Lễ hội Lăng Ông Trà Ôn, sự kết hợp hài hòa giữa đa dạng nghệ thuật dân gian

Ngoài việc kỷ niệm Tết Chol Chnam Thmay, Lễ hội Lăng Ông Trà Ôn còn là cơ hội để tất cả mọi người cùng kết nối và tôn vinh nét đẹp văn hóa truyền thống, là nguồn cảm hứng vô tận cho cộng đồng.

Câu chuyện về việc tổ chức Lễ hội Lăng Ông Trà Ôn

1.1 Tóm tắt về Lễ hội Lăng Ông Trà Ôn

Với sự phong phú văn hóa của vùng đất Vĩnh Long, Lễ hội Lăng Ông Trà Ôn được coi như một sự kết hợp đa dạng của các loại hình nghệ thuật dân gian. Điều đặc biệt là lễ hội này còn mang nét độc đáo của từng dân tộc Kinh, Hoa, và Khmer sinh sống trong vùng đất này, nơi được mặt trời và gió lặng lẽ quấn quýt. Trong Lăng Ông Trà Ôn, còn có các đình thờ như Phó soái Nguyễn An, Trương Công Định, Lê Văn Duyệt và Nguyễn Trung Trực. Vào ngày 22/1/2020, Lễ hội Lăng Ông Trà Ôn đã được chính thức ghi vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, do Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đề xuất trực tiếp.

1.2 Nguồn gốc của Lễ hội Lăng Ông Trà Ôn

Lễ hội Lăng Ông Trà Ôn bắt nguồn từ lễ giỗ ông Nguyễn Văn Tồn (4 tháng Giêng âm lịch hàng năm). Ông Nguyễn Văn Tồn đã công khai mở cõi vùng đất Trà Ôn, Cầu Kè, và đánh bại quân Xiêm xâm lược đất nước. Ngoài ra, ông cũng được coi là một vị thần phúc, giúp bảo vệ dân chúng tránh khỏi thiên tai và dịch bệnh. Lễ hội này thu hút rất nhiều người từ cả nơi xa xôi như Mang Thít, Cầu Kè, Càng Long,...

1.3 Mục đích của Lễ hội Lăng Ông Trà Ôn

Lễ hội Lăng Ông Trà Ôn được tổ chức nhằm thể hiện lòng biết ơn của nhân dân và đồng bào Hoa, Khmer đối với những vị anh hùng đã hy sinh cho đất nước. Đồng thời, qua lễ hội Vĩnh Long này, cũng khích lệ tinh thần đoàn kết, sự gắn kết giữa các dân tộc với nhau, nhằm cùng nhau xây dựng một cộng đồng, một đất nước ngày một phát triển hơn.

Thời gian và địa điểm tổ chức Lễ hội Lăng Ông Trà Ôn

Thời gian: Mùng 3 - 4/1 âm lịch hàng năm (ngày vào hội 30/12 âm lịch).

Địa điểm: Ấp Giồng Thanh Bạch, xã Thiện Mỹ, huyện Trà Ôn, tỉnh Vĩnh Long,

Lễ hội Lăng Ông Trà Ôn có điều gì đặc biệt

3.1 Không gian nơi diễn ra lễ hội 

Lễ hội Lăng Ông Trà Ôn diễn ra tại khu lăng mộ với diện tích khoảng 8.000m2. Nơi này còn có nhiều công trình kiến trúc trang nghiêm, cổ kính và được bao phủ bởi cây xanh, tạo nên bóng mát dễ chịu.

Chính điện Lăng Ông được sử dụng để thờ cúng cụ Nguyễn Văn Tồn, phu nhân, con trai và các vị tướng khác. Bên trong, bạn sẽ thấy bàn thờ cụ đặt ở giữa, với tượng và di ảnh. Phía trước tượng là một thanh kiếm thể hiện sự uy dũng. Nhà võ ca có sân khấu ở trước chính diện, nơi diễn ra các buổi biểu diễn hát hò, múa lân,... Còn phía bên trái là nhà khói và phải là nhà khách. Phía sau chính điện là lăng mộ của cụ và phu nhân, xây theo hình dáng song táng với các chi tiết như trụ liễu, tường hoa, cặp kỳ lân đứng hầu…

3.2 Nghi thức tế lễ

Lễ hội Lăng Ông Trà Ôn có các nghi thức cúng tế như: Chánh tế, lễ tế Tiền hiền, Hậu hiền, Túc yết, xây chầu, hát bội. Đặc biệt là phần trình diễn nhạc lễ của dân tộc Hoa, Khmer, Kinh: Người Hoa trổ tài múa lân, nhạc Tùa Lầu Cấu, còn dân tộc Khmer chơi nhạc ngũ âm và múa hát theo truyền thống và người Kinh thì mang những âm điệu êm tai, trình diễn hát bội của các câu lạc bộ ở địa phương. Ngoài ra, Lễ hội Lăng Ông Trà Ôn còn có hội thi ẩm thực, chương trình giao lưu đờn ca tài tử, thi đấu bóng chuyền và các trò chơi dân gian thú vị khác.

Ngày xưa, người dân nơi đây tổ chức lễ rước sắc phong với cờ đuôi nheo, trống chiêng, ai tham gia đều mặc võ phục triều Nguyễn với thắt lưng đỏ hoặc áo xanh đi cùng khăn đóng. Nhưng hiện nay, tập tục này đã không còn phổ biến nữa. Thay vào đó, mở đầu bằng tục dựng nêu, dâng cúng bánh trái và hoa quả. Vào ngày 30/12 âm lịch, các vị hương lão cúng Ông Tiền quân và trời đất trước khi bắt đầu dựng cây nêu trước lăng. Trên đỉnh nêu, treo bùa và một số tượng vật biểu trưng khác như cá chép đất hoặc gỗ, chuông, khánh,… Người dân tin rằng việc sử dụng cây sẽ giúp chỉ đường Ông về ăn Tết và chuẩn bị cho ngày giỗ. Tre để dựng nêu phải là loại hóp, đanh, tươi lâu, đếm đốt ngọn thuộc cung Sinh mới chặt gốc. Các nhánh, lá tre sau khi róc phải chừa lại đốt. Từ sáng sớm ngày mùng 3 âm lịch hàng năm, dàn nhạc ngũ âm từ chùa Gò Xoài của người Khmer lan tỏa âm nhạc khắp nơi, tạo ra không khí náo nhiệt. Tiếp theo là lễ tụng kinh cầu an của các sư thích người Khmer. Cuối cùng là màn biểu diễn múa lân của người Hoa, mong đón những điều may mắn trong năm mới.

Lễ tụng kinh cầu an được các vị sư người Khmer tiến hành. Tiếp đó là màn biểu diễn múa lân để cầu thịnh vượng cho cộng đồng. Sau đó là các điệu múa dân gian như sa-dăm, rô-băm, hát dù-kê... Các buổi trình diễn thú vị từ các dân tộc khác nhau diễn ra cho đến khi kết thúc để bắt đầu lễ Túc yết, cúng tế các vị Tiền hiền khai hoang, Hậu hiền giữ nước với các nghi thức dâng hương, trà rượu, nhạc lễ, đăng,… Lễ vật dâng cúng thường là trái cây, sản vật địa phương như: Heo trắng chưa nấu chín hoặc một cái đầu heo được làm sạch, mâm xôi không đậu, bánh, trầu cau, rượu, trà, đĩa gạo, muối. Vì Lễ hội Lăng Ông Trà Ôn có nguồn gốc từ đám giỗ nên trên mâm luôn phải được bày như bữa cơm. Sau nghi lễ là phần trình diễn tái hiện lại các vở mang tính lịch sử đầy ý nghĩa và sâu sắc. Đây cũng là cách mà lễ hội này nhắc lại những phẩm chất tốt đẹp của các bậc tiền nhân.

Chưa dừng lại ở đó, tiếp theo là Lễ Xây chầu đại bội. Trống chầu được khiêng ra và đặt dưới sân khấu, người dân sẽ chọn ra người cầm chầu, đào, kép của đoàn hát để tham gia biểu diễn các lễ sau: Lễ Tam Tài (Tam đa hay Tam tinh), chúc tụng Phúc - Lộc - Thọ, Lễ Khai Thiên Tịnh Địa (Điềm hương - Điềm hoa), Lễ Bát Tiên Hiến Thọ, Lễ Xang Nhật Nguyệt, Lễ Tứ Thiên Vương, Lễ Đứng Cái, Lễ Gia Quan - Tấn phước (Gia quan phổ tước). Như bạn có thể thấy, thời gian thực hiện các nghi thức kéo dài hơn cả Lễ hội kỳ yên ở Vĩnh Long.

Kinh nghiệm, lưu ý khi tham gia Lễ hội Lăng Ông Trà Ôn

Để những trải nghiệm ở Vĩnh Long thêm phần thú vị và trọn vẹn thì bạn cần lưu những vấn đề sau:

- Tránh vứt rác bừa bãi, gây mất tính trang nghiêm của chùa.

- Lựa chọn trang phục phù hợp với không khí của lễ hội.

- Đảm bảo mang theo nước sát khuẩn và đeo khẩu trang khi tham gia Lễ hội Lăng Ông Trà Ôn vì sự đông đúc của người tham dự.

- Giữ cảnh giác, đảm bảo an toàn cho bản thân và chăm sóc trẻ nhỏ cẩn thận.

Hình ảnh đặc sắc của Lễ hội Lăng Ông Trà Ôn

Lễ hội Lăng Ông Trà Ôn cũng được sự tham gia của các quan chức cấp cao tại địa phương.

Dòng người tham gia Lễ hội Lăng Ông Trà Ôn rất đông đúc và náo nhiệt. Các sư thầy từ mọi miền đổ về để thực hiện các nghi thức của lễ hội.

Lễ hội Lăng Ông Trà Ôn tổ chức các hoạt động dân tộc như hát bội, múa và còn những trò chơi thú vị khác.