Lê Ích Mộc

Lê Ích Mộc (chữ Hán: 黎益沭, sinh ngày 2 tháng 2 năm 1458 - mất ngày 15 tháng 2 năm 1538) đến từ làng Thanh Lãng, tên Nôm là Ráng, tổng Phù Lưu, huyện Thủy Đường, phủ Kinh Môn, xứ Hải Dương, nay thuộc xã Quảng Thanh, huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng. Một số tài liệu ghi ông là người làng Quảng Cư, nhưng thông tin này không chính xác, vì tên Quảng Cư chỉ xuất hiện từ thời Đồng Khánh (1886 - 1888). Theo Bia đá Tiến sĩ tại Quốc Tử Giám, ông thuộc làng Thanh Lãng, huyện Thủy Đường. Ông đỗ Đệ nhất giáp Tiến sĩ cập đệ (Trạng nguyên) vào tháng hai năm Nhâm Tuất, Cảnh Thống năm thứ 5 (1502), cùng với Lê Sạn và Nguyễn Văn Thái; Nguyễn Cảnh Diễn, Lê Nhân Tế và 24 người khác đỗ Đệ nhị giáp Tiến sĩ xuất thân; Phạm Khiêm Bính, Nguyễn Mậu và 34 người khác đỗ Đệ tam giáp đồng Tiến sĩ xuất thân.

Ông vốn là một đạo sĩ, nhưng khi đỗ đạt, vua đã yêu cầu tuyên đọc chế từ, và khi bưng lư hương đang cháy, ông bị bỏng đến mức tuột cả tay mà không hay biết.

Kỳ thi này có sự thay đổi mới: Thay vì treo bảng vàng ngoài cửa Đông Hoa như mọi năm, vua đã ra lệnh cho Lễ bộ bưng bảng vàng ra và đánh trống, nổi nhạc rước bảng vào treo ở cửa nhà Thái học. Từ đó, bảng vàng bắt đầu được treo tại cửa nhà Thái học.

Lê Ích Mộc đã đạt tới chức vụ Tả thị lang. Sau khi ông qua đời, người dân địa phương đã dựng miếu thờ và tạc tượng ông bên cạnh chùa Diên Phúc để tôn vinh ông.

Chú thích

Tài nguyên liên kết