Lễ hội đua voi

Lễ hội đua voi là một trong những lễ hội quan trọng trong hệ thống các lễ hội cổ truyền của người vùng cao Tây Nguyên Việt Nam. Hội Đua Voi là một trong những hội của văn hóa truyền thống của các dân tộc tỉnh Đắk Lắk được tổ chức 02 năm 01 lần vào tháng 3 âm lịch. Đây là thời điểm của những con ong rừng đi lấy mật và cũng là lúc bắt đầu làm nương rẫy. Hội Đua Voi nhằm tôn vinh tinh thần thượng võ và tài nghệ thuật nuôi dưỡng voi của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên. Ngoài ra, du khách đến đây còn được thưởng thức ẩm thực đặc sắc, đậm đà bản sắc của các dân tộc Tây Nguyên tại chỗ và có cơ hội cưỡi voi tham quan buôn làng, trải nghiệm hành trình cưỡi voi lội sông Sêrêpốk và tham quan Rừng Yok Don. Hội Đua Voi được tổ chức tại vùng Đắk Lắk, là một trong những lễ hội được xem là độc đáo nhất của Việt Nam.

Tổng quan

Hội Đua Voi là một trong những hoạt động trong khuôn khổ Lễ hội văn hóa truyền thống của các dân tộc tại huyện Buôn Đôn, tỉnh Đắk Lắk được tổ chức 02 năm 01 lần vào tháng 3 âm lịch. Đây là mùa khô, trời nắng đẹp, đường đi thuận lợi, đồng bào Buôn Đôn tổ chức Hội Đua Voi để mong một mùa vụ mới mùa mạt, năng suất cao và đem lại sự giàu có cho dân làng.

Lễ hội đua Voi chỉ diễn ra trong 01 ngày. Số lượng voi tham gia từ 15 – 18 con. Hội Đua Voi nhằm tôn vinh tinh thần thượng võ và tài nghệ thuật nuôi dưỡng voi của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên. Ngoài ra, du khách đến đây còn được thưởng thức ẩm thực đặc sắc, đậm đà bản sắc của các dân tộc tại chỗ và có cơ hội cưỡi voi tham quan buôn làng, trải nghiệm hành trình cưỡi voi lội sông Sêrêpốk và tham quan Rừng Yok Don.

Hội đua voi thường diễn ra vào mùa Xuân, trên một dải đất rộng hay một khu rừng dài, cụ thể hơn là vào dịp tháng ba âm lịch, đó là thời điểm đẹp nhất trong năm. Đặc trưng của hội là sự kiện văn hóa truyền thống hùng vĩ của người M'Nông. Chuẩn bị cho ngày hội, người quản lý voi đưa chúng đến những cụm rừng có nhiều cây cỏ để chúng có điều kiện dinh dưỡng tốt nhất. Vào ngày hội, các đàn voi từ các buôn làng xa gần kéo về tập kết tại các bãi gần đó. Dân chúng khắp nơi đổ về dự hội với những bộ quần áo truyền thống. Bãi đua là một dải đất tương đối bằng phẳng, đủ để 10 con voi chạy cùng một lúc, dài từ 1 đến 9 km.

Bắt đầu với một tiếng trống và sự nhộn nhịp, đàn voi dưới sự chỉ huy của các man-gát tấn công điểm xuất phát, xếp thành hàng ngay ngắn. Theo chỉ dẫn của các người điều khiển, con voi đầu tiên đứng phía trước, hai chân trước thẳng đứng, vòi ngẩng cao và quay một vòng rồi cúi đầu chào khán giả hai bên, sau đó lại quay trở về vị trí cũ. Mỗi con voi có hai người man-gát khỏe mạnh, mặc bộ trang phục rực rỡ. Một tiếng trống lớn báo hiệu xuất phát. Những chú voi chạy lên phía trước dưới tiếng hò reo của khán giả, cùng với tiếng cồng chiêng vang lên.

Người man-gát ngồi phía trước trên lưng voi cúi người xuống, quan sát và điều khiển con voi bằng một cây gậy sắt dài khoảng 1 mét, gọi là kreo (tiếng M'Nông là gậy điều khiển), dùng để đâm vào da voi để thúc đẩy tăng tốc, còn người man-gát thứ hai ngồi phía sau dùng một chiếc búa gỗ Kốc để đánh vào mông con voi để chúng chạy nhanh và thẳng đường. Khi người man-gát ngồi trên lưng con voi đầu tiên xuất hiện từ xa và vòng quay trở về vị trí xuất phát, tiếng trống chiêng vẫn kêu rộn ràng. Tiếp theo là tiếng hoan hô của những người chiến thắng. Cuộc đua voi kết thúc, các con voi tham gia lần lượt trở về các buôn làng.

Thể thức

Nội dung của lễ hội bao gồm:

• Lễ cúng Nước
• Lễ cúng sức khỏe cho Voi.
• Lễ ăn trâu mừng mùa (Lễ Đâm Trâu).
• Lễ hội văn hoá các dân tộc huyện Buôn Đôn.
• Thi Voi đá bóng.
• Thi Voi chạy.
• Thi Voi bơi.
• Lễ cúng lúa mới (Lễ mừng mùa).
• Lễ tắm Voi sau khi kết thúc các hoạt động của Voi tại Lễ hội.

Bãi đua thường được chọn là một dải đất bằng phẳng đủ rộng để 5-10 con voi xếp hàng ngay cạnh nhau để tham gia thi đấu theo từng nhóm. Sau lệnh xuất phát là một đợt rú ga và, đàn voi lao về phía trước dưới sự cổ vũ nồng nhiệt từ du khách và người dân địa phương, cùng với tiếng chiêng và tiếng trống thúc giục. Sau khi kết thúc cuộc đua, toàn bộ buôn làng tập trung về khu định cư để cùng nhau tham gia bữa tiệc, uống rượu cần và nhảy múa trong không khí lễ hội với tiếng cồng chiêng vang vọng.

Ngày nay, để đáp ứng yêu cầu của ngành du lịch và để bảo tồn, phát triển nét văn hóa đặc sắc, lễ hội đua voi được chính quyền địa phương tổ chức. Ngoài việc tổ chức cuộc đua, các chú voi cũng tham gia vào nhiều môn thi như bơi qua sông, đá bóng... Do đó, lễ hội thường được giới thiệu trong các chương trình du lịch Đắk Lắk. Du khách còn có cơ hội thưởng thức ẩm thực địa phương và trải nghiệm cưỡi voi, thăm quan các buôn làng... và nhiều hoạt động thú vị khác. Hiện nay, các chú voi đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng do hoạt động săn bắt của con người. Chúng đang được bảo vệ và dưỡng sống trước khi được trả về tự nhiên.