lạc, tăng tính triết lí cho câu chuyện và tô đậm tính cách nhân vật.
Luyện tập
Câu 1 (trang 139 sgk Ngữ Văn 9 Tập 1):
Trong đoạn văn (a) mục I.1, ông giáo tự thuyết phục rằng vợ ông không xứng đáng bị trách móc, chỉ đáng được thương hại.
Câu 2 (trang 139 sgk Ngữ Văn 9 Tập 1):
Trong đoạn (b) mục I.1, Hoạn Thư lập luận:
- Phụ nữ ghen tuông là điều bình thường, khiến họ trở thành nạn nhân của tình hình gia đình đa thê.
- Từng tha khi Kiều chạy trốn.
- Cuối cùng, nhận lỗi và mong được tha thứ.
""""""HẾT"""""""--
Cảnh ngày xuân là một bài học quan trọng trong Bài 6 của SGK Ngữ Văn 9. Học sinh cần Soạn bài Cảnh ngày xuân, đọc trước nội dung và trả lời câu hỏi trong SGK.
