Lễ hội búp bê Nhật Bản

Lễ hội búp bê Nhật Bản (Hina Matsuri 雛祭り) là ngày lễ dành cho các bé gái, được tổ chức hằng năm vào ngày 3 tháng 3. Lễ hội này đã trở thành một phần không thể thiếu trong văn hóa Nhật Bản.

Lịch sử

Truyền thống chơi búp bê vào ngày của các bé gái bắt nguồn từ thời kỳ Heian (794-1185), là một giai đoạn quan trọng trong lịch sử Nhật Bản. Người Nhật xưa tin rằng, những con búp bê có thể xua đuổi linh hồn xấu đi. Vì vậy, họ đã làm những con búp bê từ rơm và thả chúng xuống sông, hy vọng sẽ đuổi đi những điều xấu xa khỏi các đứa trẻ.

Người Nhật gọi ngày hội này là Hina Matsuri (雛祭り), 'Matsuri' có nghĩa là lễ hội, 'Hina' có nghĩa là búp bê nhỏ, lễ hội còn được gọi là Momo no sekku (桃の節句) nghĩa là lễ hội hoa đào. Và người Nhật chọn ngày 3 tháng 3 hằng năm tổ chức lễ hội, vì đầu tháng 3 còn là thời điểm hoa đào nở rộ ở Nhật.

Ý nghĩa của lễ hội

Lễ hội trở thành ngày cầu may, phúc, và sức khỏe cho các bé gái trong gia đình, cầu mong cho một cuộc hôn nhân hạnh phúc và cuộc sống gia đình sung túc mà bất kỳ bậc cha mẹ nào cũng mong ước cho con gái của mình.

Lễ hội cũng là dịp để cả gia đình tụ tập ra ngoài và thưởng thức không khí xuân sắp về. 

Búp bê Hina

Búp bê Hina là những đồ vật trang trọng, được truyền lại từ đời này sang đời khác qua nhiều thế hệ. Chúng được trưng bày trong căn phòng đẹp nhất của gia đình vài ngày trong kỳ lễ hội và sau đó được bảo quản cẩn thận trong hộp cho đến lễ hội năm sau. Ở những gia đình giàu có, cha mẹ thường mua tặng con gái mới sinh của mình một bộ búp bê để chuẩn bị cho ngày Hina Matsuri.

Một bộ búp bê Hina đầy đủ có ít nhất 15 búp bê trong trang phục truyền thống, được làm từ vải tơ tằm và được trang trí trên một kệ (Hina-ningyo) bảy tầng được phủ thảm đỏ, dưới có sọc cầu vồng và để trong một vị trí trang trọng trong nhà.

Tầng cao nhất là vị vua và hoàng hậu (được gọi là Dairibina 内裏様). Vua được đặt bên trái và hoàng hậu được đặt bên phải. Sau lưng là một bức màn làm từ giấy màu vàng, hai bên có hai cây đèn đứng được in hoa văn. Trước mặt vua và hoàng hậu là hai bình hoa được cắm hai nhánh hoa đào và hai bát mochi - một loại bánh dày ngọt truyền thống của Nhật làm từ bột gạo.

Tầng thứ hai có ba con búp bê, là ba cung nữ phục vụ rượu sake cho vua và hoàng hậu. Hai người hai bên đứng, người ở giữa ngồi. Giữa ba người này là hai takatsuki, loại bàn đứng được đặt Mochi hình tròn, hai tầng màu trắng và hồng.

Tầng thứ ba bao gồm năm búp bê. Đây là năm nhạc công nam, ba người chơi trống, một người thổi sáo và một người cầm quạt.

Tầng thứ tư là hai búp bê đại thần, bên trái là đại tướng quân.

Tầng thứ năm bao gồm ba búp bê là hộ vệ cho vua và hoàng hậu. Hai bên được trang trí với một chậu hoa đào và một chậu quả quất.

Tầng thứ sáu và tầng dưới cùng được sử dụng để trang trí nhiều vật dụng khác nhau như một loạt các đồ nội thất nhỏ, dụng cụ và xe lăn.

Tuy nhiên, không phải mọi gia đình đều có khả năng trang hoàng đầy đủ bảy tầng như nghi lễ yêu cầu, thường chỉ trang trí những tầng cơ bản nhất ở trên cùng.

Những phong tục trong ngày lễ

Vào ngày lễ, các cô bé thường được cha mẹ tổ chức một buổi tiệc riêng biệt. Đây là dịp để các cô bé mời bạn bè đến nhà cùng thưởng thức những món ăn và bánh kẹo đặc trưng của lễ hội, như bánh gạo hishimochi, xôi đỗ sekihan, uống rượu ngọt shirosake làm từ gạo lên men, các loại kẹo màu sắc, và các loại thạch... được dành cho búp bê. Những món ăn, bánh kẹo này có màu sắc phong phú như xanh, hồng, trắng, được chế biến từ các loại lá cây tốt cho sức khỏe để xua đuổi bệnh tật.

Người Nhật cũng thường ăn chirashizushi, một món sushi với nhiều nguyên liệu tươi ngon, đặc biệt là cá sống. Họ cũng ăn canh nghêu, tin rằng hai chiếc vỏ nghêu ghép lại là biểu tượng của cuộc sống hạnh phúc và hòa thuận.

Trong lễ hội này, người Nhật thường sắp xếp hoa đào, vì vậy Hina Matsuri còn được gọi là Momo-no-sekku, nghĩa là Lễ hội hoa đào. Hoa đào là biểu tượng của cuộc sống hôn nhân hạnh phúc, và không thể thiếu trong ngày lễ này.

Ngày nay, mỗi khi đến ngày lễ Hina Matsuri, các gia đình Nhật vẫn duy trì truyền thống trang trí búp bê. Những con búp bê gia truyền được người Nhật coi trọng, và khi các cô dâu vào nhà chồng, họ thường mang theo như một bảo vật của gia đình.

Chú thích