Lễ hội Chôl Chnăm Thmây ở Sóc Trăng - Sự kiện đặc biệt của cộng đồng người Khmer

Ngoài lễ hội Ok om bok, Chôl Chnăm Thmây là một trong những dịp lễ quan trọng nhất của người Khmer Nam Bộ, thu hút nhiều du khách tới tham gia.

Khám phá chi tiết về lễ hội Chôl Chnăm Thmây ở Sóc Trăng

1.1 Lịch sử và nguồn gốc của lễ hội Chôl Chnăm Thmây ở Sóc Trăng

Lễ hội Chôl Chnăm Thmây ở Sóc Trăng - Ngày lễ quan trọng nhất của người Khmer có nhiều điểm tương đồng với Tết Bunpimay của Lào, Tết Songkran của Thái Lan và Tết Thingyan của Myanmar. Trong những ngày này, cộng đồng Khmer rất bận rộn chuẩn bị đón chào năm mới, từ việc dọn dẹp nhà cửa, chùa chiền đến treo cờ và khẩu hiệu chúc mừng năm mới.

Có nhiều truyền thuyết về nguồn gốc của lễ hội Chôl Chnăm Thmây ở Sóc Trăng, nhưng chủ yếu liên quan đến sự chuyển từ Bà La Môn giáo sang Phật giáo. Ngoài Phật giáo, người Khmer còn tin rằng mỗi năm sẽ có một vị thần trên trời thay phiên nhau hạ phàm để bảo vệ họ và mang lại một năm bình an, mùa màng bội thu. Ngày mà vị thần hạ phàm được coi là ngày đầu tiên của năm mới.

Lễ hội Chôl Chnăm Thmây ở Sóc Trăng được coi là ngày Tết của cộng đồng người Khmer

1.2 Ý nghĩa sâu sắc của lễ hội Chôl Chnăm Thmây ở Sóc Trăng

Lễ hội Chôl Chnăm Thmây ở Sóc Trăng là dịp mà cộng đồng Khmer tụ họp, mừng năm mới và nhớ về tổ tiên. Đồng thời, họ cũng hy vọng vào một mùa mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu.

Khác biệt với người Việt hoặc Hoa, người Khmer mừng Tết trước khi bắt đầu mùa canh tác. Đối với họ, ngày Chôl Chnăm Thmây là thời điểm chuyển giao từ mùa nắng sang mùa mưa. Họ tổ chức lễ hội để cầu mong mùa khô qua mau, bắt đầu một năm mới với cây cỏ xanh tươi và sức sống tràn đầy.

Thời gian tổ chức lễ hội Chôl Chnăm Thmây ở Sóc Trăng

Lễ hội Chôl Chnăm Thmây ở Sóc Trăng thường diễn ra vào đầu tháng Chét theo lịch Phật giáo Khmer, khoảng giữa tháng 4 dương lịch tương đương với tháng 3 âm lịch. Đây là ngày lễ phản ánh đặc trưng văn hóa nông nghiệp của vùng Đồng bằng sông Cửu Long, gắn bó với vòng đời cây lúa nước.

Lễ hội Chôl Chnăm Thmây ở Sóc Trăng thường là sự kiện lớn nhất trong năm, kéo dài từ 3 đến 4 ngày tùy vào năm nhuận.

Cư dân và các nhà sư đang chuẩn bị cho lễ hội Chôl Chnăm Thmây ở Sóc Trăng. Ảnh: Huỳnh Phương

Dù lễ hội Chôl Chnăm Thmây ở Sóc Trăng chỉ kéo dài 3 ngày, nhưng việc chuẩn bị cho nó diễn ra trong thời gian dài. Ảnh: Huỳnh Phương

Những điều thú vị tại lễ hội Chôl Chnăm Thmây ở Sóc Trăng

3.1 Những nghi lễ đặc trưng trong lễ hội Chôl Chnăm Thmây ở Sóc Trăng

Tương tự như Tết Việt, ba ngày của lễ hội Chôl Chnăm Thmây ở Sóc Trăng là thời gian mà người dân Khmer quay về sum họp gia đình để chào đón năm mới, thăm thân, bạn bè và chúc nhau sức khỏe, hạnh phúc, thịnh vượng. 

Trước ngày lễ hội Chôl Chnăm Thmây ở Sóc Trăng, người Khmer thường sắm sửa cho mình những bộ quần áo mới, dọn dẹp nhà cửa và chuẩn bị đầy đủ thực phẩm, đồ uống cho 3 ngày Tết. Mọi người tạm dừng công việc hàng ngày, những người lao động ở xa cũng trở về quê, tất cả đều háo hức chào đón năm mới.

Thường thì, lễ hội Chôl Chnăm Thmây ở Sóc Trăng kéo dài trong 3 ngày chính và được tổ chức tại các ngôi chùa lớn trong khu vực. 

+ Ngày đầu tiên: Chôl Sangkran Thmây

Chôl Sangkran Thmây là ngày đầu tiên trong lễ hội Chôl Chnăm Thmây ở Sóc Trăng. Trong ngày này, mọi người tắm gội, mặc quần áo mới, đội cỗ lên chùa để tham gia Lễ rước Đại lịch (Maha Sangkran) diễn ra vào giờ tốt đã chọn sẵn, bất kể là buổi sáng hay buổi chiều.

Sau khi Đại lịch được khiêng đi vòng quanh chính điện 3 vòng, các nhà sư tiến hành nghi lễ cầu bình an cho cộng đồng. Tương tự như giao thừa của người Việt, Lễ rước Đại lịch của người Khmer mang ý nghĩa tiễn biệt điều xấu xí, kỳ vọng vào những điều may mắn trong năm mới. 

+ Ngày thứ 2: Wonbơf

Ngày thứ hai của lễ hội Chôl Chnăm Thmây ở Sóc Trăng là nghi lễ dâng cơm và đắp núi cát, nếu là năm nhuận thì có thêm một ngày Wonbơf. Trong những ngày này, các gia đình sẽ mang cơm tới chùa dâng cho các nhà sư. Trước khi bắt đầu ăn, nhà sư sẽ thực hiện lễ tụng kinh tạ ơn những người đã cung cấp thức ăn, chúc phúc cho gia chủ và cầu siêu cho linh hồn người thân đã qua đời.

Buổi chiều của ngày Wonbơf sẽ có Lễ đắp núi cát, mọi người đắp cát thành nhiều ngọn núi nhỏ theo tám hướng và một ngọn núi ở trung tâm tượng trưng cho vũ trụ. Người Khmer tin rằng mỗi hạt cát đắp thành núi sẽ giải thoát một kẻ có tội ở thế gian, vì thế họ tích cực tham gia đắp núi cát để cầu xin năm mới được nhiều phúc đức. Hiện nay, tại một số chùa, lễ hội này thay cát bằng lúa và gạo để sau đó cung cấp cho nhà sư hoặc hỗ trợ cho người nghèo.

+ Ngày thứ 3: Lơng Săk

Lơng Săk là ngày cuối cùng và cũng là ngày quan trọng nhất trong lễ hội Chôl Chnăm Thmây ở Sóc Trăng. Trong ngày này, cộng đồng người Khmer sẽ tiến hành Lễ tắm tượng Phật và Lễ cầu siêu. 

Lễ cầu siêu được tổ chức tại chùa, kết thúc sau Lễ đắp núi cát nhằm hướng phước đức đến ông bà, cha mẹ và những người thân đã khuất. Buổi chiều là Lễ tắm tượng Phật diễn ra tại chùa, sau đó mọi người về nhà tiến hành nghi thức tắm cho ông bà, cha mẹ. Giống như lễ Sene Đôn Ta ở Sóc Trăng được coi là ngày Vu lan báo hiếu của người Khmer, nghi thức này cũng mang ý nghĩa cầu mong phước lành cho người cao tuổi và xin tha thứ cho những lỗi lầm của thế hệ sau trong năm qua.

Cộng đồng người Khmer đến chùa để ăn mừng lễ hội Chôl Chnăm Thmây ở Sóc Trăng

Nghi thức rước Đại lịch để mở đầu cho lễ mừng năm mới. Ảnh: Tuấn Đức/TTXVN

Vào ngày Wonbơf, mỗi gia đình mang cơm đến chùa dâng cho các vị sư và lắng nghe sư thầy cầu phúc

Lễ đắp núi cát diễn ra vào buổi chiều của ngày Wonbơf

Ngày cuối cùng của lễ hội Chôl Chnăm Thmây ở Sóc Trăng sẽ có Lễ tắm tượng Phật và Lễ cầu siêu

Hoạt động té nước trong lễ hội Chôl Chnăm Thmây ở Sóc Trăng. Ảnh: Thanh Vũ/TTXVN

Màn trình diễn múa hát chào mừng lễ hội Chôl Chnăm Thmây ở Sóc Trăng. Ảnh: Trung Hiếu/TTXVN