Thành Hoàng làng Lệ Mật - Người được nhớ đến mỗi năm bởi cư dân
1.1 Làng Lệ Mật nằm ở đâu?
Làng Lệ Mật tọa lạc tại xã Gia Thụy, huyện Gia Lâm, phủ Thuận An, thị trấn Kinh Bắc, tồn tại từ thời Lê đến thời Nguyễn. Vào năm 1961, xã Việt Hưng và các xã khác trong huyện Gia Lâm đã được hợp nhất và nhập vào thành phố Hà Nội. Một phần của huyện Gia Lâm sau này đã được tách ra để tạo thành quận Long Biên, còn xã Việt Hưng đã đổi tên thành phường Việt Hưng vào năm 2003. Lệ Mật, một ngôi làng cổ, trước đây được gọi là 'Trù Mật', sau đó được chúa Trịnh Chù đổi tên thành Lệ Mật như ngày nay.

Trình diễn tái hiện cảnh Hoàng thanh niên đấu tranh với Giảo Long để cứu công chúa
Hiện nay, Lệ Mật thuộc phường Việt Hưng, quận Long Biên, cách trung tâm thành phố Hà Nội khoảng 7 km về phía Đông Bắc. Làng Lệ Mật nổi tiếng với danh xưng là làng rắn vì có hàng trăm hộ gia đình nuôi rắn và nhiều nhà hàng chuyên phục vụ đặc sản từ rắn. Du khách cũng có thể mua các loại đặc sản rắn và thưởng thức các hoạt động văn hóa nghệ thuật liên quan đến rắn được tổ chức trang trọng và linh đình. Với chất lượng rắn tại đây, bạn không cần phải lo lắng vì Lệ Mật là trung tâm giao dịch rắn uy tín tại miền Bắc. Hãy ghé thăm làng Lệ Mật khi đến Hà Nội nhé!

Kiệu được đưa vào buổi lễ. Những người có con trai được vinh danh khiêng kiệu sẽ rất vui mừng với cộng đồng
1.2 Truyền thuyết về Thành Hoàng làng Lệ Mật
Theo truyền thuyết, vào thời vua Lý Nhân Tông, công chúa yêu quý của nhà vua đi thuyền qua sông Thiên Đức (nay là sông Đuống) thì một ngày bất ngờ bị đắm tàu và mất tích không tìm thấy xác. Nhà vua rất đau lòng và ra lệnh rằng ai tìm thấy sẽ nhận được phần thưởng lớn, nhưng không ai có thể tìm thấy. Tại Lệ Mật, có một chàng trai tên Hoàng đã gan dạ chiến đấu với thủy quái và cuối cùng đưa được xác của công chúa ra khỏi sông. Vua đã ban nhiều phần thưởng nhưng Hoàng luôn từ chối và chỉ mong vua cho phép những người nghèo ở Lệ Mật và các làng xung quanh được “di cư” đến vùng đất phía Tây kinh thành Thăng Long để làm trang trại. Sau khi được vua chấp thuận, Hoàng cùng cư dân Lệ Mật vượt sông Nhị Hà (sông Hồng) và đến định cư tại vùng đất phía Tây kinh thành Thăng Long. Vùng đất này sau này được mở rộng thành 13 làng được biết đến với tên gọi là “Thập Tam Trại”. 13 làng này được đặt tên là Cống Vị, Ngọc Hà, Giảng Võ, Thủ Lê, Vạn Phúc, Hữu Tiếp, Thụy Khê, Ngọc Khánh, Liêu Giai, Kim Mã, Đại Yên, và Phủ Đế… Người dân Lệ Mật tôn vinh Hoàng như thần hộ mệnh của làng. Hàng năm, cư dân của 13 làng trở về để tưởng nhớ công đức của Hoàng.

Lễ hội với đủ sắc màu tươi sáng
Lễ Hội Làng Lệ Mật – Độc đáo nhưng có thể khiến những người sợ rắn “đứng ngồi không yên”
Hãy nhớ ngày 23 tháng 3
Lính dân ta vượt sông Hồng trở về thăm quê hương
Nhà hàng, quán cũ trở lại phồn hoa
Cá Hồ Tây nhảy lên mây bay về
Như một truyền thống, từ ngày 21 đến 23 tháng 3 âm lịch, cư dân Lệ Mật thực hiện nghi lễ Đa Ngư (lễ cầu ngư) vào dịp lễ hội. Nghi lễ này tái hiện câu chuyện về thanh niên tên Hoàng dũng cảm chiến đấu với thủy quái Giảo Long để cứu công chúa từ biển sâu. Lễ Đa Ngư là một sự kiện tâm linh, truyền tải lời cầu nguyện và biểu đạt lòng biết ơn của dân làng đối với Thành Hoàng. Nguyện vọng này thường như được đáp ứng bằng mưa, giúp cá di chuyển từ Hồ Tây về Giếng Ngọc để dân làng đánh bắt. Dân làng thường truyền tai rằng những con cá này thường có đốm đỏ hoặc vàng trên lớp vảy thân cá, biểu tượng của sự may mắn.

Các chàng trai thực hiện lễ tại đền tạ công chúa, sau đó xuống giếng Ngọc trước đình để tiến hành nghi lễ Đả ngư.

Lễ Đả Ngư được tổ chức dưới sự chứng kiến của đông đảo người dân - Một nghi lễ không thể thiếu trong Lễ Hội Làng Lệ Mật

Cư dân có quan điểm vô cùng tâm linh về việc cá bắt được phải có đốm đỏ hoặc vàng trên vảy
Truyền thống cầu ngư tại lễ hội làng Lệ Mật đã tồn tại từ lâu. Điều này là biểu hiện độc đáo của văn hóa truyền thống giữa hai vùng quê Kinh Quan và Cựu Quan, thể hiện sự đoàn kết giữa những nơi có cùng nguồn gốc. Tin rằng nếu Kinh Quan và Cựu Quan cùng đoàn kết và đoàn trí thì cá thiêng sẽ mỗi năm đều đi theo mưa để từ Hồ Tây bơi về Giếng Ngọc.
Trong thời gian diễn ra lễ hội, ngôi đình dài ở ngoại ô làng sẽ được trang hoàng rực rỡ với nhiều cờ hoa, quạt và nến thắp, hương cao. Trong ngày lễ chính, đại diện của 13 trại dân tộc phía Tây thành Thăng Long sẽ đến từ xa để tham dự. Trước đây, Thăng Long có 13 mâm lễ được mang từ kinh đô về long đình ở làng Lệ Mật để tham gia hội (sau này có sự thay đổi về địa lý nên một số làng được thêm vào). Theo quy định của thành phố, chủ tế phải là người của Lệ Mật; Vạn Phúc - Anh cả của 13 làng, có tài đọc văn; Nam Hào là ca đoàn miền tây; Giảng Võ là Đồng Chân; Ba trại Vạn Phúc, Kim Mã, Thủ Lệ đóng vai quan trấn thủ. Tuy nhiên, việc tham gia các trại không thường xuyên, vì vậy số lượng và quy tắc thành viên thay đổi từng năm. Luật làng cũng quy định, chủ tế phải là người trọn đời nghĩa khí, có hoàng tộc, có đạo đức và còn sống với cụ bà. Chủ tế phải thực hiện nghi lễ chay tịnh một tháng trước khi tham gia hội.

Cụ Ngọc Dậu đang múa cờ chào đón đoàn rước của 13 trại. Phía sau là các bà mặc trang phục sặc sỡ, nở nụ cười tươi rói chào mừng con cháu quay về làng Lệ Mật
Cùng với phần lễ, phần hội luôn thu hút sự tham gia đông đảo, đây là một hoạt động văn hóa dân gian đặc sắc. Vào ngày chính của hội, đại diện từ 13 trại phía Tây thành Thăng Long cổ xưa mang theo 13 bát tế được rước từ Thăng Long về long đình ở làng Lệ Mật để tham dự hội. Trong lễ hội, có màn múa rắn độc đáo là múa tinh rắn. Nó được làm từ tre với hình dáng của thủy quái đã bị Hoàng đánh bại bằng sức mạnh và quyết tâm của một thanh niên tên là Hoàng. Cũng có các cuộc thi như rắn to, rắn đẹp, rắn lạ... Đồng thời, truyền bá bí kíp, bắt rắn, nuôi rắn, khai thác nọc độc của rắn, chữa trị cho người bị rắn độc cắn... Du khách tham gia lễ hội sẽ được thưởng thức các món đặc sản từ thịt rắn.

Lễ hội tổ chức nhiều hoạt động vui nhộn, đa dạng và rực rỡ. Màn trình diễn về thanh niên Hoàng đánh bại Giảo Long luôn là điểm nhấn mà người dân mong chờ để xem hàng năm
Nhật Anh
Tham khảo: Tổng hợp
